Het bevolkingsonderzoek borstkanker is bedoeld om borstkanker zo vroeg mogelijk te ontdekken, ook als je nog geen klachten hebt. Vrouwen van 50 tot en met 75 jaar krijgen hiervoor een uitnodiging. Het onderzoek bestaat uit röntgenfoto’s van de borsten, ook wel een mammografie genoemd. Meedoen is gratis en je beslist zelf of je wilt deelnemen.
Wat is het bevolkingsonderzoek borstkanker?
Bij het bevolkingsonderzoek worden röntgenfoto’s van beide borsten gemaakt. Op deze borstfoto’s kunnen afwijkingen zichtbaar zijn die mogelijk wijzen op borstkanker. Twee radiologen beoordelen de foto’s onafhankelijk van elkaar. Als je al eerder hebt meegedaan, kunnen zij de nieuwe foto’s ook vergelijken met eerdere onderzoeken.
Het doel van de screening is om borstkanker te vinden voordat er klachten ontstaan. Wanneer borstkanker vroeg wordt ontdekt, is de behandeling vaak minder ingrijpend en is de kans op een succesvolle behandeling groter.
Het onderzoek geeft echter geen volledige zekerheid. Een afwijking kan worden gemist en er kan ook borstkanker ontstaan tussen twee onderzoeken in. Heb je klachten aan je borsten? Wacht dan niet op een volgende uitnodiging, maar neem contact op met je huisarts.
Voor wie is het bevolkingsonderzoek borstkanker?
Het bevolkingsonderzoek is bedoeld voor vrouwen van 50 tot en met 75 jaar. Transgender en non-binaire personen kunnen ook in aanmerking komen. Of zij automatisch een uitnodiging krijgen, hangt af van hun geslachtsregistratie. Wie geen automatische uitnodiging krijgt, kan contact opnemen met Bevolkingsonderzoek Nederland.
Je krijgt de eerste uitnodiging meestal tussen je 49e en 52e jaar. Wanneer je de uitnodiging ontvangt, hangt af van de planning van het onderzoekscentrum bij jou in de buurt. Daarna krijg je elke twee tot drie jaar een nieuwe uitnodiging, tot en met je 75e jaar. Meedoen is vrijwillig. Je kunt zelf beslissen of je gebruikmaakt van het onderzoek.
Hoe gaat een mammografie?
Het onderzoek vindt meestal plaats in een speciaal onderzoekscentrum of een mobiele onderzoeksbus. Een bezoek duurt ongeveer 20 minuten. Het maken van de borstfoto’s zelf duurt ongeveer 5 minuten.
Voor de mammografie doe je je bovenkleding uit. Vervolgens wordt iedere borst afzonderlijk tussen twee platen geplaatst. Daar wordt kort druk op de borst uitgeoefend om een duidelijke röntgenfoto te kunnen maken.
Van iedere borst worden twee foto’s gemaakt. De druk kan vervelend of pijnlijk zijn, maar duurt slechts kort. De medewerker die de foto’s maakt, legt uit wat je moet doen en begeleidt je tijdens het onderzoek.
Wanneer krijg je de uitslag?
Na het onderzoek worden de borstfoto’s beoordeeld door twee radiologen. Je krijgt binnen twee weken een brief met de uitslag. Er zijn verschillende mogelijke uitslagen.
Geen afwijking gevonden
Bij de meeste deelnemers worden geen aanwijzingen voor borstkanker gevonden. Je krijgt dan opnieuw een uitnodiging voor een volgend onderzoek.
Ook bij een goede uitslag blijft het belangrijk om veranderingen aan je borsten serieus te nemen. Een normale uitslag betekent namelijk niet dat je in de periode daarna geen borstkanker kunt krijgen.
De foto’s geven niet genoeg informatie
Soms zijn de foto’s niet duidelijk genoeg om goed te kunnen beoordelen of er een afwijking is. Daarom is extra onderzoek in het ziekenhuis nodig, bijvoorbeeld met aanvullende röntgenfoto’s of een echo.
Een uitnodiging voor vervolgonderzoek betekent niet automatisch dat je borstkanker hebt. Bij deze uitslag blijkt bij de meeste vrouwen uiteindelijk dat er geen borstkanker aanwezig is.
Er is een afwijking gezien
Soms zien de radiologen op de borstfoto’s een afwijking die verder onderzocht moet worden. Je wordt dan doorverwezen naar het ziekenhuis. Daar kunnen aanvullende onderzoeken worden gedaan, zoals een extra röntgenfoto, een echo of een punctie of biopt, waarbij cellen of een stukje weefsel worden afgenomen voor onderzoek.
Ook een afwijkende uitslag betekent niet automatisch dat het om borstkanker gaat. Vervolgonderzoek is nodig om duidelijk te krijgen wat er precies aan de hand is.
Kun je zelf kiezen of je meedoet?
Ja, het bevolkingsonderzoek borstkanker is een aanbod van de overheid en deelname is vrijwillig. Je kunt dus zelf afwegen of je wel of niet wilt meedoen.
Bij de keuze kunnen zowel voordelen als nadelen een rol spelen. Een belangrijk voordeel is dat borstkanker eerder kan worden ontdekt. Daardoor kan een behandeling soms minder zwaar zijn en is de kans op overlijden aan borstkanker kleiner. Aan de andere kant kan het onderzoek ook afwijkingen laten zien die uiteindelijk geen kanker blijken te zijn. Dat kan leiden tot extra onderzoeken en onzekerheid.
Is het bevolkingsonderzoek borstkanker gratis?
Ja, deelname aan het bevolkingsonderzoek zelf is gratis. De mammografie die onderdeel is van de screening wordt door de overheid betaald.
Als vervolgonderzoek in het ziekenhuis nodig is, valt dit niet meer onder het bevolkingsonderzoek. Dit vervolgonderzoek loopt via de zorgverzekering. Je kunt hiervoor eigen risico moeten betalen. Of dat zo is, hangt onder meer af van hoeveel eigen risico je dat jaar al hebt gebruikt.
Wat als je klachten aan je borsten hebt?
Het bevolkingsonderzoek is bedoeld voor mensen zonder klachten. Heb je zelf een verandering aan je borsten opgemerkt? Wacht dan niet tot je een uitnodiging krijgt of tot het volgende onderzoek.
Neem contact op met je huisarts als je bijvoorbeeld een knobbeltje voelt, veranderingen aan de huid of tepel ziet, vocht of bloed uit de tepel krijgt, een zwelling in je oksel voelt of aanhoudende pijn in een borst hebt.
Een borstklacht moet namelijk zo nodig op een andere manier worden onderzocht. Een mammografie binnen het bevolkingsonderzoek is niet bedoeld om klachten bij een individueel persoon te beoordelen.
Praat mee op ons forum
Heb je vragen over borstkanker of het bevolkingsonderzoek? Stel je vraag op het forum over borstkanker van Dokter.nl. Een huisarts leest mee en beantwoordt je vraag. Ook anderen kunnen hun ervaringen met je delen.
Bronnen: Thuisarts, RIVM (bevolkingsonderzoek borstkanker, mammografie, uitslag mammografie, kosten).
