Hartfalen is een zeer ernstige aandoening, waarbij de pompfunctie langzaam afneemt. Omdat hartfalen meestal geleidelijk ontstaat merk je er in het begin er weinig van, dat het hart iets minder goed werkt. Hoe herken je de symptomen van hartfalen?
Wat is hartfalen?
Bij hartfalen is het hart niet meer in staat voldoende bloed rond te pompen, om aan de behoefte van je lichaam te voldoen. Het hart faalt dus in zijn pompfunctie. Een gezond hart is in staat, om bij elke samentrekking 70% van de inhoud van de linkerkamer, in de aorta te pompen. Bij hartfalen kan het hart slechts een kleine hoeveelheid bloed eruit pompen. Door deze verminderde pompwerking stroomt het bloed langzamer, blijft het soms achter en komt het niet overal waar het nodig is. Hierdoor kunnen bepaalde organen te weinig zuurstof krijgen.
Oorzaken
Er zijn verschillende oorzaken waardoor de hartspier onvoldoende kracht heeft om het bloed rond te pompen.
Hartinfarct
Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Op deze plek vormt zich dan een litteken dat niet samentrekt zoals de rest van de hartspier. Hierdoor kan de pompfunctie van het hart verminderen en hartfalen kan ontstaan. Of dit gebeurt, is afhankelijk van de grootte en de plek van het infarct.
Hoge bloeddruk
Bij een hoge bloeddruk moet het hart veel harder werken om het bloed rond te pompen. In eerste instantie lost het hart dat zelf op door meer spierweefsel aan te maken. Echter, op een bepaald moment is dat niet meer voldoende en wordt de verdikte hartspier stijver en minder elastisch. Hierdoor neemt de pompkracht af en kan er hartfalen ontstaan.
Hartritmestoornissen
Bij een hartritmestoornis klopt het hart te snel, langzaam of onregelmatig. Hierdoor moet het hart meer inspanning leveren om het bloed rond te pompen. Dit kan op langere termijn zorgen voor vermoeidheid van de hartspier, waardoor hartfalen kan ontstaan.
Hartspierziekte
Cardiomyopathie (vergroot hart) is een hartspierziekte waarbij de hartspier verdikt of verwijd is. De cellen hebben een abnormale bouw of zijn vervangen door vet- of bindweefsel. Hierbij neemt de pompkracht van het hart af waardoor uiteindelijk hartfalen kan optreden.
Hartklepaandoening
Wanneer de hartkleppen niet goed sluiten, of wanneer ze vernauwd, zijn moet het hart harder werken om het bloed rond te pompen. Ook dit kan uiteindelijk tot hartfalen leiden.
Acute ontsteking van de hartspier
Als gevolg van een ontsteking, die in de meeste gevallen veroorzaakt wordt door een virus, kan er hartfalen of ritmestoornissen ontstaan. Als het hart licht beschadigd is, treden deze klachten soms pas veel later op.
Aangeboren hartafwijking
Kinderen die op jonge leeftijd geopereerd zijn aan een aangeboren hartafwijking, hebben later een hoger risico op hartfalen. Hoe groot die kans is, is afhankelijk van de ernst en soort van de hartaandoening.
Wie heeft een groter risico op hartfalen?
In principe is hartfalen een ouderdomsziekte. Het risico op hartfalen is groter bij mensen van 60 jaar en ouder. Daarnaast verhoog je het risico op hartfalen wanneer je er een ongezonde levensstijl op na houdt, die onder andere bestaat uit ongezond eten, roken en veel alcohol drinken. Daarnaast is er een relatief kleine groep mensen die een aangeboren hartafwijking heeft. Ook zij lopen een verhoogd risico om hartfalen te krijgen. Maar ook patiënten met diabetes type II ontwikkelen vaak cardiovasculaire ziekte, zoals hartfalen.
Symptomen
Niet voor iedereen zijn symptomen van hartfalen altijd even duidelijk. Maar hartfalen kan leiden tot klachten zoals:
- Kortademigheid en prikkelhoest
Dit is het meest voorkomende en makkelijkst te herkennen symptoom van hartfalen. In eerste instantie ben je alleen kortademig bij een flinke fysieke inspanning, maar later ook bij een lichte inspanning en op den duur uiteindelijk ook in rust. De kortademigheid kan ook ’s nachts optreden, waarbij je in sommige gevallen ook moet hoesten of last hebt van een piepende ademhaling. Wanneer je regelmatig ’s nachts last hebt van kortademigheid, dan is dat een duidelijk teken van hartfalen. - Vermoeidheid, een gebrek aan energie
Doordat het hart minder bloed naar de organen in het lichaam pompt, voel je je sneller moe dan normaal. Vaak is zelfs de kleinste inspanning al te veel moeite. - Opgezwollen enkels/voeten en benen
Vochtophoping in het lichaam, treft meestal de benen als gevolg van de effecten van zwaartekracht. In het begin kan je aan het einde van de dag last hebben van wat gezwollen enkels en voeten. Langzamerhand kan de zwelling zich omhoog uitbreiden wanneer dit niet behandeld wordt. Vaak is er een geleidelijke ophoping van vocht. In sommige gevallen ontwikkelt de vochtophoping zich snel in een paar dagen. Maar als je licht hartfalen hebt, kan het zijn dat je geen vochtophopingen in je voeten of benen hebt. - Koude handen en voeten
Door de verminderde pompwerking komt het bloed niet overal waar het nodig is, en in de mate die nodig is. Hierdoor kan het zijn dat je koude handen en voeten (dit zijn toch de uiteinden) hebt. - ’s Nachts vaker moeten plassen
Als gevolg van hartfalen krijgen ook de nieren minder bloed, waardoor ze zout en water vasthouden dat je normaal gesproken zou uitplassen. Mensen met hartfalen merken dat ze overdag veel minder vaak moeten plassen, terwijl ze ‘s nachts juist weer overdreven veel naar het toilet moeten (het lichaam kan het vocht dan makkelijker afvoeren). - Onrustig slapen
Als gevolg van kortademigheid en het ’s nachts vaker moeten plassen slaap je onrustiger. - Slechter geheugen
Omdat ook de hersenen minder bloed, en dus minder zuurstof krijgen is het vaak moeilijker om je te concentreren. - Gewichtstoename
Voor een vermoeid hart is het moeilijk om het water uit het lichaam te verwijderen. Dit vasthouden van water kan ervoor zorgen dat je in gewicht toeneemt. Dit kan zelfs erg snel gebeuren.
Het wil niet zeggen dat je hartfalen hebt wanneer je één van bovenstaande symptomen hebt. We zijn allemaal weleens moe, en we slapen allemaal weleens wat minder goed. Het gaat meer om de combinatie van klachten. Echter, wanneer je veel klachten herkent, dan is het verstandig om even langs je huisarts te gaan.
Bronnen: Hartstichting.nl en hartkliniek.com
