Ruim anderhalf miljoen Nederlanders hebben er elk jaar last van: hooikoorts. Zodra bepaalde bomen, grassen of planten gaan bloeien, beginnen de klachten. Niezen, een lopende neus, jeukende ogen en een verstopte neus zijn de meest herkenbare signalen. Maar wat is hooikoorts precies, hoe ontstaat het en waarom krijgt de ene persoon het wel en de andere niet?
De naam klopt eigenlijk niet
Ondanks de naam heeft hooikoorts niets te maken met hooi en geeft het ook geen koorts. De term stamt uit de negentiende eeuw, toen men dacht dat gedroogd hooi de oorzaak was van de klachten. Inmiddels weten we beter: de echte boosdoener is stuifmeel, ook wel pollen genoemd, dat vrijkomt wanneer bomen, grassen en planten bloeien. De medische term voor hooikoorts is seizoensgebonden allergische rinitis.
Hoe ontstaat hooikoorts?
Hooikoorts is een allergische reactie van het immuunsysteem op pollen. Pollen zijn kleine, lichte deeltjes die via de lucht worden verspreid en in contact komen met de slijmvliezen van de neus, ogen en keel. Bij de meeste mensen zijn pollen volkomen onschadelijk. Maar bij mensen met hooikoorts herkent het immuunsysteem de eiwitten in het stuifmeel als een bedreiging, terwijl die dat helemaal niet zijn. Het lichaam maakt antistoffen aan en bij een volgende blootstelling aan dezelfde pollen wordt er direct histamine vrijgegeven. Die histamine veroorzaakt de ontstekingsreactie in de slijmvliezen die leidt tot alle bekende klachten. Lees meer over de rol van histamine bij hooikoorts en hoe dat proces precies werkt.
Welke klachten horen bij hooikoorts?
De symptomen van hooikoorts kunnen per persoon sterk verschillen in aard en ernst. De meest voorkomende zijn een jeukende en lopende neus, veel niezen, een verstopte neus, jeukende en tranende ogen, een jeukende keel en vermoeidheid. Sommige mensen ervaren ook benauwdheid, hoofdpijn of concentratieproblemen. Bij mensen die naast hooikoorts ook astma hebben, kunnen de luchtwegklachten tijdens het pollenseizoen duidelijk verergeren. Een bekend misverstand is dat hooikoorts koorts veroorzaakt. Dat doet het niet. Wel kan de aanhoudende allergische reactie zorgen voor een grieperig en uitgeput gevoel.
Wanneer heb je last van hooikoorts?
Hooikoorts is seizoensgebonden, maar wanneer het hooikoortsseizoen precies begint en eindigt verschilt per persoon. Dat hangt af van voor welke pollen iemand gevoelig is. Bomen zoals de hazelaar en els stuiven al vroeg in het jaar, soms al in februari. De berkenpiek valt doorgaans in april. Grassen bloeien van mei tot en met juli en zijn voor de meeste mensen de zwaarste periode. Kruiden zoals bijvoet en ambrosia kunnen tot ver in de herfst actief zijn.
Door klimaatverandering en mildere winters begint het pollenseizoen in Nederland gemiddeld steeds eerder en duurt het langer. Mensen die vroeger pas in april klachten hadden, merken nu dat die soms al in februari beginnen.
Wie krijgt hooikoorts?
Hooikoorts kan iedereen treffen, ongeacht leeftijd of geslacht. In Nederland heeft ongeveer vijftien tot twintig procent van de bevolking last van een pollenallergie. De klachten beginnen vaak voor het eerst tussen het 15e en 25e levensjaar, maar hooikoorts kan ook op latere leeftijd voor het eerst optreden. Zelfs mensen die er jarenlang geen last van hadden, kunnen het op een gegeven moment toch ontwikkelen.
Er speelt een duidelijke erfelijke component. Wie ouders heeft met allergieën loopt een groter risico. Maar ook mensen zonder familiegeschiedenis van hooikoorts kunnen het krijgen. Naast erfelijkheid spelen omgevingsfactoren een rol, zoals luchtvervuiling en de mate en duur van blootstelling aan pollen.
Is hooikoorts besmettelijk?
Nee. Hooikoorts is geen infectieziekte en wordt niet veroorzaakt door een virus of bacterie. Je kunt het dan ook niet overdragen op anderen. Dat het soms lijkt alsof meerdere mensen tegelijk klachten krijgen, komt doordat ze allemaal reageren op hetzelfde hoge pollenniveau in de lucht op dat moment. Lees meer over waarom hooikoorts niet besmettelijk is en hoe je het onderscheidt van een verkoudheid.
Wat kun je doen?
Hooikoorts is niet te genezen, maar de klachten zijn in de meeste gevallen goed te beheersen. Van praktische maatregelen om pollencontact te beperken tot antihistaminetabletten, neussprays en oogdruppels: er is gelukkig veel mogelijk. Bij ernstige klachten die niet reageren op vrij verkrijgbare middelen kan immunotherapie een optie zijn, de enige behandeling die de gevoeligheid voor pollen structureel aanpakt. Lees meer over wat werkt tegen hooikoorts en welke aanpak het beste bij jouw situatie past.
