Heb je last van branderige, prikkende of vermoeide ogen? Of heb je juist het gevoel dat je ogen voortdurend tranen? Dan is het mogelijk dat je last hebt van droge ogen. Dit is een veelvoorkomende aandoening waarbij de ogen onvoldoende worden bevochtigd. In dit artikel lees je wat droge ogen zijn, wat de oorzaak kan zijn, welke symptomen erbij horen en wat je kunt doen om de klachten te verminderen.
Wat zijn droge ogen?
Droge ogen ontstaan wanneer het oogoppervlak niet goed vochtig wordt gehouden. Dat kan gebeuren doordat je ogen te weinig traanvocht aanmaken, maar ook doordat het traanvocht van mindere kwaliteit is en te snel verdampt. Traanvocht is belangrijk voor gezonde ogen. Het houdt het oogoppervlak vochtig, spoelt vuil en stof weg en helpt het hoornvlies van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Wanneer de traanfilm uit balans raakt, kan het oog geïrriteerd raken en ontstaan klachten.
Droge ogen zijn een veelvoorkomend probleem. Vooral mensen boven de 50 jaar en vrouwen na de overgang hebben er vaker last van, maar de klachten kunnen op iedere leeftijd voorkomen.
Droge ogen: de symptomen
De klachten kunnen per persoon verschillen. Veelvoorkomende symptomen van droge ogen zijn:
- Een branderig of prikkend gevoel.
- Het gevoel dat er zand of een vuiltje in het oog zit.
- Rode ogen.
- Vermoeide ogen, vooral na lezen of beeldschermwerk.
- Wazig zien dat tijdelijk verbetert na knipperen.
- Overgevoeligheid voor licht.
- Slijmvorming in of rond het oog.
- Tranende ogen.
Tranende ogen lijken misschien niet te passen bij droge ogen, maar dat komt juist regelmatig voor. Door de irritatie maken de ogen reflexmatig extra tranen aan. Deze tranen bevatten echter niet de juiste samenstelling om het oog langdurig vochtig te houden, waardoor de klachten blijven bestaan.
Droge ogen: de oorzaken
Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van droge ogen. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
Minder traanvocht
Met het ouder worden maken de traanklieren vaak minder traanvocht aan. Ook bepaalde aandoeningen, zoals het syndroom van Sjögren, kunnen ervoor zorgen dat de traanproductie afneemt.
Snelle verdamping van traanvocht
Soms maken de ogen voldoende traanvocht aan, maar verdampt dit te snel. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer de talgkliertjes in de oogleden (de klieren van Meibom) minder goed functioneren. Deze kliertjes produceren een vetlaagje dat voorkomt dat tranen te snel verdampen.
Langdurig beeldschermgebruik
Tijdens het werken achter een computer, tablet of telefoon knipper je minder vaak. Daardoor wordt het traanvocht minder goed over het oog verdeeld en droogt het oogoppervlak sneller uit.
Droge lucht
Airconditioning, verwarming, wind en rook kunnen ervoor zorgen dat traanvocht sneller verdampt. Ook een lage luchtvochtigheid binnenshuis kan klachten verergeren.
Contactlenzen
Het dragen van contactlenzen kan droge ogen veroorzaken of bestaande klachten verergeren. Lenzen beïnvloeden namelijk de traanfilm en kunnen ervoor zorgen dat het oog sneller uitdroogt.
Medicijnen
Sommige medicijnen kunnen als bijwerking droge ogen geven. Dat geldt onder andere voor bepaalde antihistaminica, antidepressiva, plastabletten en sommige bloeddrukverlagers.
Wat te doen tegen droge ogen?
De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst van de klachten. Vaak kun je zelf al veel doen om droge ogen te verminderen.
Gebruik kunsttranen
Kunsttranen zijn oogdruppels die het oog bevochtigen en de natuurlijke traanfilm aanvullen. Ze zijn zonder recept verkrijgbaar bij de apotheek of drogist. Gebruik je de druppels vaker dan vier keer per dag? Dan zijn conserveermiddelvrije oogdruppels meestal de beste keuze, omdat deze het oog minder kunnen irriteren.
Neem regelmatig pauze bij beeldschermwerk
Probeer tijdens beeldschermwerk regelmatig bewust te knipperen en neem af en toe een korte pauze. Door even in de verte te kijken, krijgen je ogen rust en wordt de traanfilm beter verdeeld.
Vermijd droge lucht
Zorg voor voldoende ventilatie en voorkom dat de lucht binnenshuis te droog wordt. Richt een ventilator of airconditioning liever niet rechtstreeks op je gezicht.
Draag een zonnebril bij wind
Wind zorgt ervoor dat traanvocht sneller verdampt. Een zonnebril kan je ogen hiertegen beschermen.
Verzorg je oogleden goed
Wanneer droge ogen worden veroorzaakt door slecht werkende kliertjes in de oogleden, kan een dagelijkse warme kompresbehandeling gevolgd door een zachte ooglidmassage helpen om de afvoer van het vetlaagje te verbeteren.
Wanneer naar de huisarts?
Droge ogen zijn meestal onschuldig, maar het is verstandig om contact op te nemen met de huisarts als de klachten ondanks het gebruik van kunsttranen blijven aanhouden. Doe dat ook als je oog rood en pijnlijk wordt, als je minder goed gaat zien of als je klachten aan slechts één oog hebt die niet verdwijnen. Twijfel je of droge ogen wel de oorzaak van je klachten zijn? Ook dan is het verstandig om de huisarts te raadplegen. De huisarts kan beoordelen of er sprake is van droge ogen of dat een andere oogaandoening de klachten veroorzaakt. Zo nodig verwijst de huisarts je door naar een oogarts.
Kan een oogarts droge ogen behandelen?
Ja. Wanneer kunsttranen onvoldoende helpen of de klachten ernstig zijn, kan een oogarts aanvullende behandelingen adviseren. Afhankelijk van de oorzaak kan gedacht worden aan ontstekingsremmende oogdruppels, behandeling van de ooglidklieren of het tijdelijk afsluiten van de traanpunten, zodat het aanwezige traanvocht langer op het oog blijft.
