Wie zelf last heeft van hooikoorts vraagt zich vaak af of zijn of haar kinderen het ook zullen krijgen. En wie als kind nooit last had maar als volwassene toch klachten ontwikkelt, vraagt zich af waar die plotselinge gevoeligheid vandaan komt. Is hooikoorts erfelijk, en zo ja, hoe groot is die invloed dan? Het antwoord is genuanceerd: erfelijkheid speelt een duidelijke rol, maar het is zeker niet het enige wat telt.
Hooikoorts erfelijk: hoe zit dat precies?
Hooikoorts zelf is niet direct erfelijk. Er bestaat geen enkel gen dat bepaalt of iemand een pollenallergie krijgt. Wat wel erfelijk is, is de aanleg voor een overgevoelig immuunsysteem, ook wel atopie genoemd. Mensen met een atopische aanleg hebben een immuunsysteem dat van nature sneller en heviger reageert op onschadelijke stoffen van buitenaf, zoals pollen, huisstofmijt of dierenharen.
Die aanleg kan van ouder op kind worden doorgegeven. Heeft één van de ouders een allergie zoals hooikoorts, astma of eczeem, dan is de kans dat het kind ook een allergische aandoening ontwikkelt aanzienlijk groter dan gemiddeld. Hebben beide ouders een allergie, dan stijgt die kans verder. Maar welke allergie het kind precies ontwikkelt, hoeft niet dezelfde te zijn als die van de ouders. Iemand met een vader met hooikoorts kan zelf een huisstofmijtallergie of voedselallergie ontwikkelen. De aanleg is generiek, niet specifiek voor een bepaald allergeen.
Wat zijn de kansen als je ouders hooikoorts hebben?
Als geen van beide ouders een allergie heeft, is de kans dat een kind een allergie ontwikkelt ongeveer 15 procent. Heeft één ouder hooikoorts of een andere allergie, dan stijgt die kans naar ongeveer 20 tot 25 procent. Hebben beide ouders een allergie, dan kan de kans oplopen tot wel 75 procent. Dat zijn significante verschillen, maar zelfs bij twee allergische ouders is het dus nog steeds mogelijk dat een kind klachtenvrij blijft.
Dat heeft te maken met het feit dat erfelijke aanleg en daadwerkelijke blootstelling aan allergenen samen moeten komen voordat hooikoorts zich ontwikkelt. Iemand met een sterke erfelijke aanleg die weinig wordt blootgesteld aan pollen, kan toch geen klachten ontwikkelen. Omgekeerd kan iemand zonder uitgesproken aanleg bij veel en langdurig contact met pollen toch gevoelig worden.
De rol van omgeving en leefstijl
Naast erfelijkheid spelen omgevingsfactoren een grote rol bij de vraag of hooikoorts zich daadwerkelijk ontwikkelt. Kinderen die opgroeien in een groene omgeving met veel bomen en grassen worden vroeg en intensief blootgesteld aan pollen. Dat kan bijdragen aan het ontwikkelen van een gevoeligheid, maar ook aan het opbouwen van een zekere tolerantie.
Er zijn aanwijzingen dat een te steriel opgroeien, weinig contact met bacteriën en een hygiënische leefomgeving, het risico op allergieën kan verhogen. Het immuunsysteem heeft in de vroege levensjaren prikkels nodig om zichzelf goed te kalibreren. Te weinig blootstelling aan diverse stoffen kan ertoe leiden dat het systeem later overreageert op onschuldige allergenen zoals pollen.
Luchtvervuiling is een andere omgevingsfactor die een rol speelt. In stedelijke gebieden met hoge concentraties fijnstof zijn de luchtwegen extra geprikkeld, wat de kans vergroot dat pollen een allergische reactie uitlokken. Ook passief roken op jonge leeftijd wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op het ontwikkelen van hooikoorts.
Kun je hooikoorts op latere leeftijd nog ontwikkelen?
Is hooikoorts erfelijk en kun je het daardoor ook pas laat in je leven krijgen? Ja. Hooikoorts kan op elke leeftijd voor het eerst optreden, ook als je er als kind nooit last van had. De aanleg was er al, maar er was nog niet genoeg blootstelling aan pollen geweest om de drempel te bereiken. Op een gegeven moment, soms na een verhuizing, een bijzonder druk pollenjaar of een periode van verminderde weerstand, treedt de gevoeligheid alsnog op.
Wat kun je doen?
Een erfelijke aanleg is geen vaststaand lot. Weet je dat hooikoorts in de familie voorkomt, dan is het slim om de symptomen van hooikoorts goed te kennen en bij twijfel een huisarts te raadplegen. Via een allergietest kan worden vastgesteld voor welke pollen je gevoelig bent, zodat je tijdig de juiste maatregelen kunt nemen.
Delen: