Chronisch slaaptekort is een groeiend probleem, met allerlei gevolgen zoals onder andere een verhoogde kans op diabetes en obesitas. Wat zijn alle gevolgen van een chronisch slaaptekort en vanaf wanneer zijn de gevolgen al merkbaar?
Hersenen en slaap
Gemiddeld heeft een mens 7 tot 9 uur slaap nodig, maar individuele verschillen zijn er natuurlijk altijd. De beste manier om er achter te komen of dat je voldoende slaapt is door goed te luisteren naar je lichaam en geest. Ongeveer 10% van de bevolking heeft last van (ernstige) slaapstoornissen, waaronder slapeloosheid valt. Dat staat los van het aantal mensen die chronisch te laat naar bed gaan. Redenen die hiervoor worden genoemd zijn onder andere de 24-uurseconomie, stress, ongezonde leefstijlen en kunstlicht.
Slaap is een dagelijks terugkerende toestand van lichamelijke rust. De spieren ontspannen zich en er is sprake van een laag bewustzijnsniveau. De hersenen blokkeren op dat moment alle prikkels uit de omgeving zodat de buitenwereld tijdelijk nauwelijks invloed heeft.
Slaap is nodig om gezond te blijven; slaapgebrek tast zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid aan. Door slaaptekort functioneren de hersenen niet meer goed. Dit uit zich onder andere in aandachts- en concentratieproblemen en een trager reactievermogen. In de slaap verwerken de hersenen de indrukken die we overdag hebben opgedaan.
Gevolgen van chronisch slaaptekort
Wetenschappers geven aan dat de gevolgen van chronisch slaapgebrek al duidelijk merkbaar zijn bij dagelijks een uur te weinig slapen. De cognitieve functies gaan achteruit met als gevolg dat je minder alert bent, minder inzicht en een slechter geheugen hebt, een achteruitgang in de motorisch reacties ondervindt, je ongeremder bent, en je emotioneler gedrag vertoont. En de wetenschappers zijn het er over eens dat er op termijn zelfs structurele veranderingen in de hersenen te zien zijn.
Meer ongelukken
Volgens een voorzichtige schatting van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersongevallen, speelt bij 10 tot 15% van de verkeersongevallen vermoeidheid een rol. Wanneer je moe bent, neemt je concentratie af en reageer je minder snel. Daarnaast kun je sneller geïrriteerd raken, neemt je coördinatie af en verwerk je informatie langzamer. Deze punten zorgen ervoor dat je rijvaardigheid minder goed wordt. Van vermoeidheid word je een slechtere chauffeur.
Slechter geheugen
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat slaap een belangrijke rol speelt bij het geheugen. Overdag slaan de hersenen binnenkomende informatie tijdelijk op in de hippocampus, waar bepaalde informatie het label ‘belangrijk’ krijgt. Tijdens de slaap wordt deze belangrijke informatie herhaald, gereorganiseerd en opgeslagen in het langetermijngeheugen, verdeeld over de hersenschors. De slaapperiode is hier een gunstige tijd voor omdat het lage bewustzijnsniveau voorkomt dat prikkels van buiten het proces verstoren.
Slechter leren
Slaap speelt een belangrijke rol bij denken en leren. Als je moe bent, kun je minder goed nadenken en je aandacht ergens bijhouden. Daarnaast ben je niet zo alter en het zorgt ervoor dat je je slechter kan concentreren. Ook het vermogen om problemen op te lossen neemt af. Allerlei aspecten die nodig zijn om de aangeboden leerstof op te kunnen nemen.
Gezondheidsproblemen
Met schat dat ongeveer 90% van de mensen die last hebben van slapeloosheid daarnaast ook nog een ander gezondheidsprobleem hebben. Dit omdat slaapstoornissen en chronisch slaaptekort de risico’s verhogen op het krijgen van een hartaanval en of hartfalen, een onregelmatige hartslag, een hoge bloeddruk, een beroerte of diabetes type 2.
Depressie
Volgens onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen, leidt chronisch slaaptekort tot veranderingen in de hersenen die een depressie kunnen laten ontstaan. De onderzoekers keken naar wat er gebeurde met de hersenen van ratten met een chronisch slaaptekort. Na een slechte nachtperiode keken ze naar de effecten van het slaaptekort op het serotoninesysteem. Verstoringen in het serotoninesysteem worden in verband gebracht met depressie. De hersenen van de ratten met slaaptekort, bleken minder gevoelig te worden voor de neurotransmitter serotonine. Deze verminderde gevoeligheid is ook aangetoond bij depressieve mensen. Bovendien bleken er bij de ratten met een slaaptekort, veranderingen op te treden in het hersengedeelte dat een belangrijke rol speelt bij stemmingen en emoties.
Versnelde huidveroudering
Langdurig slaapgebrek kan leiden tot meer fijne lijntjes, donkere kringen onder de ogen en een doffe huid. Wanneer je te weinig slaapt dan maken je bijnieren meer cortisol aan (ook wel bekend als het stresshormoon). Cortisol heeft negatieve effecten op je huid zoals: het verminderen van de productie van hyaluronzuur, waardoor je huid droger wordt en het beschadigt de barrièrefunctie van je huid. Daarnaast wordt het collageen in je huid stugger en kan er zelfs collageen worden afgebroken.
Gewichtstoename
Er zijn verschillende onderzoeken die aangetoond hebben dat weinig slapen het risico op overgewicht vergroot. Door te weinig te slapen maak je meer van het hormoon ghreline aan. Ghreline wekt de eetlust op. Heb je een slaaptekort, dan produceer je juist minder van het hormoon leptine. Dat zorgt ervoor dat je meer trek krijgt. Een ander gevolg van te weinig slapen is dat je erg vermoeid bent. Hierdoor heb je waarschijnlijk minder zin in sporten meer trek in energierijk voedsel.
Krimpen van hersenen
Uit een Engelse studie, van de universiteit van Oxford, blijkt dat slaaptekort nog een heel ander gevolg kan hebben. Te weinig slaap kan er voor zorgen dat je brein sneller krimpt. Uit het onderzoek blijkt dat de hersenen, van mensen die kampen met een slaaptekort, mogelijk sneller krimpen dan de hersenen van mensen met een goede nachtrust.
Conclusie
Slaap is erg belangrijk voor de hersenen. Als je slaapt dan herstelt en repareert het brein zich en het verwerkt de indrukken van die dag. Goed slapen bevordert een goed geheugen en het concentratievermogen. Een goede nachtrust is dus erg belangrijk. Wanneer je langere tijd last hebt van slaapproblemen neem dan eens contact op met je huisarts. Die kan je verder helpen.
Bronnen: scientias.nl, huffingtonpost.com en hersenstichting.nl
Doe hier de slaaptest van Dokter.nl!
