Bestraling is een behandeling bij borstkanker die de kans verkleint dat de kanker terugkomt. Of je bestraling nodig hebt, hangt onder andere af van het type tumor, de operatie en de kans op terugkeer van de ziekte. Soms krijg je een extra dosis bestraling, een zogenaamde boost. In dit artikel lees je wanneer bestraling nodig is, hoeveel behandelingen je meestal krijgt en wanneer je mogelijk geen bestraling hoeft te ondergaan.
Wanneer krijg je bestraling bij borstkanker?
Bestraling, ook wel radiotherapie genoemd, gebruikt straling om kankercellen te beschadigen en te doden. De behandeling richt zich op een bepaald gebied, zodat gezond weefsel zo veel mogelijk wordt gespaard.
Na een borstsparende operatie krijg je meestal bestraling van de borst. Hiermee worden eventuele achtergebleven kankercellen aangepakt en wordt de kans kleiner dat de kanker terugkomt op die plek.
Na een borstamputatie hangt de keuze voor bestraling af van verschillende factoren, zoals de grootte van de tumor, de snijranden en eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren. Ook de kenmerken van de tumor spelen een rol. Als borstkanker terugkomt of is uitgezaaid, kan bestraling opnieuw worden ingezet. Het doel is dan soms om de ziekte plaatselijk te behandelen of klachten, zoals pijn, te verminderen.Â
Hoe vaak word je bestraald bij borstkanker?
Hoe vaak je bestraling krijgt, verschilt per situatie. De radiotherapeut stelt een behandelplan op dat past bij jouw diagnose en behandeling.
Na een borstsparende operatie krijg je vaak meerdere bestralingen verspreid over één tot enkele weken. In veel gevallen vindt de behandeling op werkdagen plaats. Bij sommige patiënten zijn minder behandelingen nodig, omdat een hogere dosis per keer kan worden gegeven.
Je krijgt vooraf meestal een CT-scan. Daarmee bepaalt de radiotherapeut welk gebied bestraald moet worden en hoe de straling zo nauwkeurig mogelijk kan worden gericht.
De bestraling zelf duurt meestal maar een paar minuten. Het klaarleggen en goed positioneren van je lichaam kost meer tijd. Na de behandeling kun je doorgaans weer naar huis.
Wat is een boost bij bestraling van borstkanker?
Een boost is een extra dosis bestraling op de plek waar de tumor heeft gezeten. Deze extra behandeling kan worden gegeven na de bestraling van de hele borst. Het doel is om de kans op terugkeer van de kanker op die plek verder te verkleinen.
Een boost is niet voor iedereen nodig. De arts kijkt onder andere naar je leeftijd, de kenmerken van de tumor en het risico dat de kanker terugkomt. Bij een hoger risico kan een boost worden overwogen.
De extra bestraling kan ook nadelen hebben. Het bestraalde gebied kan bijvoorbeeld meer littekenweefsel vormen, waardoor de borst steviger aanvoelt of van vorm verandert. Je radiotherapeut bespreekt daarom de mogelijke voordelen en nadelen met je.
Wanneer krijg je geen bestraling na borstkanker?
Niet iedereen heeft na een operatie bestraling nodig. Na een borstamputatie kan de arts soms besluiten dat aanvullende bestraling niet nodig is. Dat hangt onder andere af van de grootte van de tumor, de snijranden en eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren.
Ook bij sommige mensen met een kleine tumor met gunstige kenmerken kan bestraling achterwege blijven. Dit gebeurt alleen als de arts verwacht dat de kans op terugkeer zonder bestraling voldoende laag is. Leeftijd, andere kenmerken van de tumor en eventuele aanvullende behandelingen spelen daarbij een rol.
Na een borstsparende operatie is bestraling meestal wel onderdeel van de behandeling. Of daarvan kan worden afgeweken, hangt af van de persoonlijke situatie en de medische afweging. Bespreek daarom met je arts wat de gevolgen zijn van wel of niet bestralen.
Welke bijwerkingen kun je krijgen van bestraling?
Bestraling kan bijwerkingen geven, maar niet iedereen krijgt dezelfde klachten. De bijwerkingen hangen onder andere af van het bestraalde gebied en de hoeveelheid straling.
Mogelijke bijwerkingen zijn:
- Vermoeidheid
- Een rode, droge, jeukende of gevoelige huid
- Zwelling of gevoeligheid van de borst
- Een strakker gevoel van de huid of het borstweefsel
De huidreactie kan na de laatste bestraling nog even toenemen en daarna geleidelijk afnemen. Sommige veranderingen, zoals verharding van het weefsel of een andere vorm van de borst, kunnen langer blijven bestaan.
Krijg je tijdens of na de behandeling klachten waarover je je zorgen maakt? Neem dan contact op met je behandelteam. Zij kunnen beoordelen wat je kunt doen en of extra zorg nodig is.
Wanneer bespreek je vragen over bestraling met je arts?
Bespreek vóór de behandeling waarom bestraling in jouw situatie wordt geadviseerd, hoeveel behandelingen je krijgt en welke bijwerkingen je kunt verwachten. Vraag ook of een boost nodig is en wat de voor- en nadelen daarvan zijn.
Twijfel je over bestraling of wil je weten waarom de behandeling bij jou mogelijk achterwege kan blijven? Vraag je radiotherapeut of behandelend arts om uit te leggen welke factoren in jouw situatie doorslaggevend zijn. Je kunt samen de voordelen en nadelen afwegen.
Praat mee op ons forum
Heb je vragen over bestraling bij borstkanker, het aantal behandelingen of de bijwerkingen? Stel je vraag op het forum over kanker van Dokter.nl. Een huisarts leest mee en beantwoordt je vraag. Ook anderen kunnen hun ervaringen met je delen.
