Dikke armen of benen; foutje in je lymfesysteem

Dikke armen of benen; foutje in je lymfesysteem

Meer dan de helft van ons lichaam bestaat uit vocht, en soms kan je lichaam dan wat te veel vocht vasthouden. Niets aan de hand. Maar wanneer je vermoedt dat je langere tijd vocht vasthoudt, dan is het belangrijk om even voor controle naar je huisarts te gaan.

Wat is lymfoedeem?

Lymfoedeem is een ophoping van lymfevocht, in het bindweefsel van een arm of been waardoor er een zwelling ontstaat. Onder normale omstandigheden wordt dit vocht opgevangen in een lymfevat en afgevoerd via lymfeklieren. Als het evenwicht tussen de aanmaak en afvoer van dat vocht is verstoord, hoopt het vocht zich op. Dit kan gebeuren wanneer lymfevaten onvoldoende werken, of wanneer de lymfevaten of lymfeklieren verwijderd zijn.

Hoe ontstaat het?

Lymfoedeem kan ontstaan, door verschillende factoren die het evenwicht verstoren, tussen de aanmaak en afvoer van lymfevocht. Factoren die zorgen voor de aanmaak van extra veel lymfevocht zijn bijvoorbeeld; zware lichamelijke inspanning, invloeden van buitenaf (zoals warm weer) of een infectie. Er zijn 2 soorten lymfoedeem: primair (aangeboren) en secundair (dat optreedt na een operatie of infectie).

Primair of aangeboren lymfoedeem

Bij primair lymfoedeem is er sprake van een aangeboren probleem met de lymfevaten en/of lymfeklieren. Er kan sprake zijn van te weinig lymfevaten, te smalle, te brede of van een aandoening van de lymfeknopen. Omdat het een aangeboren probleem is, kan er bij de geboorte al sprake zijn van zwellingen van lichaamsdelen. Maar primair lymfoedeem kan zich ook op latere leeftijd nog ontwikkelen. Meestal treedt dit op ergens tussen de puberteit en het 35ste levensjaar. Het treft ongeveer 4 keer zoveel vrouwen als mannen.

Bij een later optredend primair lymfoedeem, is er meestal sprake van een specifieke oorzaak waardoor het min of meer “slapende” lymfoedeem wordt geactiveerd. Dit kan van alles zijn, van een hevige verwonding tot een kleine muggenbeet.

Secundair of verworven lymfoedeem

Secundaire lymfoedeem ontstaat door een invloed van buitenaf, waardoor er een beschadiging aan het lymfestelsel ontstaat. Dat kan een wondroosinfectie zijn, ernstige verbranding van de huid of een open botbreuk. Vaker is secundair lymfoedeem een gevolg van de behandeling van kanker. Tijdens deze behandeling kunnen lymfklieren worden verwijderd of beschadigd raken als gevolg van een operatie en bestraling. Door de beschadiging kunnen ze hun werk niet meer goed doen. Ondanks het feit dat het in het hele lichaam kan ontstaan, zijn de meest voorkomende plekken de armen en benen.

Lymfoedeem kan direct na behandeling optreden, maar het kan ook vele jaren later op een onverwacht moment de kop opsteken. Een andere vorm van secundair lymfoedeem is de filariasis, een tropische aandoening veroorzaakt door een parasiet die zich in het lymfstelsel nestelt en dit ernstig beschadigt.

Mogelijke klachten

Vochtophoping in je voeten of benen kan leiden tot verschillende klachten, zoals

Zwelling
Het meest typerende kenmerk van lymfoedeem is een zwelling. Bij primaire lymfoedemen zijn er in het eerste stadium zwellingen op de voet en aan de enkel zichtbaar. De tenen zijn dan opgezwollen en krijgen een wat blokachtige vorm. Bij secundaire lymfoedemen ontbreken meestal de zwellingen van de hand- en voetrug en de bloktenen. Hier is de zwelling in het begin vaak alleen ’s avonds aanwezig of na inspanning.

Vermoeid of zwaar gevoel
Wanneer je een zwaar en vermoeid gevoel in een arm of een been hebt, dan kan dit een teken zijn dat je last hebt van een verstoorde lymfehuishouding. Dit hoeft niet gepaard te gaan met een zwelling. Bij sommige mensen verdwijnt het zware gevoel in de armen of benen vanzelf. In andere gevallen blijven de benen zwaar of vermoeid aanvoelen.

