Zodra je zwanger wilt worden, hoor je al snel één advies: begin met foliumzuur. Maar wat is foliumzuur precies? Waarom is het zo belangrijk bij een zwangerschap? En hoeveel heb je nodig? In dit artikel lees je alles over foliumzuur voor en tijdens de zwangerschap.
Wat is foliumzuur?
Foliumzuur is een vorm van vitamine B11. In voeding komt deze vitamine van nature voor als folaat, bijvoorbeeld in groene bladgroenten, peulvruchten en volkorenproducten. Foliumzuur is de synthetische vorm die wordt gebruikt in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen. Foliumzuur speelt een essentiële rol bij de celdeling en de aanmaak van DNA. Daardoor is het vooral belangrijk tijdens periodes van snelle groei, zoals aan het begin van een zwangerschap.
Waarom foliumzuur vóór de zwangerschap?
De reden waarom foliumzuur al vóór de zwangerschap wordt aanbevolen, heeft te maken met het vroege moment waarop het zijn werk doet. Direct na de bevruchting begint de vorming van de neurale buis, de structuur waaruit later de hersenen en het ruggenmerg van de baby ontstaan. De neurale buis sluit zich al in de derde en vierde week van de zwangerschap. Op dat moment weten veel vrouwen nog niet eens dat ze zwanger zijn.
Voldoende foliumzuur in het lichaam tijdens de eerste weken van de zwangerschap is cruciaal voor een goede sluiting van de neurale buis. Als die sluiting niet goed verloopt, kan een neuraal buisdefect ontstaan, zoals een open ruggetje of een open schedel. Bij vrouwen met een verhoogd risico verlaagt foliumzuur de kans op ernstige aandoeningen, zoals een open rug of open schedel, met 50 tot 70 procent.
Wanneer beginnen met foliumzuur bij een zwangerschap?
Het lichaam heeft tijd nodig om voldoende voorraad foliumzuur op te bouwen. Daarom adviseert het Voedingscentrum om al minimaal 4 weken vóór de bevruchting te beginnen met het slikken van foliumzuur. Dat betekent dat je begint zodra je stopt met anticonceptie of een actieve kinderwens hebt.
Ben je onverwacht zwanger en ben je nog niet begonnen met het slikken van foliumzuur? Begin daar dan zo snel mogelijk mee. De kans op een baby met een open ruggetje of open schedel is erg klein, ook als je voor de zwangerschap geen extra foliumzuur hebt geslikt. Toch is het zinvol om zo snel mogelijk te beginnen, omdat foliumzuur ook in de eerste weken van de zwangerschap kan bijdragen aan een gezonde ontwikkeling van de baby.
Hoeveel foliumzuur bij een zwangerschap?
Het Voedingscentrum adviseert zwangere vrouwen om dagelijks een supplement met 400 microgram foliumzuur te gebruiken. Het advies is om hiermee minimaal 4 weken vóór de bevruchting te beginnen en door te gaan tot en met de 10e week van de zwangerschap. Voldoende foliumzuur in deze periode verkleint de kans op een neuraal buisdefect, zoals een open ruggetje, omdat de neurale buis zich al in de eerste weken van de zwangerschap sluit.
In bepaalde situaties is een hogere dosering nodig. Een arts kan 5000 microgram voorschrijven bij vrouwen die eerder een kind hebben gehad met een neuraal buisdefect, bij bepaald medicijngebruik of bij diabetes. Overleg altijd met de huisarts of verloskundige als een van deze situaties op jou van toepassing is.
Foliumzuur via voeding: is dat genoeg?
Folaat zit van nature in voeding, maar via voeding alleen is het vrijwel onmogelijk om voldoende binnen te krijgen voor optimale bescherming. De hoeveelheid die via bladgroenten, peulvruchten en volkoren producten binnenkomt, is te wisselend en onvoldoende voorspelbaar. Daarom is een supplement de meest betrouwbare manier om zeker te weten dat je de aanbevolen hoeveelheid haalt.
Foliumzuursupplementen zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Ze zijn ook vaak opgenomen in zwangerschapsmultivitaminen. Let bij de aankoop van een multivitamine op of de hoeveelheid foliumzuur overeenkomt met de aanbevolen 400 microgram.
Foliumzuur en alcohol tijdens de zwangerschap
Alcohol heeft een negatief effect op de opname van foliumzuur in het lichaam. Dit geldt niet alleen tijdens de zwangerschap, maar ook al vóór de zwangerschap. Het gebruik van alcohol belemmert de verwerking van foliumzuur en verhoogt daarmee het risico op een tekort. Dat is een extra reden om tijdens de zwangerschap geen alcohol te drinken. Lees meer over alcohol en zwangerschap en waarom elke hoeveelheid alcohol risico’s met zich meebrengt.
Wanneer naar de huisarts?
Heb je vragen over de juiste dosering foliumzuur? Gebruik je medicijnen die de opname beïnvloeden? Of is er een neuraal buisdefect in de familie voorgekomen? Bespreek dat dan met de huisarts of verloskundige voordat je probeert zwanger te worden. Zij kunnen je adviseren over de juiste hoeveelheid en het juiste moment om te starten.
Bronnen: Voedingscentrum, NIH.
