Oogdruk is de druk die in je oog heerst en speelt een belangrijke rol bij het gezond houden van het oog. Is de oogdruk te hoog of juist te laag, dan kan dit op termijn schade veroorzaken. Vooral een langdurig verhoogde oogdruk vergroot het risico op glaucoom, een oogaandoening waarbij de oogzenuw beschadigd raakt. Toch betekent een afwijkende oogdruk niet automatisch dat je een oogziekte hebt. In dit artikel lees je wat een normale oogdruk is, wanneer oogdruk te hoog of te laag is, welke symptomen daarbij kunnen horen en wanneer het verstandig is om je oogdruk te laten controleren.
Wat is oogdruk precies?
Oogdruk is de inwendige druk in het oog. Deze druk wordt bepaald door het evenwicht tussen de aanmaak en de afvoer van kamerwater. Dit is een heldere vloeistof die continu wordt geproduceerd in het straalvormig lichaam achter de iris. Kamerwater voedt de binnenste lagen van het hoornvlies en de ooglens en helpt het oog zijn ronde vorm te behouden. Kamerwater is iets anders dan traanvocht, dat zich aan de buitenkant van het oog bevindt.
Als er meer kamerwater wordt aangemaakt dan afgevoerd, stijgt de oogdruk. De oogdruk wordt gemeten met een tonometer. Dit gebeurt bijvoorbeeld met een luchtstraaltje dat kort tegen het hoornvlies blaast om te meten hoe gemakkelijk het hoornvlies vervormt.
Wat is een normale oogdruk?
Een normale oogdruk ligt meestal tussen de 10 en 21 mmHg (millimeter kwik). Toch is niet voor iedereen dezelfde oogdruk optimaal. Bij mensen met glaucoom, een oogaandoening waarbij de oogzenuw beschadigd raakt, is het vaak nodig de oogdruk te verlagen om verdere schade te voorkomen. Welke oogdruk daarbij het meest geschikt is, verschilt per persoon.
Wanneer is de oogdruk te hoog?
Van een verhoogde oogdruk is meestal sprake als de oogdruk hoger is dan 21 mmHg. Een langdurig verhoogde oogdruk kan de oogzenuw beschadigen. De bekendste aandoening waarbij dit een belangrijke rol speelt, is glaucoom. Zonder behandeling kan glaucoom leiden tot blijvend verlies van het gezichtsvermogen.
Niet iedereen met een verhoogde oogdruk krijgt glaucoom. Is de oogdruk verhoogd zonder dat er schade aan de oogzenuw is ontstaan? Dan wordt dit oculaire hypertensie genoemd.
Hoge oogdruk: symptomen
Een geleidelijk verhoogde oogdruk, zoals bij de meest voorkomende vorm van glaucoom, geeft in het begin meestal geen klachten. Juist daardoor wordt de aandoening vaak pas laat ontdekt. Schade aan de oogzenuw ontstaat langzaam en het andere oog kan een deel van het gezichtsveldverlies aanvankelijk compenseren.
Soms stijgt de oogdruk plotseling heel sterk doordat de afvoer van kamerwater acuut wordt afgesloten. Dit wordt een acute aanval van geslotenkamerhoekglaucoom genoemd. Daarbij ontstaan vaak de volgende klachten:
- Plotseling wazig zien
- Een rood oog
- Hevige hoofdpijn
- Misselijkheid en braken
- Een halfwijde pupil die nauwelijks op licht reageert
Deze vorm van glaucoom is een medisch spoedgeval. Heb je deze klachten? Neem dan direct contact op met een arts of de spoedeisende hulp.
Wat is een te lage oogdruk?
Ook een te lage oogdruk kan problemen geven. Dit komt vooral voor na bepaalde oogoperaties of na een oogletsel, bijvoorbeeld als kamerwater uit het oog lekt. Een langdurig te lage oogdruk kan de vorm en werking van het oog verstoren, waardoor het gezichtsvermogen achteruit kan gaan. Hoewel een te lage oogdruk veel minder vaak voorkomt dan een te hoge oogdruk, is ook hiervoor soms behandeling nodig.
Glaucoom bij een normale oogdruk
Glaucoom kan ook ontstaan bij een normale oogdruk. Dit wordt normaledrukglaucoom genoemd. Bij deze vorm raakt de oogzenuw beschadigd, ondanks dat de oogdruk binnen de normale waarden ligt. Waarschijnlijk speelt de gevoeligheid van de oogzenuw hierbij een belangrijke rol. Dit laat zien dat oogdruk weliswaar een belangrijke risicofactor is, maar niet de enige oorzaak van glaucoom.
Wie loopt meer risico op een te hoge oogdruk?
Een aantal factoren vergroot het risico op een verhoogde oogdruk of glaucoom:
- Glaucoom komt vaker voor in bepaalde families. Hebben je ouders, broers of zussen glaucoom? Dan heb je zelf ook een verhoogd risico.
- Een dun hoornvlies vergroot het risico op glaucoom en kan ervoor zorgen dat de gemeten oogdruk lager uitvalt dan de werkelijke oogdruk.
- Bij een dik hoornvlies kan de gemeten oogdruk juist hoger lijken dan deze werkelijk is.
- Ook een hogere leeftijd verhoogt het risico op glaucoom.
Oogdruk laten controleren
Omdat een verhoogde oogdruk meestal geen klachten geeft, is regelmatige controle belangrijk als je een verhoogd risico hebt op glaucoom. Komt glaucoom voor bij een ouder, broer of zus? Dan is het verstandig om vanaf je 40e je ogen regelmatig te laten controleren door een optometrist of oogarts. Is glaucoom op jonge leeftijd vastgesteld bij een direct familielid? Dan kan het verstandig zijn om al eerder met controles te beginnen.
