De hormoonspiraal is een van de meest betrouwbare en langdurige vormen van anticonceptie. Je hoeft er jaren niet aan te denken en de hormoonafgifte is veel lager dan bij de pil. Toch roept de hormoonspiraal ook vragen op, met name over de bijwerkingen en het verschil tussen de Mirena spiraal en de Kyleena spiraal. In dit artikel lees je alles wat je hierover moet weten.
Hoe werkt de hormoonspiraal?
De hormoonspiraal is een klein, T-vormig kunststof voorwerpje dat door de huisarts of verloskundige in de baarmoeder wordt geplaatst. Het bevat het hormoon levonorgestrel, een progestageen. Dit hormoon wordt plaatselijk en continu in kleine hoeveelheden afgegeven in de baarmoeder. De hoeveelheid hormoon die in het bloed terechtkomt is tien tot twintig keer lager dan bij de anticonceptiepil.
De hormoonspiraal werkt op meerdere manieren. Het maakt het slijm in de baarmoederhals dikker, waardoor zaadcellen er moeilijker doorheen kunnen. Daarnaast bouwt het baarmoederslijmvlies zich nauwelijks op, waardoor een bevruchte eicel zich niet kan innestelen. Bij sommige vrouwen wordt bovendien de eisprong onderdrukt, al is dit niet bij iedereen het geval.
Mirena spiraal of Kyleena spiraal: wat is het verschil?
In Nederland zijn twee hormoonspiralen beschikbaar: de Mirena spiraal en de Kyleena spiraal. Ze werken op dezelfde manier en zijn allebei meer dan 99 procent betrouwbaar. Toch zijn er een paar verschillen.
De Mirena spiraal bevat meer hormoon: 52 mg levonorgestrel, waarvan dagelijks ongeveer 0,02 mg wordt afgegeven. De Mirena is geregistreerd voor gebruik tot 8 jaar. De Kyleena spiraal bevat 19,5 mg levonorgestrel en geeft dagelijks 0,009 mg af. De Kyleena is geregistreerd voor 5 jaar. De Kyleena is ook iets kleiner van formaat dan de Mirena, wat hem geschikt maakt voor vrouwen met een kleinere baarmoeder of voor vrouwen die nog nooit zijn bevallen. De Mirena spiraal wordt ook voorgeschreven bij hevig menstrueel bloedverlies of overgangsklachten. Voor dat doel wordt de Kyleena niet ingezet.
Er bestaat dus een verschil in de hoeveelheid levonorgestrel tussen Mirena en Kyleena, maar de bijwerkingen zijn klinisch gezien grotendeels vergelijkbaar. Meer hormonen betekent niet automatisch meer of ernstigere bijwerkingen. Welke het beste bij jou past, hangt af van je baarmoedergrootte, menstruatiepatroon en persoonlijke voorkeur. De huisarts of verloskundige kan je hierin adviseren.
Bijwerkingen van de Mirena spiraal en Kyleena spiraal
De bijwerkingen van de Mirena spiraal en Kyleena spiraal zijn grotendeels gelijk. Doordat de hormonen plaatselijk werken, zijn ze milder dan bij de pil. Toch kunnen ze voorkomen, met name in de eerste maanden na plaatsing. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:
- Onregelmatig bloedverlies of spotting, vooral in de eerste drie tot zes maanden
- Hoofdpijn
- Acne
- Stemmingswisselingen of somberheid
- Pijnlijke borsten
- Gewichtsveranderingen
- Vaginale afscheiding of schimmelinfectie
Bij de meeste vrouwen verminderen de bijwerkingen na de eerste maanden. Neem altijd contact op met de huisarts bij ernstige klachten zoals migraine met aura, een knobbel in de borst, forse gewichtstoename of problemen met het zicht.
Wat doet de hormoonspiraal met je menstruatie?
Een van de meest opvallende effecten van de hormoonspiraal is de verandering in de menstruatie. Bij de meeste vrouwen wordt de bloeding lichter en korter. Ongeveer een jaar na plaatsing van de Mirena spiraal heeft twintig procent van de vrouwen helemaal geen menstruatie meer. Bij de Kyleena is dat percentage lager. In de eerste maanden na plaatsing is onregelmatig bloedverlies normaal. Dat trekt in de meeste gevallen vanzelf weg.
Het wegblijven van de menstruatie is niet gevaarlijk. Doordat het baarmoederslijmvlies nauwelijks wordt opgebouwd, is er niets om te menstrueren.
Vruchtbaarheid na de hormoonspiraal
Na het verwijderen van de hormoonspiraal keert de vruchtbaarheid snel terug. Bij de meeste vrouwen is de eisprong al in de eerste cyclus na verwijdering weer normaal. Je hoeft na het verwijderen van de spiraal niet te wachten voordat je probeert zwanger te worden.
Voor wie is de hormoonspiraal niet geschikt?
De hormoonspiraal is niet voor iedereen een geschikte keuze. Het wordt afgeraden bij borstkanker of een voorgeschiedenis van borstkanker, onverklaard vaginaal bloedverlies, bepaalde baarmoederafwijkingen en actieve infecties van de geslachtsorganen. Overleg altijd met de huisarts of verloskundige of de hormoonspiraal bij jouw situatie past.
Net als alle andere vormen van anticonceptie biedt ook de hormoonspiraal geen bescherming tegen soa’s. Bij seks met een nieuwe of wisselende partner is een condoom altijd noodzakelijk. Twijfel je of je een soa hebt opgelopen? Laat je dan testen bij de huisarts of GGD.
