Staar (cataract) maakt de ooglens troebel, waardoor je steeds waziger kunt gaan zien. Ook kun je slechter zien in het donker of meer last krijgen van fel licht. Staar ontstaat meestal door het ouder worden. In dit artikel lees je wat cataract is, welke klachten erbij horen en hoe het wordt behandeld.
Wat is staar?
Staar en cataract zijn twee namen voor dezelfde oogaandoening: staar is de Nederlandse benaming en cataract is de medische term die artsen gebruiken. Achter je pupil en regenboogvlies bevindt zich de ooglens. Deze lens breekt het binnenkomende licht, waardoor je scherp kunt zien. Naarmate je ouder wordt, verandert de structuur van deze lens: ze wordt harder, minder transparant en troebeler. Door deze vertroebeling wordt het licht niet meer goed doorgelaten, waardoor er een wazig en minder scherp beeld op je netvlies ontstaat.
Cataract en staar zijn dus geen twee verschillende aandoeningen, maar één en dezelfde: cataract is simpelweg de medische term, staar de naam die je in het dagelijks taalgebruik het vaakst hoort.
Symptomen van staar
Bij staar zie je vaak wazig, zowel van dichtbij als veraf, en lijken kleuren minder helder dan voorheen. Ook het onderscheiden van contouren en contrasten wordt lastiger. Sommige mensen zien dubbel wanneer ze met één oog kijken of hebben veel last van fel licht en schitteringen door lichtverstrooiing in de troebele lens. Daarnaast valt zien in het donker vaak zwaarder.
Dubbelzien ontstaat doordat je hersenen in het beginstadium van staar de twee lichtpunten nog niet kunnen combineren tot één scherp beeld. Merk je dat je klachten toenemen of dat brillen ineens niet meer helpen? Dat is een goed moment om dit met de huisarts te bespreken.
De oorzaak van cataract (staar)
De meest voorkomende oorzaak van cataract is leeftijd. Door een natuurlijk verouderingsproces neemt de doorlaatbaarheid van het lenskapsel af, waardoor de ooglens minder zuurstof en voedingsstoffen krijgt. Staar is de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid bij mensen vanaf 55 jaar en boven de 75 jaar heeft bijna iedereen er in meer of mindere mate last van.
Staar kan ook aangeboren zijn, al komt dit zelden voor. Mogelijke oorzaken zijn een infectie bij de moeder, zoals rode hond of toxoplasmose, of het gebruik van bepaalde medicijnen tijdens de zwangerschap. Aangeboren staar kan in één oog voorkomen, maar ook in beide ogen.
Daarnaast kan staar ontstaan door ziekte of een verwonding aan het oog. Bij diabetes kunnen de bloedvaatjes in het netvlies beschadigen en vernauwen, waardoor de ooglens te weinig zuurstof krijgt. Ook een hoge bloeddruk, andere oogaandoeningen zoals glaucoom of uveïtis, en chronisch gebruik van corticosteroïden vergroten de kans op staar.
Kun je staar voorkomen?
Staar kun je niet helemaal voorkomen, maar een aantal risicofactoren kun je wel zelf beïnvloeden. Bescherm je ogen tegen fel zonlicht met een zonnebril met een UV-index van bij voorkeur drie of vier, en probeer te stoppen met roken: dit versnelt de veroudering van je ooglens aanzienlijk. Ook overmatig alcoholgebruik vergroot de kans op staar, dus drink met mate. Draag daarnaast tijdens het sporten aangepaste bescherming om oogletsel te voorkomen. Controleer bij diabetes goed je bloedsuiker en eet dagelijks voldoende groente en fruit.
Cataractoperatie: de behandeling van staar
Er is maar één behandeling tegen staar en dat is een operatie. Jaarlijks ondergaan meer dan 150.000 Nederlanders een cataractoperatie. Tijdens de ingreep verwijdert de oogarts de troebele lens en vervangt deze door een heldere kunstlens. Heb je klachten aan beide ogen? Dan zit er minimaal één maand tussen de twee operaties.
De operatie vindt plaats via dagbehandeling en duurt meestal ongeveer 15 minuten. Na de operatie ervaren de meeste mensen een sterke verbetering van hun gezichtsscherpte. Ook het onderscheiden van diepte en contrast gaat daarna veel makkelijker.
Na enkele maanden tot jaren kan er opnieuw een vertroebeling ontstaan, dit wordt nastaar genoemd. Nastaar is eenvoudig te verhelpen met een laserbehandeling, die poliklinisch plaatsvindt.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Merk je dat je geleidelijk waziger gaat zien? Of heb je steeds vaker last van fel licht en schitteringen? Wacht dan niet te lang met een afspraak bij de huisarts. Hoe eerder staar wordt vastgesteld, hoe beter de klachten in de gaten kunnen worden gehouden en hoe tijdiger kan worden doorverwezen naar een oogarts wanneer een operatie nodig is.
Bronnen: Oogvereniging, Maxima MC, Meander MC en Oogartsen.