Ieder jaar worden er ongeveer 46.000 mensen getroffen door een beroerte, dat zijn er ongeveer 125 per dag. Men verwacht dat door de vergrijzing het aantal beroertes tussen nu en 2025 met 40% zal stijgen. Erg belangrijk dus om te weten wat de veroorzakers zijn van een beroerte.
Wat is een beroerte?
CVA staat voor Cerebro Vasculair Accident. De letterlijke vertaling is: een ongeluk (accident) in de bloedvaten (vasculair) van de hersenen (cerebro). Bij een beroerte krijgt een deel van de hersenen ineens te weinig of helemaal geen zuurstof. Globaal zijn er twee vormen van een beroerte: een herseninfarct en een hersenbloeding.
- Herseninfarct
In 80% van alle gevallen gaat het bij een beroerte om een herseninfarct. Bij een herseninfarct wordt een bloedvat afgesloten door een bloedstolsel, of een hersenbloedvaatje is dichtgeslibd, bijvoorbeeld als gevolg van slagaderverkalking. Het gevolg hiervan is dat de hersenen te weinig zuurstof krijgen en daardoor blijvend beschadigd kunnen raken. - Hersenbloeding
Bij een hersenbloeding knapt, of scheurt een bloedvat in de hersenen. Als gevolg hiervan hoopt er bloed op in de hersenen en raken hersencellen beschadigd. Een hersenbloeding komt voor bij 20% van de patiënten.
Wat is dan een TIA?
Je hoort ook vaak over een TIA, maar wat is dan een TIA? Een TIA wordt ook wel een tijdelijke beroerte genoemd. Als de verschijnselen van een beroerte maar even aanhouden, dan praten we van een TIA (transient ischemic attack). De verschijnselen kunnen tussen de 20 minuten en 24 uur duren. Verlamming, duizeligheid, dubbelzien of blindheid aan één oog zijn dan de meest voorkomende verschijnselen. Vaak is dat aan één kant merkbaar, omdat de TIA meestal maar in één hersenhelft zit.
Hoe kun je een beroerte herkennen?
Bij een beroerte krijg je ineens uitvalsverschijnselen en deze kunnen van persoon tot persoon verschillen, afhankelijk van het hersengebied waar de beroerte is ontstaan. Ieder hersengebied heeft namelijk zijn eigen taken. Een beroerte ontstaat plotseling en kan gepaard gaan met bewusteloosheid. De symptomen kunnen zijn:
- Verlamming (je kunt een arm niet meer gebruiken) of een verdoofd gevoel.
- Je gezicht trekt scheef (je mond gaat bijvoorbeeld hangen).
- Praten wordt moeilijker (warrig praten en denken).
- Je kunt minder zien, plotselinge blindheid, of dubbelzien.
- Tintelingen voelen.
- Ernstige hoofdpijn (dit is dan meestal bij bloeding).
- Duizeligheid en evenwichtsstoornissen.
Deze symptomen kunnen zich in allerlei combinaties voordoen en kunnen een aanwijzing zijn voor zowel een beroerte als een TIA. Alleen verdwijnen ze bij een TIA meestal binnen een half uur tot een dag. Vertoont iemand één of meer symptomen, dan heeft hij of zij waarschijnlijk een beroerte. Bel dan direct 112, want tijdverlies is hersenverlies.
Enkele cijfers
- In Nederland leven meer dan 175.000 personen met de gevolgen van een hersenbloeding of herseninfarct.
- Ieder jaar overlijden ongeveer 9000 mensen aan een beroerte, dit zijn er zo’n 25 per dag.
- Mannen zijn gemiddeld 78 jaar als ze overlijden aan een beroerte, vrouwen 84 jaar.
- Ongeveer 2 op de 3 patiënten kunnen 3 maanden na hun ziekenhuisopname voor een beroerte weer zelfstandig leven. De overige mensen zijn overleden, of zijn geheel of gedeeltelijk hulpbehoevend.
Oorzaken van een beroerte
Naarmate we ouder worden, neemt de kans op een beroerte toe. De reden hiervoor is dat er bij iedereen in meer of mindere mate aderverkalking ontstaat naarmate we ouder worden. Echter, daarnaast zijn er een aantal risicofactoren die de kan op een beroerte vergroten. Deze risicofactoren kunnen de mate van aderverkalking versnellen en laten toenemen. De belangrijkste risicofactoren zijn:
- Langdurige stress.
- Hoge bloeddruk.
- Roken.
- Diabetes type 2.
- Hoog cholesterolgehalte.
- Eerdere TIA/beroerte.
- Overgewicht.
- Te weinig lichamelijke activiteit.
- Ongezonde voeding; zoals overmatig zoutgebruik, weinig groenten en fruit eten en veel dierlijke vetten eten.
- Overmatig alcoholgebruik.
- OSAS/slaapapneu.
Soms kan een onregelmatige hartslag (atriumfibrilleren), er de oorzaak van zijn dat bloedstolsels in het hart ontstaan. Hierbij kan dan een bloedpropje loslaten die in een kleiner bloedvat in de hersenen vastloopt en zo dit bloedvat afsluit. Dit kan een TIA of herseninfarct veroorzaken.
Kun je een CVA voorkomen?
Van alle levensbedreigende aandoeningen is het krijgen van een CVA het eenvoudigst te voorkomen. Met namelijk wat veranderingen in je levensstijl kan namelijk veel bereikt worden.
- Eet gevarieerd met veel groenten en fruit, voldoende volkoren en let op met vet en zout. Met overgewicht heb je twee keer meer kans op een CVA.
- Niet roken. Door te roken verdubbel je het risico. Roken bevordert namelijk de klontvorming en tast ook nog eens je bloedvaten aan. Ook een matig gebruik van alcohol wordt geadviseerd.
- Bewegen is voor je lichaam misschien wel even belangrijk als bijvoorbeeld ademhalen. Het verschil is dat ademhalen vanzelf gaat en om te bewegen moet je zelf iets ondernemen. Neem bewegen op als vast onderdeel van het dagelijks leven, zorg dat het een routine wordt.
Bronnen: Beroerteadviescentrum.nl, hersenstichting en cva-vereniging.nl
