Het ene voorjaar voel je je prima tussen de bloeiende bomen en grassen, het volgende jaar lijk je ineens allergisch. Hoe ontstaat hooikoorts eigenlijk en waarom krijgt de ene persoon het wel en de andere niet? Om dat te begrijpen is het belangrijk om te weten wat er in je lichaam gebeurt op het moment dat pollen binnenkomen.
Wat is hooikoorts en hoe ontstaat het?
Hooikoorts is een allergische reactie op stuifmeel van bomen, grassen en planten. Normaal gesproken beschermt je immuunsysteem je tegen schadelijke indringers, zoals virussen en bacteriën. Bij mensen met hooikoorts slaat dat systeem op hol bij contact met pollen, die in werkelijkheid volkomen onschuldig zijn. Het immuunsysteem herkent de eiwitten in het stuifmeel als een bedreiging en maakt antistoffen aan. Bij een volgend contact met diezelfde pollen reageert het lichaam direct door histamine vrij te maken. Die histamine veroorzaakt de bekende klachten: niezen, een lopende neus, jeukende en tranende ogen en een jeukende keel.
Hoe ontstaat hooikoorts in de praktijk? Dat gaat in twee fasen. Eerst is er de zogenoemde sensibilisatiefase, waarbij het lichaam in contact komt met pollen en er antistoffen worden aangemaakt zonder dat er al klachten optreden. Pas daarna, bij herhaald contact, komt de allergische reactie tot uiting. Dat verklaart waarom iemand jarenlang probleemloos buiten kan zijn en dan toch op een gegeven moment klachten ontwikkelt.
Waarom krijgt de ene persoon hooikoorts en de andere niet?
Niet iedereen reageert op pollen en dat heeft te maken met een combinatie van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren. Mensen met ouders die allergieën hebben, zoals hooikoorts, astma of eczeem, lopen een groter risico om zelf ook een pollenallergie te ontwikkelen. Je erft daarbij niet de allergie zelf, maar wel de aanleg van een immuunsysteem dat gevoeliger reageert op allergenen. Deze erfelijke gevoeligheid wordt ook wel atopie genoemd.
Maar erfelijkheid alleen is niet genoeg. De mate en duur van blootstelling aan pollen spelen eveneens een rol. Hooikoorts ontstaat pas nadat er langdurig en intensief contact met stuifmeel is geweest. Iemand met een erfelijke aanleg die weinig wordt blootgesteld aan pollen kan dus alsnog klachtenvrij blijven. Omgekeerd kan iemand zonder uitgesproken erfelijke aanleg toch hooikoorts ontwikkelen als de blootstelling groot genoeg is. Ook luchtvervuiling speelt een rol. In stedelijke gebieden met hoge concentraties fijnstof zijn de luchtwegen al extra geprikkeld, waardoor pollen sneller een reactie uitlokken. Passief roken op jonge leeftijd is eveneens een risicofactor voor het ontwikkelen van een pollenallergie.
Kan hooikoorts ineens ontstaan?
Een veelgestelde vraag is of hooikoorts ineens kan optreden, ook als je er nooit eerder last van hebt gehad. Het antwoord is ja. Hooikoorts kan op elke leeftijd voor het eerst optreden, ook op volwassen leeftijd. Hoewel de klachten bij veel mensen voor het eerst verschijnen tussen het vijftiende en vijfentwintigste levensjaar, zijn er ook mensen die pas op latere leeftijd merken dat ze hooikoorts hebben. Dan kan het aanvoelen alsof hooikoorts ineens ontstaat, maar in werkelijkheid is er in de jaren ervoor al geleidelijk een gevoeligheid opgebouwd zonder dat dit tot klachten leidde. Op een gegeven moment is de drempel bereikt en reageert het immuunsysteem alsnog.
Soms speelt daarbij een specifieke situatie een rol, zoals een verhuizing naar een groenere omgeving, een jaar met een uitzonderlijk hoge pollenconcentratie of een periode waarin het immuunsysteem onder druk staat. Ook mensen die jarenlang mild last hadden, kunnen plotseling merken dat hun klachten sterk toenemen. Dat kan gebeuren wanneer ze gevoelig worden voor een tweede of derde type pollen, bovenop de pollen waarvoor ze al een reactie hadden.
Kan hooikoorts ook weer verdwijnen?
Hooikoorts is niet te genezen, maar de klachten kunnen in intensiteit afnemen. Sommige mensen merken dat ze naarmate ze ouder worden minder last hebben, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor is. Bij anderen blijven de klachten stabiel of worden ze juist erger door een toenemende gevoeligheid. Klimaatverandering speelt daarbij een steeds grotere rol: door hogere temperaturen beginnen planten eerder te bloeien en duurt het pollenseizoen langer, waardoor meer mensen vaker en langer klachten ervaren.
Wat kun je doen als je hooikoorts hebt?
Als je denkt dat je hooikoorts hebt of als klachten die je eerder niet kende ineens optreden, is het goed om dat te laten onderzoeken. De huisarts kan via een bloedtest of huidpriktest vaststellen voor welke pollen je gevoelig bent. Wil je meer weten over hoe je herkent of je hooikoorts hebt of wat de klachten precies zijn, dan helpt het om de symptomen goed in de gaten te houden in relatie tot het pollenweerbericht. En voor wie eenmaal weet dat hij of zij hooikoorts heeft, zijn er gelukkig meerdere manieren om de klachten te beheersen, van praktische aanpassingen tot algemene tips om klachten te verlichten.
Delen: