Een hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd, is een veelvoorkomende aandoening. In Nederland heeft ongeveer één op de vier volwassenen een verhoogde bloeddruk. Wat het extra verraderlijk maakt, is dat je er vaak weinig tot niets van merkt, terwijl een langdurig verhoogde bloeddruk wel degelijk ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Regelmatig meten en tijdig ingrijpen is daarom belangrijk.
Hoe kun je zelf thuis je bloeddruk meten? Een stappenplan
Steeds vaker wordt geadviseerd om de bloeddruk thuis te meten. Thuismetingen geven vaak een betrouwbaarder beeld dan een eenmalige meting bij de huisarts, omdat spanning of stress daar de waarden kan beïnvloeden.
Stappenplan voor het correct meten van je bloeddruk thuis:
- Voorbereiding: Meet je bloeddruk op een rustig moment. Rook niet, drink geen koffie of alcohol en sport niet in de 30 minuten voorafgaand aan de meting.
- Juiste houding: Ga rechtop zitten op een stoel met rugleuning, beide voeten plat op de grond en je benen niet gekruist. Ontspan minimaal vijf minuten voordat je meet.
- Gebruik van de meter: Gebruik bij voorkeur een automatische bovenarm-bloeddrukmeter. Plaats de manchet op de blote bovenarm, ongeveer twee centimeter boven de elleboogplooi, op harthoogte.
- Tijdens het meten: Blijf stil zitten, praat niet en adem rustig door terwijl de meting wordt uitgevoerd.
- Aflezen en noteren: Noteer direct de bovendruk (systolisch), onderdruk (diastolisch) en hartslag.
- Herhalen: Meet na één tot twee minuten opnieuw en gebruik het gemiddelde van beide metingen.
Betrouwbaar meten
Voor een betrouwbaar beeld wordt geadviseerd om twee keer per dag te meten, ’s ochtends en ’s avonds, gedurende minimaal drie tot zeven dagen. Bij thuismetingen geldt dat een bloeddruk onder de 135/85 mmHg als normaal wordt beschouwd. Zijn de waarden structureel hoger of meet je regelmatig een bovendruk van 140 of hoger, dan is het verstandig contact op te nemen met de huisarts.
Het bijhouden van de resultaten in een logboek, samen met bijzonderheden zoals stress, medicatie of klachten, helpt bij de beoordeling. De Hartstichting adviseert daarnaast het gebruik van een bovenarmmeter in plaats van een polsmeter, omdat deze nauwkeuriger meet en minder foutgevoelig is. Twijfel je over je meetwaarden of wijken ze duidelijk af? Neem dan altijd contact op met je huisarts voor verdere beoordeling.
Wat is een hoge bloeddruk eigenlijk?
Bloeddruk is de kracht waarmee het hart het bloed door de bloedvaten pompt. Bij iedere hartslag ontstaan twee waarden: de bovendruk (systolische druk) wanneer het hart samentrekt, en de onderdruk (diastolische druk) wanneer het hart ontspant. Deze waarden schommelen gedurende de dag onder invloed van inspanning, emoties en rustmomenten. Bij volwassenen tot 80 jaar wordt gesproken van een hoge bloeddruk wanneer de gemiddelde bovendruk 140 mmHg of hoger is. Bij mensen van 80 jaar en ouder ligt deze grens bij 160 mmHg.
Wat merk je van een hoge bloeddruk?
In veel gevallen merk je niets van een verhoogde bloeddruk. Dat maakt hypertensie zo gevaarlijk. Pas bij langdurig of extreem verhoogde waarden kunnen klachten ontstaan, zoals hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, kortademigheid, wazig zien of misselijkheid. Regelmatige controle is daarom belangrijk, zeker bij ouderen en mensen met diabetes, nierproblemen of hart- en vaatziekten.
De gevaren van hypertensie
Een langdurig verhoogde bloeddruk kan schade aanrichten aan verschillende organen. De bloedvaten kunnen beschadigd raken en verkalken, wat de kans op hart- en vaatziekten vergroot. Het hart moet harder werken, waardoor de hartspier dikker en stijver kan worden en uiteindelijk kan leiden tot hartfalen of een hartinfarct. Ook de nieren kunnen minder goed gaan functioneren, wat kan uitmonden in nierfalen. Daarnaast verhoogt hoge bloeddruk het risico op een beroerte en kan het schade veroorzaken aan het netvlies van de ogen, met mogelijk blijvend gezichtsverlies. Tijdens de zwangerschap kan hypertensie bovendien de doorbloeding van de placenta verstoren.
Wat kun je zelf doen tegen hoge bloeddruk?
Je kunt zelf veel doen om je bloeddruk te verlagen. Een gezond gewicht, gevarieerde voeding met minder zout, voldoende beweging, niet roken en matig alcoholgebruik spelen hierbij een grote rol. In combinatie met regelmatig meten en medische begeleiding helpt dit om de risico’s van hoge bloeddruk te beperken. Twijfel je of je een hoge bloeddruk hebt of meet je afwijkende waarden? Neem dan contact op met je huisarts voor medisch advies.
