Veel mensen kennen het gevoel: je wordt wakker na een avond drinken en kunt je bepaalde momenten niet meer herinneren. Geheugenverlies na alcohol is een verschijnsel dat vaker voorkomt dan gedacht en dat meer zegt over wat er in je hersenen gebeurt dan je misschien zou denken. In dit artikel lees je hoe een blackout ontstaat, wat het verschil is tussen een volledige en gedeeltelijke blackout en wat geheugenverlies na drinken op langere termijn kan betekenen.
Wat gebeurt er in je hersenen bij geheugenverlies na drinken?
Zodra je alcohol drinkt, bereikt het binnen enkele minuten je hersenen. Alcohol heeft een verdovende werking op het centrale zenuwstelsel en vertraagt de communicatie tussen hersencellen. Een van de hersengebieden die het sterkst wordt beïnvloed is de hippocampus, het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het opslaan van nieuwe herinneringen.
Wanneer alcohol bindt aan de receptoren in de hippocampus, verstoort dat de overdracht van informatie van het kortetermijngeheugen naar het langetermijngeheugen. De ervaringen van die avond worden simpelweg niet opgeslagen. Het resultaat is geheugenverlies na alcohol: je kunt je achteraf met geen mogelijkheid herinneren wat er is gebeurd, niet omdat je het vergeten bent, maar omdat het nooit is opgeslagen.
Blackout of grey-out: wat is het verschil?
Er zijn twee vormen van geheugenverlies na drinken. Bij een volledige blackout is er sprake van een totaal geheugenblok. Alles wat er in een bepaalde periode is gebeurd, is weg en komt niet meer terug. Bij een grey-out is het verlies minder volledig. Herinneringen zijn vaag of komen slechts gedeeltelijk terug, soms geholpen door aanwijzingen van anderen. Beide vormen wijzen erop dat de hersenen door de alcohol tijdelijk niet goed in staat waren nieuwe informatie vast te leggen.
Een blackout treedt met name op bij een snelle stijging van het alcoholpromillage in het bloed. Hoe snel je drinkt is daarmee minstens zo bepalend als hoeveel je drinkt. Bovendien geldt dat wie al eerder een blackout heeft gehad, gevoeliger wordt voor een volgende. De drempel verlaagt zich bij herhaling.
Geheugenverlies na alcohol en wat je de volgende dag ervaart
Geheugenverlies na drinken gaat vaak samen met andere klachten de volgende dag. Naast lichamelijke symptonen zoals hoofdpijn en vermoeidheid kunnen ook mentale klachten optreden. Piekeren over wat je hebt gezegd of gedaan, een onrustig gevoel of zelfs angst zijn bekende verschijnselen na een avond flink drinken. Dit fenomeen wordt ook wel hangxiety genoemd en heeft alles te maken met de manier waarop alcohol de balans in de hersenen tijdelijk verstoort.
Dat je je niets kunt herinneren versterkt dit gevoel vaak. Het niet weten wat er is gebeurd kan leiden tot schaamte, onzekerheid of spanning, zeker als je afhankelijk bent van wat anderen je vertellen.
Wat betekent regelmatig geheugenverlies na alcohol?
Een enkele blackout hoeft niet direct op een ernstig probleem te wijzen, maar regelmatig geheugenverlies na drinken is een signaal dat serieus genomen moet worden. Langdurig overmatig alcoholgebruik tast zowel het korte- als het langetermijngeheugen aan. De schade beperkt zich dan niet meer tot de avond zelf, maar begint door te werken in het dagelijks functioneren. Concentratieproblemen, trager denken en moeite met het onthouden van nieuwe informatie kunnen het gevolg zijn.
Regelmatige blackouts kunnen ook een teken zijn dat het drinkgedrag problematisch begint te worden. Het herkennen van signalen van te veel drinken is dan een belangrijke eerste stap. Wie merkt dat minderen moeilijk gaat of dat geheugenverlies na drinken een patroon wordt, doet er goed aan dit te bespreken met de huisarts. Die kan doorverwijzen naar passende hulp en begeleiding.
Wat kun je doen om geheugenverlies na alcohol te voorkomen?
De meest effectieve manier om een blackout te voorkomen is minder drinken en langzamer drinken. Door je promillage geleidelijk te laten stijgen in plaats van snel, geef je je hersenen meer kans om informatie te verwerken. Eten voor en tijdens het drinken vertraagt de opname van alcohol in je bloed. Voldoende water drinken tussendoor helpt eveneens. Maar de enige echte zekerheid is minder alcohol drinken of er helemaal mee stoppen.
