Een verstopte neus, niezen en tranende ogen: de bekendste hooikoorts symptomen zijn voor veel mensen vertrouwd. Maar een minder besproken klacht die bij hooikoorts kan optreden is geur- en smaakverlies. Wie tijdens het pollenseizoen merkt dat eten minder lekker smaakt of dat geuren niet meer goed doorkomen, hoeft daar niet van te schrikken. In de meeste gevallen heeft het een duidelijke oorzaak en is het tijdelijk.
Hoe veroorzaakt hooikoorts geur- en smaakverlies?
Geur- en smaakverlies bij hooikoorts heeft alles te maken met wat er in de neus gebeurt tijdens een allergische reactie. Wanneer pollen in contact komen met het neusslijmvlies, maakt het immuunsysteem histamine vrij. Histamine zorgt voor een ontstekingsreactie in het slijmvlies van de neus, wat leidt tot zwelling en verhoogde slijmproductie. Door die zwelling stroomt er minder lucht door de neus. Dat is precies het probleem voor de reukzin. Geuren worden waargenomen via speciale reukzenuwen die zich hoog in de neus bevinden, in het zogenoemde reukepitheel. Om die zenuwen te bereiken moeten geurmoleculen uit de lucht door de neus omhoog stromen. Als de neus door zwelling verstopt is, bereiken die moleculen de reukzenuwen niet of nauwelijks meer. Het gevolg is een verminderd of volledig verlies van de reukzin.
Smaakverlies bij hooikoorts is daar een direct gevolg van. Wat mensen ervaren als smaak is voor een groot deel eigenlijk geur: de aroma’s van voeding bereiken via de neus-keelholte de reukzenuwen. Als die route geblokkeerd is, proef je alleen nog de basale smaken zoals zoet, zout, zuur en bitter, terwijl de rijkere aroma’s wegvallen. Geur- en smaakverlies bij hooikoorts zijn daarmee twee kanten van dezelfde medaille.
Is geur en smaak hetzelfde bij hooikoorts als bij een verkoudheid?
Veel mensen kennen geur- en smaakverlies van een stevige verkoudheid. Bij hooikoorts werkt het mechanisme grotendeels hetzelfde: verstopte slijmvliezen blokkeren de doorstroom van lucht naar de reukzenuwen. Het verschil is dat het bij hooikoorts weken achter elkaar kan aanhouden, zolang de pollen in de lucht zijn. Dat maakt het voor mensen met ernstige hooikoorts een langdurig en vervelend probleem, zeker omdat genieten van eten er merkbaar minder van wordt.
Een belangrijk onderscheid: bij een gewone verkoudheid of griep kan het geurverlies ook worden veroorzaakt door directe beschadiging van de reukzenuwen door het virus. Bij geur- en smaakverlies door hooikoorts is er geen sprake van virusschade, maar van een mechanische blokkade. Zodra de neus vrij is, herstelt de reukzin in de meeste gevallen vanzelf.
Wanneer is geurverlies bij hooikoorts een reden voor bezorgdheid?
In de meeste gevallen is geur- en smaakverlies bij hooikoorts tijdelijk en onschuldig. Maar er zijn situaties waarin het verstandig is om toch een arts te raadplegen. Als het geurverlies aanhoudt lang nadat het hooikoortsseizoen voorbij is, als het volledig en plotseling is opgetreden of als het gepaard gaat met andere onverklaarbare klachten, kan er een andere oorzaak zijn die aandacht verdient. Denk aan neuspoliepen, een ontsteking van de neusbijholten of een andere aandoening die los staat van de allergie.
Bij kinderen met hooikoorts kan geurverlies extra verwarrend zijn omdat zij het moeilijker kunnen omschrijven. Lees meer over hooikoorts bij kinderen en welke klachten er nog meer bij kunnen optreden.
Wat kun je doen bij geur- en smaakverlies door hooikoorts?
De meest directe manier om de reukzin te herstellen bij hooikoorts is de neusverstopping aanpakken. Een corticosteroïde neusspray vermindert de zwelling van het neusslijmvlies en kan de luchtdoorstroming herstellen waardoor geuren de reukzenuwen weer bereiken. Antihistaminetabletten helpen de allergische reactie te dempen en verminderen daarmee indirect ook het geurverlies. Het spoelen van de neus met een zoutoplossing kan helpen om pollen en slijm te verwijderen en de neus vrijer te maken.
Op dagen met een hoge pollenconcentratie helpt het om pollencontact te beperken door binnenshuis te blijven en ramen en deuren gesloten te houden. Douchen voor het slapengaan en het haar wassen voorkomt dat pollen de hele nacht in de neus blijven werken. Lees meer over wat tegen hooikoorts werkt en hoe je de klachten zo goed mogelijk kunt beheersen.