Pijn en zenuwpijn
Door een snel ontstane zwelling, kan er ineens een grote druk ontstaan op het weefsel en dat kan wat pijnlijk kan aanvoelen. Daarnaast neemt door het lymfoedeem het gewicht van een arm of been toe. Dit extra gewicht zorgt voor overbelasting en pijnlijke gewrichten, vooral van de schouder of heup.
Wanneer er tijdens een chirurgische behandeling als gevolg van kanker gevoelszenuwtjes beschadigd raken kan iemand zenuwpijn (neuropathie) ervaren. Zenuwpijn kan als brandend, schrijnend, dof, zeurend of stekend ervaren worden. Is er ook lymfoedeem dan verergert dit deze gevoelsstoornissen. Het is moeilijk te behandelen, maar vaak wordt zenuwpijn minder als het lymfoedeem afneemt.

Tintelingen
Tintelingen zonder dat er een zichtbare zwelling meetbaar is, zouden ook kunnen wijzen op beginnend lymfoedeem.

Verandering van de huid
Verandering van de huid kunnen ook een kenmerk van lymfoedeem zijn. In eerste instantie kan dit bestaan uit een bleke verdikking en smetplekken in huidplooien. Later kunnen er ook wratachtige verhoorningen of zweertjes met lekkend lymfevocht op de huid ontstaan.

Hoe wordt lymfoedeem behandeld?

Lymfoedeem is niet te genezen. De behandeling ervan richt zich daarom zoveel mogelijk op het voorkomen en verminderen van de klachten. Dit kan op verschillende manieren:

Crompressiekous
Een compressiekous, of steunkous, zorgt er voor dat het lymfevocht zo goed mogelijk terug naar het hart wordt gestuwd. Het is wel de bedoeling dat deze kous overdag continue wordt gedragen. Omdat de kous perfect moet passen, moet deze speciaal worden aangemeten. Dit kan pas op het moment dat je arm en/of been zo dun mogelijk is. Oftewel zoveel mogelijk ‘oedeemvrij’ is. Om deze reden krijgen veel mensen, voor het aanmeten van de compressiekous, eerst een strak verband om hier voor te zorgen.

Manuele lymfedrainage
Bij manuele lymfatische drainage worden de lymfevaten, door huidtherapeuten of speciaal daarvoor opgeleide fysiotherapeuten, door middel van speciale massagetechnieken soepel gemaakt. Hierdoor kan het lymfevocht beter worden afgevoerd.

Operatie
In uitzonderlijke gevallen van lymfoedeem is er niet alleen sprake van overtollig vocht in het aangedane lichaamsdeel, maar ook van overtollig bind- en/of vetweefsel. In deze gevallen kan een operatie soms uitkomst bieden.

Wat kun je er zelf aan doen?

Regelmatig bewegen
Voldoende bewegen stimuleert de afvloed van bloed en lymfevocht uit het aangedane lichaamsdeel. Daarnaast kan voldoende bewegen er ook voor zorgen dat iemand, in het geval van overgewicht, gewicht verliest. Mensen met overgewicht lopen een grotere kans op het ontwikkelen van lymfoedeem.

Goede huidverzorging
Smeer de huid vaak in met een vette crème en probeer insectenbeten en wondjes te voorkomen. Wanneer je de benen wilt ontharen, maak dan gebruik van een ontharingscrème in plaats van een scheermesje. Mocht je onverhoopt toch een wondje opmerken, maak dit dan schoon met desinfectiemiddel en plak het netjes af met een pleister.

Niet roken
Stop met roken.

Wanneer je vermoedt dat je voeten, enkels of knieën langere tijd vocht vasthouden, dan is het belangrijk om even voor controle naar je huisarts te gaan.

