Spierkramp is voor veel mensen een bekend fenomeen en vrijwel altijd onschuldig. Toch kan het bij steeds terugkerende kramp zo zijn, dat er een onderliggende oorzaak is die niet zo onschuldig is.
Wat zijn spierkrampen?
Spierkrampen zijn spontaan optredende, pijnlijke en onwillekeurige samentrekkingen van de spiervezels.
In principe kun je overal kramp krijgen. Wel is het zo dat plekken die minder doorbloed zijn, vaker verkrampen dan de lichaamsdelen die goed doorbloedt zijn. Denk hierbij aan je handen en voeten. Ook in spiergroepen die zwaar belast worden, kun je eerder kramp krijgen. Een voorbeeld hiervan zijn je kuiten. Verder kun je ook kramp krijgen in je middenrif. Dat zijn de steken die je soms voelt tijdens het hardlopen. In de meest gevallen ontstaat deze kramp doordat je middenrif onvoldoende zuurstof krijgt.
Symptomen spierkrampen
Op het moment dat je kramp hebt, voelt je spier hard en gespannen aan, is deze zeer pijnlijk. Bewegen gaat moeilijk maar er zijn geen zwellingen of bloeduitstortingen te zien.
De oorzaken van spierkramp
Wat de exacte oorzaak van spierkramp is, is nog niet bekend. Mogelijke oorzaken kunnen zijn:
Tekort aan mineralen
Normaal trekken spieren zich samen en ontspannen ze zich weer. Hiervoor zijn bepaalde stoffen nodig zoals magnesium, kalium en calcium. Een tekort aan deze stoffen in het bloed, leidt tot een verstoring in het samentrekken en ontspannen van de spiervezels. Zo kunnen pijnlijke krampen ontstaan. Een tekort aan deze stoffen kan ontstaan door:
- Tekorten in de voeding.
- Sommige ziektes (zoals hypoparathyreoïdie).
- Sommige geneesmiddelen (bijvoorbeeld plastabletten).
Zenuwschade
Zenuwbeschadigingen kunnen ontstaan door veroudering. Maar ook een hernia kan de oorzaak hiervan zijn waardoor de zenuwen in de benen worden afgekneld. Wie ooit een hernia heeft gehad zal waarschijnlijk vaak met beenkrampen kampen.
Neurologische problemen
Bij neurologische afwijkingen zoals:
- ‘Restless legs’ ofwel rusteloze benen: hiervan kan sprake zijn als krampen elke nacht optreden.
- Neurologische ziektes zoals MS en ALS gaan vaak samen met pijnlijke krampen en spasmes.
Ook bij (erfelijke) spierziektes kunnen krampen voorkomen.
Diabetes
Eén van de complicaties die kan optreden bij een langer bestaande suikerziekte, is de polyneuropathie. In het begin gaat het vooral om een aandoening van de gevoelszenuwen. Dat zijn de zenuwen die onder andere de aanrakings- en tastprikkels doorgeven aan de centrale computer in ons hoofd. In veel gevallen beginnen de klachten in die delen van ons lichaam, waar de lange zenuwvezels naar toe gaan: de voeten.
Maar wanneer de neuropathie erger wordt, komen er ook stoornissen in het gevoel rond de onderbenen en aan de handen. De gevoelsstoornissen stijgen op en veroorzaakt een aantal klachten zoals: prikkelingen, tintelingen, doffe of brandende pijn. Die pijn kan erg zijn, mensen uit de slaap houden en een gevoel geven of je constant je benen moet bewegen. Maar het kan dus ook aanleiding zijn voor pijnlijke spierkrampen.
Schildklieraandoeningen
Schildklieraandoeningen hebben effect op de spiervezels. Hoofdzakelijk zijn er 2 verschillende soorten spiervezels. Type I is vooral aanwezig bij duursporters. Het andere type is vooral aanwezig bij de explosieve sporten, zoals sprinten of gewichtheffen, dit type noemen we type II. Bij een traag werkende schildklier stijgt het aandeel van de type I vezels, bij een te snel werkende schildklier stijgt juist het aandeel van de type II vezels. Hierdoor ontstaan waarschijnlijk de klachten van spierpijn, spierzwakte en spierkrampen bij beide schildklieraandoeningen.
Lichaamstemperatuur
Nachtelijke kou en temperatuurschommelingen kunnen beenkrampen veroorzaken of verergeren. Zowel een te lage als een te hoge lichaamstemperatuur, kan bijdragen aan kramp in de benen. Enkele middelen die je lichaamswarmte tijdens het slapen kunnen verhogen of stabiliseren, en daarmee nachtelijke kramp in de benen kunnen voorkomen, zijn:
- Warm beddengoed.
- Elektrische deken, kruik.
- Dikke sokken.
- Elektronisch warmtekussen.
Er zijn ook mensen die juist te maken krijgen met krampen in de benen als ze het te warm hebben. In zo’n geval kan een koud voetbad, een wisselbad, of staan op koude tegels misschien uitkomst bieden ter bestrijding van de verkramping van de benen.
Een verstoorde vochtbalans
Een slechte interne vochthuishouding kan ook de oorzaak zijn van je spierkrampen. Een verstoorde vochthuishouding kan ontstaan door:
- Te weinig water drinken.
- Te veel of te weinig zout eten.
- Overmatig zweten (als gevolg van sport of nervositeit).
- Gebruik van vocht afdrijvende middelen waaronder alcohol en cafeïne.
Medicijngebruik
Ook bepaalde geneesmiddelen kunnen spierkrampen uitlokken waaronder statines en diuretica (plastabletten). Diuretica zijn van invloed op de mineralen- en vochtbalans.
Verminderde doorbloeding
Een slechte doorbloeding kan spierkramp veroorzaken. Voor het belasten van je spieren is veel energie nodig. De doorbloeding van een spier kan daarin tekortschieten. Er wordt dan te weinig zuurstof aangevoerd en te weinig afvalstoffen worden afgevoerd. Zo ontstaat er melkzuur (lactaat). Bij een bepaalde hoeveelheid melkzuur in het bloed geeft dat een gevoel van vermoeidheid en spierpijn. De spier verzuurt, omdat er voor het verbranden (dus het wegwerken) van het melkzuur te weinig zuurstof aanwezig is.
Wanneer zich na een zware inspanning een enorme hoeveelheid melkzuur heeft opgehoopt, trekt de spier ineens sterk samen en verstijft deze. Er ontstaat dan kramp. Deze zal in de meeste gevallen vanzelf weer verdwijnen.
Zwangerschap
Tijdens de zwangerschap hebben vrouwen met enige regelmaat last van kuitkrampen. Het is nog niet bekend waarom dit gebeurt. Factoren die wellicht een rol kunnen spelen zijn:
- Een verminderde doorbloeding van de benen.
- Een te laag magnesiumgehalte.
- Het feit dat de beenspieren extra gewicht moeten dragen en dus sneller vermoeid zijn.
Wat kun je doen tijdens kramp?
Tijdens een krampaanval is het vooral prettig om de optredende spierreflex te doorbreken. Dat kun je doen door voorzichtig de volgende handelingen te verrichten:
- Langzaam de spier op te rekken. Hierdoor wordt de bloedcirculatie geactiveerd en neemt de pijn af. Wanneer je bijvoorbeeld kramp in je kuit hebt, dan kun je het been strekken en je tenen omhoog brengen en je hiel naar beneden duwen. Hierdoor rek je de kuitspieren.
- Je kunt ook op je tenen gaan staan en vervolgens weer op je hakken.
- Masseer de verkrampte spier.
