We weten allemaal dat stress kan zorgen voor een hoge mate van prikkelbaarheid, vermoeidheid en hoofdpijn. Maar wist je ook dat stress effect heeft op je gewicht? Wat is de relatie tussen stress en gewicht?
Wat is stress?
Stress is een vorm van spanning in een lichaam. Ons stress-systeem is een uitgebalanceerd systeem waarbij een aantal hormonen zijn betrokken. In een geval van spanning/actie produceert ons lichaam adrenaline. Dit hormoon mobiliseert energie op dat moment dat je lichaam in actie moet komen. Hierdoor ben je alert en het helpt je om effectief te werken. Vervolgens maakt je lichaam ook cortisol aan. Dit hormoon voorkomt dat het hormoon adrenaline ongeremd zijn gang kan gaan en daarmee al je reserves opmaakt. Beide hormonen werken dus samen in een goedwerkend systeem en houden elkaar in balans. Echter, wanneer er sprake is van chronische stress, dan kan het systeem uit balans raken en een groot aantal lichamelijke- en psychische klachten veroorzaken.
Gevolgen stress
Bij iedereen uit stress zich op een andere manier. Wij hebben een aantal van de meest voorkomende verschijnselen op een rij gezet:
Psychische symptomen
De meest veelvoorkomende psychische klachten zijn:
- Moeite met concentreren
- Moe zijn/weinig energie hebben
- Piekeren
- Somberheid
- Vergeetachtig zijn
- Slecht slapen.
Lichamelijke symptomen
De meest voorkomende lichamelijke klachten zijn:
- Hoofdpijn
- Hartkloppingen
- Gejaagd gevoel
- Buikklachten
- Pijn of spanning in nek en/of rug
- Hoge bloeddruk
- Veel zweten
- Gewichtstoename.
Waarom word je dikker door stress?
Een stressvol leven leidt regelmatig tot gewichtstoename en het hormoon cortisol lijkt hierbij een rol te spelen. Cortisol wordt afgegeven door onze bijnieren en zorgt ervoor dat de reserves aangevuld worden. Het zorgt ervoor dat de lever alles wat het in ons bloed aan bouwstenen kan vinden omzet in suiker en vet voor de overige organen. Tegelijkertijd zorgt cortisol voor een afbraak van niet-actieve spieren om ook zo weer extra bouwstenen te krijgen voor het produceren van suikers en vetten. Ook zorgt het voor een hongergevoel waarmee het lichaam een seintje krijgt om energie van buiten het lichaam naar binnen te halen. Wanneer je in een vecht- of vluchtsituatie zit is dit een geweldig mechanisme. Echter, wanneer dit niet het geval is en er continu stress is, dan blijft je cortisolniveau hoog.
Gevolgen verhoogd cortisolniveau
De gevolgen hiervan zijn dat je een verhoogde eetlust hebt die zicht vaak uit in het eten van comfortfood. Eten waar we blij van worden, maar die vaak zoete- en vette voedingsmiddelen zijn. Door dat hoge cortisolniveau worden er dus meer suikers en vetten geproduceerd. Vet in het lichaam kan op twee manieren verwerkt worden: het kan verbranden, om zoals brandstof te fungeren voor je spieren en organen, en het kan worden opgeslagen in ons vetweefsel. In een chronische stresssituatie zal er dus meer vetweefsel ontstaan waarvan we vaak zien dat deze zich afzet rond je middel. Ook vertraagt je stofwisseling onder invloed van stress, waardoor je lichaam weer minder calorieën verbrandt. En op deze manieren zorgt chronische stress ervoor dat je zwaarder wordt.
Wat kun je doen?
Wanneer je af wilt vallen zonder dat je de stress aanpakt, dan zal dit niet zo effectief zijn. Bespreek eens met je huisarts wat de mogelijkheden zijn om je stress aan te pakken. Wellicht kan een psycholoog of therapeut je helpen om strategieën te ontwikkelen om je stress te beheersen. Tegelijkertijd kun je met een diëtist die gespecialiseerd is in stress en afvallen een persoonlijk plan van aanpak maken.
Daarnaast is het belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. Wat kun je doen?
- Beweeg iedere dag een half uurtje
- Zorg voor regelmaat in je dag
- Breng tijd door met vrienden
- Vraag een familielid om hulp
- Eet gezond
- Probeer yoga
- Beperk de inname cafeïne en alcohol
- Mindfulness oefeningen kunnen ook helpen.
Bronnen: Gezondheid en Wetenschap, Universiteit Gent en UMC Utrecht
