Misselijkheid hoort voor veel vrouwen bij de eerste weken van de zwangerschap. Soms is het een licht gevoel van ongemak, soms ben je zo ziek dat je nauwelijks kunt functioneren. In dit artikel lees je vanaf wanneer misselijkheid bij zwangerschap optreedt, wat de functie ervan is, welke tips helpen en wanneer medicatie nodig is.
Vanaf wanneer ben je misselijk bij een zwangerschap?
Misselijkheid bij zwangerschap begint bij de meeste vrouwen tussen week 4 en week 9 na de laatste menstruatie. Dat is dus al vroeg, soms nog voordat je weet dat je zwanger bent. De klachten bereiken hun piek doorgaans rond week 9 tot week 13 en nemen daarna bij de meeste vrouwen geleidelijk af. Na week 14 tot 16 zijn de klachten bij de meerderheid verdwenen.
Toch geldt dat niet voor iedereen. Ongeveer 15 procent van de zwangere vrouwen heeft nog misselijkheidsklachten tot week 20. Bij zo’n 10 procent houdt de misselijkheid de hele zwangerschap aan.
Wat is de functie van misselijkheid bij zwangerschap?
De exacte oorzaak van zwangerschapsmisselijkheid is niet volledig opgehelderd, maar hormonen spelen een centrale rol. Het zwangerschapshormoon hCG stijgt sterk in de eerste maanden van de zwangerschap en prikkelt het braakcentrum in de hersenen. Vrouwen die zwanger zijn van een meerling maken meer hCG aan en hebben daardoor vaker en heviger last van misselijkheid. Ook oestrogeen en progesteron spelen een rol bij de veranderingen in het spijsverteringsstelsel die misselijkheid veroorzaken.
De functie van misselijkheid tijdens de zwangerschap wordt nog onderzocht. Er zijn aanwijzingen dat het de moeder beschermt door haar instinctief bepaalde voedingsmiddelen te laten vermijden die schadelijk kunnen zijn voor het ongeboren kind. Misselijkheid wordt ook in verband gebracht met een goed functionerende placenta in de vroege zwangerschap.
Misselijkheid aan het einde van de zwangerschap
Naast de bekende ochtendmisselijkheid in het eerste trimester kan misselijkheid ook terugkeren aan het einde van de zwangerschap. Dat heeft een andere oorzaak. De groeiende baarmoeder drukt dan tegen de onderkant van de maag, waardoor maagzuur omhoog wordt geduwd richting de slokdarm. Dit veroorzaakt brandend maagzuur en misselijkheid, met name na het eten. Zodra de baby indaalt in het bekken, neemt de druk op de maag af en verminderen de klachten meestal.
Tips tegen misselijkheid tijdens zwangerschap
Er zijn verschillende dingen die kunnen helpen bij misselijkheid tijdens de zwangerschap. Wat voor de ene vrouw werkt, helpt de andere misschien niet. Het is dus een kwestie van uitproberen.
Eet kleine, frequente maaltijden in plaats van drie grote. Een lege maag verergert de misselijkheid. Houd altijd een droog beschuitje of cracker bij de hand, ook op het nachtkastje voor ’s ochtends. Eet rustig, zonder afleiding en in een frisse omgeving. Vermijd geuren die de misselijkheid uitlokken, zoals bepaalde kruiden, koffie of gebakken vlees.
Gember is bewezen effectief tegen misselijkheid en is veilig tijdens de zwangerschap. Gemberthee, gemberkoekjes of gembercapsules zijn allemaal opties.
Ook acupressuurpolsbandjes, die op een specifiek punt op de pols drukken, worden door sommige vrouwen als helpend ervaren. Al is het wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt. Rust en het beperken van stress helpen eveneens, omdat vermoeidheid en drukte de misselijkheid kunnen verergeren.
Medicatie bij misselijkheid in de zwangerschap
Als praktische tips onvoldoende verlichting geven, kan medicatie een optie zijn. Overleg altijd eerst met de verloskundige of huisarts voordat je iets inneemt, ook als het gaat om vrij verkrijgbare middelen.
Het meest voorgeschreven middel bij misselijkheid tijdens de zwangerschap is meclozine, soms in combinatie met vitamine B6. Vitamine B6 alleen kan ook al verlichting geven bij milde klachten. Bij ernstige misselijkheid kan metoclopramide worden voorgeschreven, maar dit middel moet niet langer dan 5 dagen worden gebruikt vanwege het risico op neurologische bijwerkingen. Bij misselijkheid die gepaard gaat met brandend maagzuur kunnen maagzuurremmers tijdelijk verlichting bieden. Kies altijd voor varianten die veilig zijn tijdens de zwangerschap.
Is de misselijkheid zo ernstig dat je nauwelijks vocht of voeding kunt binnenhouden, gewichtsverlies optreedt of je dagelijks leven volledig vastloopt? Dan kan er sprake zijn van hyperemesis gravidarum, een ernstige zwangerschapsaandoening waarbij medische behandeling noodzakelijk is.
Wanneer naar de huisarts of verloskundige?
Bel de verloskundige of huisarts als je door de misselijkheid nauwelijks water kunt binnenhouden, als je duidelijk afvalt, als je minder dan 3 keer per dag plast of als je tekenen van uitdroging hebt zoals donkere urine en duizeligheid. Ook als de misselijkheid pas begint na week 16 of als het laat in de zwangerschap plotseling terugkeert en anders voelt dan voorheen, is het verstandig contact op te nemen.
