Wie eczeem heeft, merkt vaak dat er meer speelt dan alleen een gevoelige huid. Een loopneus in de lente, jeukende ogen als de grassen bloeien of een astma-aanval bij een hoge pollenconcentratie: het zijn geen toevalligheden. Eczeem en hooikoorts hangen nauw samen en hebben dezelfde onderliggende oorzaak. In dit artikel lees je waarom hooikoorts en eczeem zo vaak tegelijk voorkomen, hoe pollen eczeem kunnen verergeren en wat je ertegen kunt doen.
Eczeem en hooikoorts: onderdeel van hetzelfde syndroom
Eczeem en hooikoorts vallen samen met astma en voedselallergie onder wat artsen het atopisch syndroom noemen. Atopie is een erfelijke aanleg waarbij het immuunsysteem overgevoelig reageert op onschuldige stoffen van buitenaf, zoals stuifmeel, huisstofmijt, dierenharen of bepaalde voedingsstoffen. Die overgevoeligheid kan zich uiten in de huid, in de slijmvliezen van neus en ogen, of in de luchtwegen. Bij de ene persoon uit het zich als eczeem, bij een ander als hooikoorts of astma, en bij veel mensen als een combinatie van twee of meer van deze aandoeningen.
Wie eczeem heeft, heeft daarmee een verhoogde kans om ook hooikoorts te ontwikkelen, en omgekeerd. Dat geldt niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor andere familieleden. Als één ouder een van deze aandoeningen heeft, is de kans groter dat een kind meerdere atopische aandoeningen ontwikkelt.
Waarom verergert hooikoorts en eczeem in het pollenseizoen?
Mensen met zowel hooikoorts als eczeem merken vaak dat hun huid tijdens het hooikoortsseizoen extra veel last heeft. Dat heeft een directe oorzaak. Bij hooikoorts maakt het lichaam histamine vrij als reactie op pollen. Die histamine veroorzaakt niet alleen de bekende neus- en oogklachten, maar kan ook de huid beïnvloeden. Histamine maakt bloedvaten wijder en vergroot de doorlaatbaarheid van weefsel, wat roodheid, zwelling en jeuk aan de huid kan veroorzaken of verergeren.
Daarbij komt dat de huid bij mensen met eczeem een verzwakte huidbarrière heeft. De huid houdt minder goed vocht vast en is gevoeliger voor prikkels van buitenaf, waaronder pollen die op de huid neerkomen. Direct contact van stuifmeel met een gevoelige of droge huid kan een opvlamming van eczeem uitlokken, met name op onbedekte plekken zoals het gezicht, de hals en de armen.
Hoe herken je een eczeemopvlamming door hooikoorts en eczeem?
Een opvlamming van eczeem door pollen verschilt soms niet sterk van een gewone eczeemopvlamming, maar er zijn aanwijzingen. Als de huid juist tijdens het pollenseizoen extra rood, droog of jeukend wordt, terwijl dat buiten die periode minder speelt, dan is pollen een logische verdachte. Plekken die het meest zijn blootgesteld aan buitenlucht zijn daarbij het vaakst aangedaan: het gezicht, de oogleden, de hals en de handen.
Krabben maakt de situatie altijd erger. De jeuk-krab cyclus, waarbij krabben de huid verder irriteert en de jeuk versterkt, is bij mensen met eczeem en hooikoorts extra lastig te doorbreken omdat er meerdere prikkels tegelijk zijn.
Eczeem en hooikoorts bij kinderen
Bij kinderen met hooikoorts en eczeem is de combinatie soms het duidelijkst zichtbaar. Kinderen met atopisch eczeem hebben een aanzienlijk grotere kans om later hooikoorts of astma te ontwikkelen. Andersom kunnen kinderen die al vroeg hooikoortsklachten hebben op latere leeftijd ook eczeem ontwikkelen. Dit verloop van eczeem naar hooikoorts en astma wordt in de medische wereld de atopische mars genoemd.
Voor ouders is het belangrijk om beide aandoeningen goed in de gaten te houden en bij verergering van de huid tijdens het pollenseizoen de link met pollen te leggen. Een huisarts of dermatoloog kan helpen bij het vinden van de juiste aanpak voor beide klachten tegelijk.
Wat kun je doen bij eczeem en hooikoorts tegelijk?
De aanpak van eczeem en hooikoorts tegelijk vraagt om aandacht voor beide kanten. Voor de hooikoorts zijn antihistaminetabletten, een corticosteroïde neusspray en oogdruppels de meest gebruikte middelen. Antihistaminica helpen niet alleen bij neus– en oogklachten, maar kunnen ook de jeuk aan de huid enigszins verminderen doordat ze de werking van histamine in het hele lichaam remmen.
Voor de huid is het tijdens het pollenseizoen extra belangrijk om de huidbarrière goed te ondersteunen. Smeer de huid dagelijks in met een milde, vetrijke crème, ook op dagen zonder zichtbare klachten. Een sterke huidbarrière houdt pollen beter buiten en vermindert de kans op een opvlamming. Vermijd producten met parfum of sterke reinigingsmiddelen die de huid verder uitdrogen. Beperk pollencontact zoveel mogelijk op droge en winderige dagen. Douche voor het slapengaan en was je haar, zodat pollen niet de nacht lang op de huid blijven zitten. Lees meer over hoe douchen bij hooikoorts helpt en welk effect het heeft op de huid.
Bij ernstige klachten van zowel eczeem als hooikoorts is een bezoek aan de huisarts altijd verstandig. Die kan beoordelen of er aanvullende behandeling nodig is, of doorverwijzen naar een dermatoloog of allergoloog voor gerichte begeleiding van beide aandoeningen.
