De overgang en anticonceptie gaan niet vanzelfsprekend samen. Veel vrouwen vragen zich af wanneer ze kunnen stoppen met de pil, hoe ze weten of ze nog vruchtbaar zijn en hoe ze de overgang herkennen als ze anticonceptie gebruiken. Want juist bij hormonale anticonceptie wordt het lastig om vast te stellen of de menopauze al heeft plaatsgevonden. In dit artikel lees je alles over de overgang en de pil, de spiraal en wanneer je niet meer vruchtbaar bent.
Wanneer ben je niet meer vruchtbaar in de overgang?
Wanneer je in de overgang niet meer vruchtbaar bent, is pas zeker als je twaalf maanden achter elkaar niet meer ongesteld bent geweest. Dat moment is de menopauze. Je lichaam doet er een aantal jaren over om te veranderen van vruchtbaar naar onvruchtbaar. Bij de overgang zijn er geen eicellen meer over die kunnen rijpen.
Tot die tijd kun je in principe nog zwanger raken, ook al worden de kansen steeds kleiner naarmate de overgang vordert. In Nederland is vijf procent van de vrouwen nog ongesteld als ze ouder is dan 56 jaar en circa tien vrouwen per jaar raken zwanger boven de vijftig. Dat zijn kleine aantallen, maar het laat zien dat anticonceptie tot de menopauze relevant blijft.
De overgang en de pil: een lastige combinatie
De overgang en de pil gaan niet altijd goed samen en dat heeft te maken met het maskerende effect van de pil. De pil kan overgangsklachten maskeren, waardoor je lastig kunt vaststellen of je in de overgang zit of de menopauze al hebt gehad. Doordat synthetische hormonen een kunstmatige menstruatie opwekken, is het mogelijk dat je niet weet dat je de menopauze al hebt bereikt.
De bloeding die je in de stopweek van de pil krijgt is geen echte menstruatie, maar een onttrekkingsbloeding. Dat betekent dat je aan die bloeding niet kunt afzien of je eigen cyclus nog actief is. Als je stopt met de pil krijg je een duidelijker beeld van je natuurlijke cyclus en de overgangsverschijnselen. Je kunt dan beter inschatten of je daadwerkelijk in de menopauze bent.
Anderzijds heeft de pil ook voordelen in de overgang. De pil kan helpen bij het verlichten van overgangssymptomen, zoals opvliegers en onregelmatige menstruatie. Een mogelijk nadeel is dat overgangsverschijnselen heviger kunnen worden zodra je stopt, omdat de pil deze symptomen kan onderdrukken.
Wanneer stop je met de pil?
Over het algemeen kun je stoppen met anticonceptie als je 52 jaar bent geworden. De kans om dan nog zwanger te worden is erg klein. Maar je weet pas zeker dat je niet meer vruchtbaar bent als je een jaar geen menstruatie hebt gehad.
Wil je eerder stoppen om te kijken of de menopauze al heeft plaatsgevonden? Overleg dan altijd met de huisarts. Die kan adviseren over een alternatief of over het beste moment om te stoppen. Vanaf 40 jaar is het advies om te kijken naar een andere vorm van anticonceptie dan de anticonceptiepil, omdat het risico op trombose toeneemt als je ouder wordt.
Hoe herken je de overgang als je een spiraal hebt?
Hoe je de overgang herkent als je een spiraal hebt, hangt af van het type spiraal. Bij een koperspiraal zonder hormonen behoudt je je eigen hormonale cyclus. Je menstruatiepatroon blijft zichtbaar en je kunt daarmee de overgang herkennen aan onregelmatiger wordende of wegblijvende menstruaties. Met een spiraaltje zonder hormonen kun je dus goed zien of je nog ongesteld wordt. Ben je langer dan een jaar niet meer ongesteld geweest? Dan ben je in de menopauze en kun je stoppen met anticonceptie.
Bij een hormoonspiraal is dat lastiger. Bij twaalf tot zestien procent van de vrouwen met een hormoonspiraal blijft de maandelijkse bloeding uit. Door het uitblijven van de ongesteldheid weet een vrouw niet altijd of ze al in de menopauze is. Er is dan een kans dat de ongesteldheid en eventuele klachten terugkomen na het verwijderen van de hormoonspiraal.
In dat geval kun je de overgang beter herkennen aan andere klachten zoals opvliegers, nachtelijk zweten, slaapproblemen en stemmingswisselingen. Een bloedtest bij de huisarts kan aanvullende informatie geven, al zijn hormoonwaarden tijdens de overgang wisselend en daarmee niet altijd betrouwbaar als enige maatstaf.
Wanneer naar de huisarts?
Anticonceptie tijdens de overgang is maatwerk. Wat bij de ene vrouw past, is voor een andere vrouw minder geschikt. Bespreek met de huisarts welke vorm van anticonceptie het beste aansluit bij jouw leeftijd, gezondheid en wensen.
