Voor de meeste mensen met hooikoorts bieden antihistaminetabletten, neussprays en oogdruppels voldoende verlichting. Maar er is een groep die elk jaar opnieuw worstelt met zware klachten, ondanks alle beschikbare medicijnen. Voor hen kan immunotherapie bij hooikoorts een uitkomst zijn. Het is de enige behandeling die niet de klachten bestrijdt, maar de allergie zelf aanpakt. In dit artikel lees je hoe het werkt, wanneer het ingezet wordt en wat je ervan kunt verwachten.
Wat is immunotherapie bij hooikoorts?
Immunotherapie bij hooikoorts, ook wel desensibilisatie of allergievaccinatie genoemd, is een behandeling waarbij je gedurende een langere periode in steeds hogere doses wordt blootgesteld aan het allergeen waar je gevoelig voor bent. Bij hooikoorts zijn dat de pollen waarvoor jij een allergische reactie hebt, zoals graspollen of berkenpollen.
Het doel is het immuunsysteem te laten wennen aan het allergeen, zodat het er na verloop van tijd minder heftig op reageert. Waar het immuunsysteem normaal bij elk contact met pollen histamine vrijgeeft en een allergische reactie in gang zet, leert het bij succesvolle immunotherapie om dat niet meer te doen, of in elk geval veel minder sterk.
Wanneer komt immunotherapie bij hooikoorts in beeld?
Immunotherapie is niet de eerste stap bij de behandeling van hooikoorts. De huisarts of allergoloog zal eerst beoordelen of reguliere medicatie voldoende helpt. Pas wanneer antihistaminica, een corticosteroïde neusspray en eventueel oogdruppels onvoldoende verlichting geven en de klachten een grote invloed hebben op het dagelijks leven, werk of slaap, wordt immunotherapie overwogen.
Andere redenen om immunotherapie voor hooikoorts te bespreken zijn een ernstige allergie voor meerdere pollensoorten, ongewenste bijwerkingen van medicijnen of de wens om niet jarenlang afhankelijk te zijn van dagelijkse medicatie. Ook wanneer hooikoorts samengaat met astma kan immunotherapie worden ingezet, al is de geschiktheid dan afhankelijk van hoe stabiel de astma is.
Hoe verloopt de behandeling van hooikoorts met immunotherapie?
Er zijn twee vormen van immunotherapie beschikbaar: injecties en tabletten of druppels onder de tong. Bij de injectievorm, ook wel subcutane immunotherapie genoemd, worden de allergenen via injecties in de bovenarm toegediend. De behandeling bestaat uit twee fasen. In de instelfase worden de injecties wekelijks gegeven in steeds hogere doses. Zodra de onderhoudsdosis is bereikt, schakelt de behandeling over naar de onderhoudsfase, waarbij de injecties maandelijks worden gegeven. De injectiebehandeling vindt altijd plaats in een ziekenhuis of kliniek, zodat eventuele bijwerkingen direct kunnen worden behandeld.
Bij de tabletvorm, ook wel sublinguale immunotherapie genoemd, wordt dagelijks een smelttablet onder de tong gelegd. Dit kan thuis worden gedaan, wat het praktischer maakt dan de injectiekuur. Voor graspollenallergie zijn smelttabletten beschikbaar vanaf vijf jaar en kunnen zelfs door kinderen met hooikoorts worden gebruikt. De behandeling moet minstens acht weken voor het begin van het pollenseizoen worden gestart om in het eerste seizoen al effect te hebben.
Hoe lang duurt immunotherapie bij hooikoorts en wat kun je verwachten?
De behandeling duurt minimaal drie jaar en vaak drie tot vijf jaar. De eerste resultaten zijn doorgaans pas na enkele maanden merkbaar. Het volledige effect is pas zichtbaar na één tot twee jaar behandeling. In het tweede en derde jaar treedt bij veel mensen verdere verbetering op. Bij een succesvolle behandeling kunnen de klachten met vijftig tot tachtig procent verminderen. Sommige mensen hebben na afloop van de behandeling nauwelijks nog medicijnen nodig tijdens het hooikoortsseizoen. Het effect houdt bovendien vaak jaren aan nadat de behandeling is afgerond, wat immunotherapie onderscheidt van alle andere beschikbare middelen.
Niet iedereen reageert even goed op de behandeling. Bij een klein deel van de patiënten heeft immunotherapie weinig tot geen effect. Een garantie op succes is er niet, maar voor mensen met ernstige hooikoorts die slecht reageren op medicijnen is het de meest veelbelovende optie.
Voor wie is immunotherapie niet geschikt?
Immunotherapie is niet voor iedereen een geschikte optie. Mensen met ernstig of instabiel astma, bepaalde hart- en vaatziekten of aandoeningen die het immuunsysteem beïnvloeden komen doorgaans niet in aanmerking. Ook tijdens de zwangerschap wordt een nieuwe immunotherapiekuur niet gestart. De allergoloog beoordeelt in elk individueel geval of de behandeling veilig en zinvol is.
Hoe kom je in aanmerking voor immunotherapie bij hooikoorts?
Als hooikoorts verminderen met reguliere middelen onvoldoende lukt en de klachten een grote impact hebben op je leven, kan de huisarts je doorverwijzen naar een allergoloog. Die stelt via een allergietest vast voor welke pollen je gevoelig bent en beoordeelt of immunotherapie een geschikte en haalbare optie is.
