Draag jij een bril of ken je iemand die er een draagt? Dan ben je de termen bijziend en verziend vast weleens tegengekomen. Maar wat betekenen deze termen precies, en wat is het verschil tussen bijziendheid en verziendheid? In dit artikel lees je hoe deze veelvoorkomende oogafwijkingen ontstaan, hoe je ze herkent en welke bril daarbij past.
Hoe werkt scherp zien eigenlijk?
Om te begrijpen wat bijziend en verziend inhoudt, helpt het om eerst te weten hoe scherp zien normaal gesproken werkt. Licht komt via de pupil het oog binnen en gaat door het hoornvlies en de ooglens. Deze twee onderdelen buigen het licht zo, dat het precies op het netvlies achter in het oog terechtkomt. Valt het beeld precies op het netvlies, dan zie je scherp. Bij bijziendheid en verziendheid gaat dit proces net anders, waardoor het beeld niet exact op het netvlies valt en er een wazig beeld ontstaat.
Wat is bijziend?
Bij bijziendheid, in medische termen myopie, kun je dingen die dichtbij zijn goed scherp zien, maar heb je moeite met scherp zien in de verte. Dit komt doordat de oogbol te lang is of doordat het hoornvlies en/of de ooglens het licht te sterk breekt. Hierdoor wordt het beeld vóór het netvlies scherpgesteld in plaats van op het netvlies.
Bijziendheid ontstaat vaak doordat het oog tijdens de groei te ver doorgroeit. Bij kinderen valt dit meestal op tussen hun 6e en 12e levensjaar, wanneer ze bijvoorbeeld moeite krijgen met het lezen van het schoolbord. Om bijziendheid te corrigeren, is een bril nodig met glazen die het beeld kleiner maken. De sterkte van deze bril heeft een min (-) voor het cijfer, bijvoorbeeld -1 of -2.
Wat is verziend?
Bij verziendheid, ook wel hypermetropie genoemd, is het net andersom: je kunt in de verte vaak nog redelijk scherp zien, maar dichtbij kijken, zoals lezen, kost moeite. Meestal komt dit doordat de oogbol te kort is of doordat het hoornvlies en/of de ooglens het licht niet sterk genoeg breekt. Hierdoor valt het beeld achter het netvlies in plaats van erop.
Verziendheid is bij jonge kinderen eigenlijk heel normaal. Tot een jaar of 3 of 4 zien kinderen dingen dichtbij vaak minder scherp, simpelweg omdat hun ogen nog moeten groeien. Naarmate het oog groter wordt, verdwijnt deze lichte verziendheid meestal vanzelf. Is verziendheid wel merkbaar of hardnekkig? Dan is een bril nodig met glazen die het beeld groter maken. Deze bril heeft een plus (+) voor het cijfer, bijvoorbeeld +1 of +2.
Het verschil tussen bijziend en verziend samengevat
Het verschil tussen bijziend en verziend zit dus in de richting waarin het scherpe zicht ontbreekt:
- Bijziend (myopie): je ziet dichtbij scherp, maar in de verte wazig. Het oog is te lang, het beeld valt vóór het netvlies. Correctie gebeurt met een minbril.
- Verziend (hypermetropie): je ziet in de verte relatief scherp, maar dichtbij wazig. Het oog is te kort, het beeld valt achter het netvlies. Correctie gebeurt met een plusbril.
Soms ligt het hoornvlies niet helemaal glad over de pupil. Dan spreek je van een cilinderafwijking, die zowel samen met bijziendheid als met verziendheid kan voorkomen. Ook hiervoor bestaan speciale brillenglazen die het beeld weer scherp maken.
Wanneer merk je bijziendheid of verziendheid op?
Bij kinderen wordt de ontwikkeling van de ogen op het consultatiebureau en tijdens schoolonderzoeken in de gaten gehouden. Merk je zelf dat je kind moeite heeft met scherp zien, bijvoorbeeld doordat het dicht op de televisie gaat zitten of moeite heeft met lezen op school? Bespreek dit dan met de jeugdarts of huisarts.
Bij volwassenen ontwikkelt bijziendheid zich meestal geleidelijk vanaf de kinderleeftijd en stabiliseert de sterkte doorgaans rond het 20e levensjaar. Merk je dat je steeds vaker moeite hebt met scherp zien, in de verte of juist dichtbij? Dan is het verstandig een afspraak te maken bij de opticien of oogarts voor een oogmeting.
Bijziend of verziend: wat kun je eraan doen?
Voor zowel bijziendheid als verziendheid geldt dat een bril of contactlenzen met de juiste sterkte de klacht goed kan corrigeren. Voor sommige mensen is een blijvende oplossing zoals een ooglaserbehandeling een optie.
Bronnen: Thuisarts.nl
