De symptomen van bloedarmoede zijn vaak vaag en algemeen. Bloedarmoede is geen aandoening op zich, maar een symptoom van een andere aandoening. Dus hoe herken je dat je bloedarmoede hebt?
Wat is bloedarmoede?
Bloedarmoede, ook wel anemie genoemd, betekent dat er te weinig rode bloedcellen in het bloed zitten, of dat de rode bloedcellen niet goed werken. Rode bloedcellen zorgen voor het transport van zuurstof dat in alle organen nodig is om goed te kunnen werken. Bij bloedarmoede kan het bloed minder zuurstof vervoeren waardoor er verschillende klachten kunnen ontstaan.
Rode bloedcellen binden zich met zuurstof om deze vervolgens naar de weefsels te vervoeren. In de rode bloedcellen zit Hemoglobine wat verantwoordelijk is voor het transporteren van zuurstof en koolstofdioxide. Een gezond lichaam vernieuwd elke dag ongeveer 1% Hemoglobine. Bij mensen met bloedarmoede kan het zijn dat er te weinig hemoglobine wordt aangemaakt.
Om te bepalen of je bloedarmoede hebt, wordt er gekeken naar de waarde van het Hb in het bloed. Mannen hebben bloedarmoede als het Hb lager is dan 8,5 mmol/l. Terwijl vrouwen bloedarmoede hebben wanneer het Hb lager is dan 7,5 mmol/l. Voor zwangeren en kinderen gelden andere waarden.
Wat zijn de symptomen?
Door bloedarmoede kun je last hebben van de volgende verschijnselen:
- Moe en zwak gevoel.
- Snel kortademig, vooral bij inspanning.
- Duizeligheid, soms zwart voor de ogen.
- Soms idee hebben van flauwvallen.
- Oorsuizen.
- Hartkloppingen.
- Dikke voeten.
- Zweten.
- Pijn op de borst, vooral bij inspanning.
- Verminderde weerstand.
- Bleke huid, lippen.
- Hoofdpijn.
- Koude handen en voeten hebben.
- Wondjes aan mondhoeken.
- Slaapproblemen en concentratieproblemen.
- Maag- en darmstoornissen.
Wat zijn mogelijke oorzaken?
Bloedarmoede kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende vorm van bloedarmoede komt door een tekort aan ijzer.
IJzertekort
Een ijzertekort is de meest voorkomende oorzaak. Je kunt een ijzertekort krijgen door:
- Overmatig bloedverlies na een bevalling, operatie, miskraam of hevige/langdurige menstruatie.
- Gedurende langere tijd (ongemerkt) kleine beetjes bloed verliezen, bijvoorbeeld in de maag of darmen. Dit kan gebeuren door bepaalde pijnstillers (waaronder ibuprofen en diclofenac) of bij een maagzweer, middenrifbreuk of een ontsteking of darmen.
- Dat het lichaam te weinig ijzer opneemt zoals in het geval van Coeliakie. Coeliakie is een aangeboren spijsverteringsziekte bij jonge kinderen.
- Dat de voeding te weinig ijzer bevat, waardoor je lichaam onvoldoende ijzer binnenkrijgt. Dit kan voorkomen bij vegetariërs waarbij ijzerrijk voedsel zoals vis en vlees niet wordt gegeten.
- Een chronische ziekte waarbij het lichaam vaak bloed verliest.
- Een verhoogd ijzerbehoefte, het lichaam heeft meer ijzer nodig. Bijvoorbeeld bij groeiende kinderen of zwangere vrouwen.
Vitamine B12 tekort
Vitamine B12 is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen. Wanneer het lichaam een tekort heeft aan vitamine B12, kan het geen gezonde rode bloedcellen aanmaken. Een tekort aan vitamine B12 kan komen door:
- Dat de voeding die iemand binnenkrijgt te weinig vitamine B12 bevat. Vitamine B12 zit in dierlijke producten zoals melk, melkproducten, vlees, vleeswaren, vis en eieren. Ook in plantaardige producten kan vitamine B12 voorkomen, bijvoorbeeld in gedroogd zeewier en algen. Maar een groot deel hiervan is een variant die niet actief is en het lichaam niet goed opneemt.
- Een ziekte van de maag of darmen, zoals bij de ziekte van Crohn, waardoor het lichaam onvoldoende vitamine B12 kan opnemen.
Tekort aan foliumzuur
Het lichaam heeft naast vitamine B12 ook foliumzuur (vitamine B11) nodig, voor onder andere de aanmaak van witte en rode bloedcellen. Een tekort aan foliumzuur kan dus bloedarmoede veroorzaken. Dit kan komen door:
- Dat de voeding die mensen nuttigen te weinig foliumzuur bevat. Foliumzuur zit vooral in lever, asperges, spinazie, volkorenproducten en peulvruchten.
- Alcoholisten hebben ook risico op een tekort aan foliumzuur, vooral wanneer ze niet gezond eten.
- Medicijnengebruik. Er zijn medicijnen die bij langdurig gebruik kunnen samengaan met een gebrek aan foliumzuur (zoals medicijnen tegen reuma, psoriasis, epilepsie).
Een erfelijke afwijking
Iemand kan ook bloedarmoede hebben als gevolg van een erfelijke afwijking van de hemoglobine. Dit zorgt er dan voor dat de rode bloedcellen in het lichaam minder zuurstof kunnen vervoeren, of dat de rode bloedcellen sneller worden afgebroken. Voorbeelden hiervan zijn bij sikkelcelziekte en thalassemie. Veelal komen deze afwijkingen voor bij mensen uit landen rond de Middellandse zee, Centraal Afrika en Suriname.
Ziekten
Chronische ziekten zoals reuma, nierziekten en sommige vormen van kanker, kunnen ervoor zorgen dat de aanmaak van hemoglobine in het lichaam verstoord wordt. Het is ook waarschijnlijk dat in zo’n geval, de rode bloedcellen sneller worden afgebroken. Bij patiënten met beenmerg ziekten komt ook vaak bloedarmoede voor. Echter, vaak is er dan ook een afwijking van de witte bloedcellen en bloedplaatjes. Er zijn ook ziekten die rode bloedcellen kapotmaken, waardoor de bloedarmoede ontstaat (hemolyse, vergrote milt, ernstige infecties).
Behandeling
De behandeling voor bloedarmoede is afhankelijk van de oorzaak. Wanneer het lichaam een te laag hemoglobinehalte heeft door ijzertekort, dan zal iemand ijzertabletten voorgeschreven krijgen. Wanneer de oorzaak een andere ziekte is, dan kan het moeilijk zijn om iets aan de bloedarmoede te doen. Het belangrijkste is dan dat de ziekte wordt behandeld. Bij kankerpatiënten die chemotherapie krijgen, wordt soms EPO, een hormoon dat het beenmerg stimuleert tot aanmaak van rode bloedcellen, toegediend. Ook bij bloedarmoede door nierfunctiestoornissen wordt er vaak EPO gegeven.
Als de rode bloedcellen kapot worden gemaakt, wordt er vaak prednison gegeven. In het ergste geval, wordt er door middel van een bloedtransfusie gezuiverd bloed via een infuus in de bloedbaan gebracht. Dit bloed bevat een grote hoeveelheid gezonde rode bloedcellen.
Bronnen: ASZ, Bloedarmoede en Maxima MC