 

Bronnen: lymfoedeem.nl en radboudumc.nl

9 reacties op “Dikke armen of benen; foutje in je lymfesysteem
  1. Ik ben nu bijna 65 (oktober) heb al vanaf mijn 16ste last van spataderen, veel operaties aan gehad, ook nieuwe kleppen gezet in mijn rechter knieholte. Dus ik droeg al steunkousen, na ’n paar jaar dit niet gedaan te hebben kreeg ik weer oedeem in m’n benen, ik had begin negentiger jaren ook ineens ’n spontane oedeem maar echt in heel mijn lijf, handen, gezicht en benen. Als ik de steunkousen aan heb heb ik beslist geen opgezwollen benen en zeker geen dikke enkels. Veel drinken om voor afvoer te zorgen, helaas moet ik plaspillen nemen voor ‘s-nachts maar dat plassen maak ik gedurende de dag weer helemaal goed. Veel thee drinken, zeker groene thee. Succes allemaal en niet te veel ongemak.

    Geschreven door Scottie op
  2. Dikke enkels komen ook voor bij mensen die een bypass open hart operatie hebben ondergaan waarbij 1 of meerdere aderen uit 1 of 2 benen zijn genomen om als bypass te gebruiken.
    Vooral op oudere leeftijd gaat men deze aderen missen, omdat het dichtslibben van aderen in het hele lichaam kan voorkomen, dus ook maar vooral benen (etalagebenen).

    Geschreven door Janchik op
  3. eindelijk wordt er duidelijk aandacht aan gegeven.
    huisartsen zijn nog niet zo bekent met dit probleem, zij zeggen meestal ga maar afvallen.
    en dit is nu het probleem als je lymfoedeem heb dan is afvallen een probleem omdat dit op de armen of benen zit meestal. ik heb het op mijn benen, armen, billen en buik.
    dit is de ernstigste vorm. helaas niet aan te doen. ik heb elke 4 weken bij de huid therapeut een behandeling en heb thuis een speciale pres apparaat voor mijn armen en benen. deze is vergoed door de zorgverzekering en opmaat gemaakt. moet wel anders is er geen houden aan. ik gebruik deze de 1e dag 2 uur voor de benen en de andere dag 1 uur voor de armen.
    wees niet bang en zeg tegen mensen waar je last van heb en dat dit niet aan teveel eten ligt. kom er vooruit want mensen hebben meer begrip dan je denkt.

    Geschreven door adriana op
  4. Ik heb te horen gekregen dat ik beenmergoedeem heb in mijn rug en ook geen kraakbeen meer heb in de rug
    Zijn er nog mensen die dit ook hebben , en wat te doen
    Gr petra

    Geschreven door Petra op
  5. Ik heb ook jarenlang last gehad van dikke (onder)benen en enkels. Ook mijn vingers waren enigszins dik. Alles is gecontroleerd: hart, nieren, bloed… Niets gevonden, dus was er “niets” aan de hand. totdat ik voor een dieet langere tijd geen tarwe en zuivel gebruikte. Weg vocht in de benen! Mijn advies is dus: ga eens naar een orthomoleculair therapeut en laat je voeding checken. Alle kans dat je een voor jouw lichaam verkeerd dieet volgt.

    Geschreven door Evelyn op
  6. Heb zelf al jaren last van lymfoedeem en de laatste jaren heb ik te horen gekregen dat er ook spraken is van lipoedeem vooral mijn linkerknie is erg dik en ik schaam mij hier voor ben al in behandeling maar sindskort word het niet meer voor goed draag ook al vanaf begin steun kousen heb een staand beroep catering medewerkster heeft iemand hier ervaring mee en tips voor mij

    Geschreven door Annie op
  7. Kijk op internet naar “Quadrivas-therapie”. Ik ken iemand die er met die behandeling vanaf gekomen is en zelf nu ook therapeute in wording is. Er zijn nog veel meer mensen die er baat bij hebben gehad.

    Geschreven door Gera op
  8. Dus voedsel kan wel degelijk van invloed zijn ofwel voedsel kan het probleem zijn van ontstaan van oedeem?

    Geschreven door Clien op
  9. Bij mij is het been waar een kunstknie in zit altijd wat dikker en gedurende de dag wordt het hele been wat dikker. Ook is de knie nog vaak erg pijnlijk wat ik vreemd vind, en dat is nu al 8 jaar geleden dat ik die gekregen heb. Is precies een klein jaar goed gegaan en toen begonnen deze problemen. Ben er al voor bij de specialist geweest deze zei dat het waarschijnlijk komt doordat mijn eigen knieschijf er nog in zit. Dit dus wat de pijn betreft. Het andere probleem geen idee…

    Geschreven door mjnssn op

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*

Blijf op de hoogte met onze wekelijkse nieuwsbrief