Een soa zonder klachten: hoe herken je iets wat je niet voelt?

Veel mensen denken dat ze het zouden merken als ze een soa zouden hebben. Maar dat klopt niet. Je kunt een soa hebben zonder symptomen en die zonder het te weten doorgeven aan een partner. Juist omdat soa’s zonder klachten zo vaak voorkomen, is regelmatig testen zo belangrijk. In dit artikel lees je welke soa’s symptoomvrij kunnen verlopen, wat er kan gebeuren als je ze niet behandelt en wanneer je beter kunt testen.

Kan je een soa hebben zonder klachten?

Een soa zonder klachten is geen uitzondering maar eerder de regel. Van de meest voorkomende soa’s in Nederland, waaronder chlamydia, verloopt een groot deel volledig zonder merkbare symptomen. Bij chlamydia heeft ongeveer zeventig tot tachtig procent van de vrouwen en vijftig procent van de mannen helemaal geen klachten. Ze voelen zich prima, terwijl de bacterie intussen actief is in hun lichaam. Bij vrouwen zit de bacterie vaak onopgemerkt in de baarmoederhals, bij mannen in de plasbuis. 

Ook gonorroe kan zonder klachten verlopen, met name bij vrouwen en bij infecties in de keel of anus. Syfilis begint met een pijnloze zweer die vaak onopgemerkt blijft en vanzelf verdwijnt, terwijl de infectie verder actief is in het lichaam. HPV verdwijnt bij de meeste mensen vanzelf, maar sommige types kunnen jarenlang aanwezig blijven zonder klachten en uiteindelijk leiden tot celveranderingen of kanker. Hiv geeft na de eerste fase van de infectie vaak jaren geen merkbare klachten, terwijl het virus het immuunsysteem langzaam aantast.

Een soa zonder symptomen doorgeven: hoe werkt dat?

Een soa zonder symptomen kan net zo goed worden overgedragen als een soa mét klachten. Het virus of de bacterie is aanwezig in de slijmvliezen, het bloed of het seksueel vocht, ongeacht of de drager er iets van merkt. Dat betekent dat je iemand kunt besmetten zonder dat je weet dat je zelf besmet bent. En andersom: iemand die jou besmet, hoeft zelf helemaal geen klachten te hebben. Afwezigheid van klachten bij een partner biedt dan ook geen garantie dat er geen risico is.

Gevolgen van een onbehandelde soa

De gevolgen van een onbehandelde soa kunnen ernstig zijn, juist omdat de infectie zich ongemerkt kan uitbreiden naar andere delen van het lichaam. Bij chlamydia kan de bacterie opstijgen naar de eileiders en een bekkenontsteking veroorzaken. Dit kan leiden tot verklevingen in de eileiders en onvruchtbaarheid. Bij mannen kan een onbehandelde chlamydia- of gonorroe-infectie overslaan naar de bijballen, met pijn en een verminderde vruchtbaarheid als mogelijk gevolg.

Bij syfilis kan de infectie in een laat stadium schade aanrichten aan het hart, de bloedvaten, de hersenen en het zenuwstelsel. HPV kan bij langdurige aanwezigheid leiden tot celveranderingen in de baarmoederhals of andere vormen van kanker. Hiv zonder behandeling tast het immuunsysteem steeds verder aan, wat op termijn kan leiden tot ernstige infectieziekten.

Naast de directe gevolgen voor de eigen gezondheid verhoogt een onbehandelde soa het risico op andere infecties. Beschadigde of ontstoken slijmvliezen maken het lichaam gevoeliger voor nieuwe besmettingen, ook met hiv.

Wanneer testen als je geen klachten hebt?

Testen is de enige manier om zekerheid te krijgen als je geen klachten hebt maar wel risico op een soa hebt gelopen. Dat risico bestaat bij onbeschermde seks met een nieuwe of wisselende partner, maar ook als een vaste partner mogelijk risico heeft gelopen. Vroege opsporing voorkomt de gevolgen van een onbehandelde soa en verkleint de kans dat anderen worden besmet.

De huisarts of GGD kan een test afnemen. Afhankelijk van de soa gaat dat via een urinemonster, een uitstrijkje of een bloedtest. Houd rekening met de windowfase: de periode na besmetting waarin een infectie nog niet aantoonbaar is in een test. Voor chlamydia en gonorroe is dat doorgaans twee weken, voor syfilis en hiv kan het langer duren.