Misselijkheid tijdens de zwangerschap is voor veel vrouwen bekend terrein. Maar bij sommigen gaat die misselijkheid veel verder dan af en toe overgeven. Bij hyperemesis gravidarum (HG) tijdens de zwangerschap is de misselijkheid zo extreem dat eten en drinken nauwelijks lukt, werken onmogelijk wordt en een ziekenhuisopname soms noodzakelijk is. In dit artikel lees je wat HG tijdens de zwangerschap precies inhoudt, wanneer het begint, hoe je het herkent en wat je ertegen kunt doen.
Wat is HG tijdens de zwangerschap?
Hyperemesis gravidarum (HG) is een Latijnse term die letterlijk ‘overmatig braken tijdens de zwangerschap’ betekent. HG tijdens de zwangerschap is geen gewone ochtendmisselijkheid die later op de dag verdwijnt. Het gaat om ernstige, aanhoudende misselijkheid en frequent braken die het dagelijks leven volledig kunnen ontwrichten. Vrouwen met HG kunnen soms zelfs na een slokje water overgeven. Door het aanhoudende braken raken zij uitgedroogd en ondervoed, wat zonder behandeling gevaarlijk kan zijn voor zowel moeder als baby.
Hyperemesis gravidarum komt voor bij ongeveer 3 op de 100 zwangere vrouwen. De aandoening onderscheidt zich van gewone zwangerschapsmisselijkheid door de ernst en de gevolgen. Gewichtsverlies, uitdroging en het onvermogen om dagelijkse activiteiten uit te voeren zijn kenmerkend.
Wanneer begint HG tijdens de zwangerschap?
De klachten beginnen meestal vroeg. De eerste symptomen treden vaak op tussen week 4 en week 6 van de zwangerschap en verergeren doorgaans tussen week 9 en week 13. Bij de meeste vrouwen nemen de klachten na week 20 geleidelijk af. Een deel van de vrouwen houdt echter de hele zwangerschap last van hyperemesis gravidarum, ook nadat de hormonale piek voorbij is.
Symptomen van HG tijdens de zwangerschap
De symptomen van HG tijdens de zwangerschap gaan veel verder dan gewone zwangerschapsmisselijkheid. De meest voorkomende klachten zijn:
- Aanhoudende, extreme misselijkheid gedurende de hele dag en nacht
- Veelvuldig overgeven, soms meer dan tien keer per dag
- Gewichtsverlies van meer dan 5 procent van het lichaamsgewicht
- Uitdroging, te herkennen aan donkere urine, weinig plassen en extreme dorst
- Ernstige vermoeidheid en uitputting
- Duizeligheid en flauwvallen
- Niet kunnen werken, het huishouden doen of voor anderen zorgen
- Overgevoeligheid voor geuren en smaken die de misselijkheid uitlokken
Een belangrijk verschil met gewone zwangerschapsmisselijkheid is dat de klachten bij HG niet na het eerste trimester verdwijnen en meestal niet reageren op standaardadviezen, zoals droog eten of frisse lucht.
Hoe weet je of je HG tijdens de zwangerschap hebt?
Of er sprake is van HG tijdens de zwangerschap hangt af van de ernst en de gevolgen van de misselijkheid. De diagnose wordt gesteld door een huisarts, verloskundige of gynaecoloog op basis van de klachten en aanvullend onderzoek. Met een urinetest wordt gekeken of er ketonen aanwezig zijn. Ketonen zijn stoffen die vrijkomen wanneer het lichaam vetreserves gaat afbreken door een tekort aan voeding. De aanwezigheid van ketonen kan wijzen op ernstige ondervoeding en uitdroging.
Twijfel je of jouw misselijkheid verder gaat dan normale zwangerschapsmisselijkheid? Neem dan contact op met je verloskundige of huisarts. Signalen die directe actie vereisen zijn minder dan drie keer per dag plassen, donkere urine, flauwvallen, ernstige duizeligheid of het niet kunnen binnenhouden van water.
Oorzaken van HG tijdens de zwangerschap
Volgens de NHS is de exacte oorzaak van hyperemesis gravidarum nog niet volledig opgehelderd. Het zwangerschapshormoon hCG speelt waarschijnlijk een belangrijke rol. Bij vrouwen met HG lijkt het lichaam overgevoelig te reageren op de stijging van dit hormoon in het eerste trimester. Dat verklaart mogelijk ook waarom vrouwen met een meerlingzwangerschap, waarbij de hCG-waarden hoger zijn, vaker HG ontwikkelen.
Recent onderzoek gepubliceerd in Nature wijst daarnaast op een rol voor het hormoon GDF15, dat het deel van de hersenen activeert dat misselijkheid en braken aanstuurt. Erfelijkheid speelt eveneens een rol. Als je moeder hyperemesis gravidarum had, is de kans groter dat jij de aandoening ook ontwikkelt. Stress kan de klachten verergeren, maar is niet de oorzaak.
Behandeling van HG tijdens de zwangerschap
Bij milde klachten kan de verloskundige advies geven over voeding, rust en aanpassingen in het dagelijks leven. Bij ernstigere klachten is vaak medicatie nodig om de misselijkheid te verminderen. In sommige gevallen is een ziekenhuisopname noodzakelijk voor vochttoediening via een infuus en aanvulling van vitamines, waaronder vitamine B1 en foliumzuur.
Hyperemesis gravidarum is doorgaans niet gevaarlijk voor de baby als de aandoening tijdig wordt behandeld. Wel is het belangrijk om bij ernstige en langdurige klachten de groei van de baby goed te controleren. Na week 20 kan de gynaecoloog hiervoor extra groei-echo’s adviseren.
