Naarmate we ouder worden, verliest ons lichaam beetje bij beetje het vermogen om vitamine B12 vanuit onze voeding op te nemen. Een gevolg kan een vitamine B12 tekort zijn. Heb jij regelmatig last van hoofdpijn en ben je sterk vermoeid? Misschien heb je dan wel een vitamine B12 tekort.
Functie van vitamine B12
Vitamine B12 wordt ook wel cobalamine genoemd. Je hebt vitamine B12 nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel. Daarnaast is deze vitamine van belang bij een goede weerstand en draagt het bij aan een je energievoorziening. Vitamine B12 komt vooral voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst. Denk hierbij aan: melk, melkproducten, vlees, vleeswaren, vis en eieren. Ook in plantaardige producten kan vitamine B12 voorkomen zoals in gedroogd zeewier en algen. Echter, een groot deel hier van is een variant die niet actief is en het lichaam niet goed opneemt.
Volgens de Gezondheidsraad is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B12 voor een volwassenen 2,8 microgram. Echter, wanneer je zwanger bent of borstvoeding geeft, dan heb je iets meer nodig.
Symptomen van een tekort
Je lichaam bouwt een voorraadje vitamine B12 op. Die voorraad is voldoende voor enkele jaren. Als die voorraad op raakt, dan gaat de bloedwaarde dalen en ontstaat er een tekort. Een vitamine B12 tekort ontstaat dus niet van de één op de andere dag, en is ook niet in korte tijd weer even opgelost. De klachten die kunnen ontstaan, kunnen in het begin wat vaag zijn, waardoor de diagnose vaak pas laat gesteld wordt.
Symptomen van een vitamine B12 tekort kunnen zijn:
- Tintelingen in de vingers
- Doof gevoel, brandend gevoel in armen, benen, handen en/of voeten
- Concentratiestoornissen, geheugenproblemen
- Spierzwakte in benen
- Vermoeidheid
- Spierpijn en krachtverlies
- Benauwdheid op de borst
- Glossitis (ontstoken tong)
- Verminderde fijne motoriek, reuk en smaak
- Haaruitval
- Hoofdpijn
- Misselijkheid, en een gebrek aan eetlust
- Gewichtsverlies
- Darmklachten, waaronder diarree
- Bloedarmoede
- Gewrichtsklachten
- Kortademigheid, benauwdheid, hartkloppingen
- Duizeligheid
- Bleekheid van de huid
- Pijnlijke, branderige tong
- Oorsuizen.
Op de lange duur kan een vitamine B12 tekort ook neurologische gevolgen hebben omdat het zenuwstelsel dan wordt aangetast. Dit kan resulteren in moeilijkheden krijgen met lopen en er kunnen psychische stoornissen optreden.
Oorzaken van een tekort
Een vitamine B12 tekort kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende zijn:
Pernicieuze anemie
Dit is een vorm van bloedarmoede die door een auto-immuun gastritis kan worden veroorzaakt. Auto-immuun gastritis is een aandoening waarbij het afweersysteem de eigen cellen in de maag ‘aanvalt’. De slijmvlieslaag aan de binnenkant van de maag raakt daardoor blijvend beschadigd. Hierdoor produceert de maag niet of amper intrinsic factor. Dit is een stof die erg belangrijk is voor een goede opname van vitamine B12 in de dunne darm.
Infectie met de Helicobacter pylori-bacterie
Een gevolg van een infectie met deze bacterie, kan een atrofische maagontsteking zijn. Bij een atrofische maagontsteking is de slijmvlieslaag van de binnenkant van onze maag veel dunner dan in gezonde toestand. Hierdoor wordt er ook minder intrinsic factor geproduceerd.
Verminderde inname van vitamine B12
Aangezien vitamine B12 voornamelijk in dierlijke producten aanwezig is, kunnen veganisten/vegetariërs te weinig vitamine B12 binnenkrijgen. Dit geldt ook voor mensen die een langdurige eetstoornis hebben en voor alcoholisten.
Operatie
Wanneer het laatste deel van de dunne darm verwijderd is, of niet goed functioneert kan er een vitamine B12 tekort ontstaan. Dit komt, doordat vitamine B12 via de wand van het laatste deel van de dunne darm door het lichaam wordt opgenomen. Maar ook bij mensen waarbij een (groot deel) van de maag verwijderd is, kan er een vitamine B12 tekort ontstaan. Dit doordat het maagslijmvlies dan onvoldoende intrinsic factor aan kan maken.
Leeftijd
Met het ouder worden kan de productie van maagzuur afnemen. Hierdoor kan vitamine B12 minder goed worden opgenomen.
Medicijnen
Het geneesmiddel metformine, dat vaak gebruikt wordt bij diabetes, kan de opname van vitamine B12 remmen. Maar ook bepaalde antibiotica, medicijnen tegen jicht, cholesterolverlagers en kaliumtabletten kunnen voor de opname van vitamine B12 remmen.
Wat kun je zelf doen?
Wanneer een vitamine B12 tekort veroorzaakt wordt door een ongezonde of eenzijdige voeding, dan kun je zelf iets doen aan het tekort:
- Eet meer dierlijke producten zoals: melk, vlees, vis en eieren.
- Slik vitamine B12 supplementen. (Laat je adviseren door je huisarts).
- Gebruik producten waaraan vitamine B12 is toegevoegd, bijvoorbeeld sojamelk.
Behandeling
Er zijn verschillende opties voor het behandelen van een vitamine B12 tekort. Welke behandeling gekozen wordt bij vitamine B12 tekort, is af afhankelijk van de oorzaak van het tekort en de ernst van de klachten.
- Te weinig intrinsic factor
Wanneer de oorzaak ligt in het feit dat er geen of erg weinig productie van intrinsic factor is, dan wordt vitamine B12 meestal via een injectie toegediend die direct in het bloed wordt opgenomen. In de meeste gevallen is het zo dat de patiënt deze injecties zijn hele leven moeten gebruiken. In sommige gevallen kan het slikken van vitamine B12 supplementen ook een oplossing zijn. Het gaat dan wel om supplementen met hoge doseringen. Omdat het niet zeker is dat het gebruik van deze supplementen voldoende is, moeten deze patiënten regelmatig het vitamine B12 gehalte in het bloed laten controleren. - Voldoende intrinsic factor
Wanneer er wel voldoende intrinsic factor wordt aangemaakt door het maagslijmvlies, dan kan extra inname van vitamine B12 voldoende zijn. Wanneer vitamine B12 niet opgenomen kan worden, bijvoorbeeld na een darmoperatie, dan moeten deze blijvend gegeven worden. Soms kan de patiënt na een aantal injecties overgaan op voedingssupplementen met extra vitamine B12.
Bronnen: Stichting b12 tekort en Maag Lever Darm Stichting
