Heb je gehoord dat je een cilinderafwijking hebt, maar weet je niet goed wat dit precies betekent? Astigmatisme is een veelvoorkomende oogafwijking die vaak samen voorkomt met bijziendheid of verziendheid. In dit artikel lees je wat astigmatisme betekent, hoe iemand met astigmatisme ziet en wat een hoge cilinderafwijking inhoudt.
Wat betekent astigmatisme?
Astigmatisme, ook wel een cilinderafwijking genoemd, is een oogafwijking waarbij het hoornvlies niet mooi rond is, maar een ovale vorm heeft. Een gezond hoornvlies heeft de vorm van een voetbal: in alle richtingen even bol. Bij astigmatisme lijkt het hoornvlies meer op een rugbybal, waarbij de ene richting boller is dan de andere.
Doordat het hoornvlies niet overal even bol is, breekt het binnenvallende licht niet in elke richting op dezelfde manier. In plaats van één scherp brandpunt op het netvlies ontstaan er twee brandpunten, waarvan er bijvoorbeeld één voor het netvlies valt en één erachter. Het gevolg is een wazig of vervormd beeld, zowel dichtbij als in de verte.
Hoe ziet iemand met astigmatisme?
Iemand met astigmatisme ziet niet zomaar overal wazig, maar ervaart vaak een specifiek soort onscherpte. Beelden kunnen er uitgerekt, dubbel of vervormd uitzien, bijvoorbeeld alsof letters net iets langer of schever lijken dan ze zijn. Ook kan het voorkomen dat bepaalde lijnen, zoals horizontale lijnen, wel scherp worden waargenomen terwijl verticale lijnen wazig blijven, of andersom.
Naast wazig of vervormd zien, ervaren mensen met astigmatisme vaak ook:
- Moeite met scherpstellen, zowel dichtbij als veraf
- Hoofdpijn, met name na intensief lezen of beeldschermwerk
- Vermoeide ogen
- Moeite met zien in het donker of bij weinig licht
Astigmatisme komt bijna nooit alleen voor: het gaat meestal gepaard met bijziendheid of verziendheid. Wil je meer weten over deze twee oogafwijkingen? Lees dan ook ons eerdere artikel over wat bijziend en verziend precies betekent.
Wat is een cilinderafwijking en waardoor ontstaat het?
Een cilinderafwijking is dus een andere naam voor astigmatisme. Deze term verwijst naar de vorm van het oog: net als bij een cilinder is de kromming in de ene richting anders dan in de andere richting.
Astigmatisme is meestal aangeboren en heeft vaak een erfelijke component. Komt een cilinderafwijking veel voor in je familie? Dan is de kans groter dat jij het ook hebt. De precieze oorzaak van deze aangeboren vorm is niet altijd duidelijk. In zeldzame gevallen ontstaat astigmatisme door een andere aandoening, zoals keratoconus, waarbij het hoornvlies dunner wordt en een kegelvormige vorm aanneemt. Ook littekenvorming op het hoornvlies door een verwonding kan astigmatisme veroorzaken.
Een veelgehoorde misvatting is dat astigmatisme ontstaat door slechte gewoontes, zoals lezen bij weinig licht of dicht op de televisie zitten. Dat is niet het geval: astigmatisme heeft niets te maken met dit soort gewoontes.
Wat is een hoge cilinderafwijking?
De mate van astigmatisme wordt, net als bij bijziendheid en verziendheid, uitgedrukt in dioptrieën. Bij een lage cilinderafwijking is de afwijking in de kromming van het hoornvlies gering, en heb je vaak nauwelijks klachten. Bij een hoge cilinderafwijking is het verschil in kromming tussen de twee richtingen van het hoornvlies groter, wat zorgt voor een sterker vervormd of waziger beeld.
Hoe hoger de cilinderafwijking, hoe lastiger het vaak is om deze volledig te corrigeren met brillen of lenzen, en hoe belangrijker een nauwkeurige oogmeting wordt. Bij een hoge cilinderafwijking is soms een op maat gemaakte correctie nodig om weer optimaal scherp te kunnen zien.
Hoe wordt astigmatisme vastgesteld en behandeld?
Astigmatisme wordt vastgesteld met een uitgebreide oogmeting bij de opticien of oogarts, waarbij de kromming van het hoornvlies precies in kaart wordt gebracht. De afwijking is vervolgens goed te corrigeren met een bril of contactlenzen met een speciaal cilinderglas. Dit glas compenseert de ongelijke kromming van het hoornvlies, waardoor het licht alsnog op één punt op het netvlies samenkomt.
Voor mensen die liever geen bril of lenzen dragen, kan in sommige gevallen een blijvende oplossing zoals een ooglaserbehandeling uitkomst bieden. Bespreek met een oogarts of je hiervoor in aanmerking komt, want niet iedereen is geschikt voor een ooglaserbehandeling.
Bronnen: Thuisarts.nl
