Jaarlijks krijgen ongeveer 45.000 Nederlanders een beroerte. Beroerte is de 2de doodsoorzaak bij vrouwen en de 3de doodsoorzaak bij mannen in Nederland. Maar wat is nu een beroerte? Is dat hetzelfde als een hersenbloeding of een herseninfarct? Hoe herken je het?
Wat is een beroerte?
Een beroerte is een verzamelnaam voor aandoeningen veroorzaakt door een verstoorde bloedvoorziening in de hersenen. Een bepaald deel van de hersenen krijgt dan, voor kortere of langere tijd geen zuurstof. Hierdoor sterft er een stukje hersenweefsel af. Het gevolg daarvan is dat er plotselinge uitvalsverschijnselen ontstaan. Bij een beroerte gaat het om 3 vormen:
- Herseninfarct
- Hersenbloeding
- TIA.
Herseninfarct
Het herseninfarct komt het meeste voor. In ongeveer 80% van de gevallen, van een beroerte is er sprake van een herseninfarct. Hierbij sluit een stolsel, of een vaatvernauwing een bloedvat in de hersenen af. Als gevolg daarvan krijgt het achterliggende hersenweefsel geen, of te weinig zuurstof en voeding. Hierdoor raakt het zodanig beschadigd, dat het niet meer goed functioneert en zelfs kan afsterven. De oorzaken zijn hetzelfde als bij een TIA. De gevolgen echter niet. Bij een herseninfarct zijn ze direct zichtbaar en blijvend. De ernst van de klachten is afhankelijk van de grootte en het deel van de hersenen dat is aangetast.
TIA
Een TIA (Transient Ischaemic Attack) is een niet lang durende verstopping van een bloedvat in de hersenen. Een TIA lijkt op een beroerte, maar een TIA gaat snel weer voorbij. In de meeste gevallen binnen een half uur. TIA’s kunnen wel een voorbode zijn van een echte beroerte.
De 2 belangrijkste oorzaken zijn slagaderverkalking en hartritmestoornissen. Bij het eerste treedt een proces op dat zorgt voor een vernauwing van de slagaders. Dat is dus ook in de slagaders die de hersenen van bloed voorzien. Bij hartritmestoornissen kunnen stolsels in het hart ontstaan, die door kunnen schieten naar de hersenen. Vervolgens kunnen deze een bloedvat verstoppen.
Op het moment dat een bloedvat (tijdelijk) wordt afgesloten, ontstaan er uitvalsverschijnselen. Deze uitvalsverschijnselen duren vaak een paar minuten en verdwijnen dan vanzelf weer. Meestal binnen 20 minuten. Binnen 24 uur moeten ze helemaal weg zijn. De meest voorkomende symptomen zijn een afhangende mondhoek en verlamming van een arm- of beenzijde aan dezelfde lichaamshelft. Des te langer een TIA aanhoudt, des te groter de kans is dat iemand er iets blijvends aan overhoudt.
Hersenbloeding
Een hersenbloeding komt minder vaak voor dan een infarct. Ongeveer 20% van alle beroertes is een hersenbloeding. Het verschil tussen beide zit hem niet in de uitvalsverschijnselen, die zijn hetzelfde buiten de hoofdpijn, maar in de oorzaak.
Een hersenbloeding ontstaat doordat er ineens een scheurtje ontstaat in een bloedvat in de hersenen. Bij een hersenbloeding stroomt er bloed in of rond de hersenen. Het bloed hoopt zich op en duwt het hersenweefsel weg. Hierdoor beschadigt het hersenweefsel. Een hersenbloeding is een ernstige vorm van een beroerte.
Hersenbloedingen kunnen op 2 plekken voorkomen te weten: in de hersenen (intracerebraal) en rond de hersenen (subarachnoïdaal). Vooral een bloeding rond de hersenen is bijzonder gevaarlijk, maar komt gelukkig niet vaak voor. De oorzaak hiervan is bijna altijd een gebarsten aneurysma. Dit is een zwakke plek in een bloedvat die gedurende het leven ontstaat en langzaam uitgroeit tot een ballonnetje. Zodra deze scheurt, ontstaat er een (slagaderlijke) bloeding.
Een hersenbloeding ontstaat meestal plotseling. In de meeste gevallen zijn er geen symptomen in de weken voorafgaand aan een hersenbloeding. Maar soms geven mensen wel aan dat ze hoofdpijn hebben, dubbelzien of andere problemen met het gezichtsvermogen hebben gehad. Deze signalen kunnen enkele minuten voor de bloeding optreden, maar ook al weken ervoor.
Oorzaak
Vaak krijgt iemand een beroerte doordat de kwaliteit van de binnenwand van bloedvaten slecht is. Dit kan komen door ouderdom (aderverkalking), roken, overgewicht, suikerziekte, te hoge bloeddruk of een verhoogd cholesterolgehalte.
De kans op een (nieuwe) beroerte kan daarom worden verkleind door een gezonde leefstijl. Dat wil zeggen door niet te roken, gezond te eten en voor voldoende lichaamsbeweging te zorgen.
Een aangeboren afwijking aan de bloedvaten kan ook een beroerte veroorzaken. Deze aandoening wordt vaak pas geconstateerd na het optreden van een beroerte.
Hoe herken je een beroerte?
Symptomen van een beroerte hangen af van welk deel van de hersenen beschadigd is. Bij mensen met een beroerte zijn de volgende symptomen te zien:
- Het niet kunnen bewegen van arm en/of been
- Scheef hangende mondhoek
- Verwardheid
- Iemand spreekt wartaal
- Bewusteloosheid
- Misselijkheid
- Slaperigheid
- Duizeligheid.
Er bestaat een simpele test om een beroerte te herkennen. Deze test heet de FAST test:
- Gezicht (Face)
Vraag de persoon om te lachen of de tanden te laten zien. Let op of de mond scheef staat en een mondhoek naar beneden hangt. - Arm (Arm)
Vraag de persoon om beide armen tegelijkertijd horizontaal naar voren te strekken en de binnenzijde naar boven te draaien. Let op of de arm wegzakt of zwalkt. - Spraak (Speech)
Let op spreken. Onduidelijk spreken of niet meer uit de woorden kunnen komen. - Tijd (Time)
Stel vast hoe laat de klachten bij de persoon zijn begonnen. Dit is van belang voor de behandeling.
Wanneer je bovenstaand signalen ziet bel dan direct 112.
Bronnen: Thuisarts, Hartstichting en Hersenstichting
