Ben jij ook zo iemand die eerst een paar chipjes pakt en dan vervolgens de halve zak leeg eet? Waarom kunnen we niet stoppen na een paar chipjes? Komt het door een gebrek aan wilskracht, of is dat iets te gemakkelijk gezegd?
Wat maakt bepaalde voedingsmiddelen zo verslavend?
Er blijken biochemische redenen te zijn waarom mensen op bepaalde momenten even geen controle meer hebben over hun eetgedrag. En vaak wordt bewerkt voedsel in dit verband genoemd, vooral wanneer er veel toegevoegde suikers en of vetten in zitten. Bewerkt voedsel is zo gemaakt dat het eetlustopwekkend is.
Bewerkt voedsel bevat vaak ook nog eens veel calorieën en veroorzaakt grote bloedsuikerschommelingen. Tezamen zijn dit factoren waardoor we een enorme zin in bepaald voedsel kunnen hebben, dit worden ook wel cravings genoemd. En de belangrijkste bijdrage hiervoor wordt door onze hersenen geleverd.
De hersenen beschikken over een beloningscentrum, dat actief wordt zodra we gaan eten en dat dan dopamine en andere ‘feel good’-stoffen begint af te geven. Volgens de voedselchemicus Tobias Hoch, werkzaam aan de Universiteit Erlangen-Nuremberg, zie je diezelfde activering ook wanneer het brein drugs, zoals bijvoorbeeld cocaïne, opneemt. Dit beloningscentrum verklaart waarom wij bijna allemaal zo genieten van eten. Het zorgt ervoor dat we genoeg eten om zo voldoende energie en voedingsstoffen binnen te krijgen die we nodig hebben. En het eten van bewerkt voedsel, zorgt voor een hele grote afgifte van ‘feel-good’-stofjes, zeker in vergelijking tot onbewerkt voedsel. Het zorgt voor een veel sterkere ‘beloning’ in onze hersenen. En onze hersenen vinden zo’n beloning erg fijn en gaan daarom op zoek naar meer. Meer van dat zeer goed belonende voedsel. Uiteindelijk kan dit leiden tot een vicieuze cirkel, die zich in extreem gevallen kan uiten in een voedselverslaving.
Voedsel als drugs
Wetenschappers van de universiteit van Michigan onderzochten welk voedsel het meest verslavend is. Ze vroegen aan 400 volwassenen en 120 studenten welke etenswaren zij echt niet konden weerstaan. Daarvoor gebruikten de onderzoekers de ‘Yale Food Addiction Scale’ waarop ze een cijfer tussen de één en de zeven konden geven voor hoe verslavend ze het vonden. Eén (helemaal niet verslavend) en de zeven (zeer verslavend). De lijst van 20 meest verslavende etenswaren die daaruit kwam staat vol bewerkt voedsel rijk aan vet en suiker. Op nummer één staat op eenzame hoogte de pizza, gevolgd door chocolade, chips, koekjes, roomijs en patat. Het eerste niet-bewerkte voedingsmiddel staat op plaats tien en dat is kaas.
De top 20 meest verslavende voedingsmiddelen
- Pizza
- Chocolade
- Chips
- Koe
- Roomijs
- Patat
- Cheeseburgers
- Frisdrank (niet light)
- Taart
- Kaas
- Bacon
- Gebraden kip
- Broodjes (onbelegd)
- Popcorn (met boter)
- Ontbijtgranen
- Snoep van gelei (tumtum etc.)
- Biefstuk
- Muffins
- Nootjes
- Eieren
Verslavende voedingsmiddelen eruit gelicht
Chocola
Heel veel mensen zeggen dat ze blij worden van chocolade of dat ze er zelfs aan verslaafd zijn. Dat komt door een aantal dingen. Allereerst bevat chocolade meerdere soorten neurotransmitters. Β-fenylethylamine is een lichaamseigen stof die aangemaakt wordt als iemand verliefd is. Maar fenlyethylamine zit ook in chocola. Fenylethylamine zorgt er voor dat onder andere de bloeddruk stijgt en dus de bloedsuikerspiegel kan laten schommelen. Het eten van chocola laat de hoeveelheid endorfine die door de hersenen wordt afgegeven toenemen. Endorfines geven ons een gelukkig gevoel, verzachten pijn en verminderen stress. Anandamide, dat van nature door de hersenen wordt geproduceerd en ook in chocolade zit, activeert dezelfde receptoren als THC, het bestanddeel van marihuana dat ervoor zorgt dat je ‘high’ wordt. Enzymen breken anandamiden af kort nadat het geproduceerd is. Maar chocolade bevat niet genoeg anandamide om te zorgen voor een ‘high’ gevoel.
Dopamine wordt afgegeven nadat je chocolade hebt gegeten. Dopamine is betrokken bij 3 grote communicatie routes in de hersenen. Als dopamine wordt vrijgemaakt in de basale ganglia en vervolgens getransporteerd naar de frontale hersengebieden geeft het een prettig gevoel na beloning (positief effect) en dit blijkt gunstig te zijn voor de cognitieve prestaties, zoals aandacht en geheugen.
Chips
Ondanks het feit dat chips van aardappelen worden gemaakt zijn ze niet gezond. Chips zit namelijk vol met zout en (trans)vet. De transvetten uit chips zijn niet alleen ongezond, ze bevatten ook veel calorieën. Daarnaast zorgt de grote hoeveelheid zout in chips er voor dat je niet kunt stoppen met eten wanneer je eenmaal begint, zout werkt namelijk erg verslavend. De combinatie van slechte vetten, het hoge zout- en caloriegehalte maakt chips een zeer ongezond en verslavend voedingsmiddel waar sommige mensen misschien maar helemaal niet aan moeten beginnen.
Patat
Ook één of twee patatjes eten en het daar bij laten is ongelofelijk moeilijk. Ook hier komt dat doordat patat in dezelfde categorie valt als chips, de grote hoeveelheid zout in combinatie met de ongezonde en calorierijke vetten zorgen ervoor dat je binnen de kortste keren veel calorieën naar binnen werkt. Veel Nederlanders eten eens per week een patat met mayonaise en een snack, één keer per week zou toch moeten kunnen maar een grote friet met mayonaise en een frikadel speciaal levert zo’n 1000 calorieën. Wanneer iemand er dan ook nog een blikje cola bij drinkt dan zit deze persoon al bijna over de helft van de gemiddelde aanbevolen dagelijkse hoeveelheid calorieën per dag (2000 voor vrouwen en 2500 voor mannen).
