Syfilis is goed te behandelen, zeker als de infectie vroeg wordt ontdekt. Toch wordt de ziekte nog te vaak, te laat of helemaal niet behandeld. Dat heeft serieuze gevolgen voor je gezondheid. In dit artikel lees je hoe de behandeling van syfilis verloopt, welke antibiotica worden gebruikt en wat er kan gebeuren als syfilis onbehandeld blijft.
Wat is syfilis?
Syfilis, ook wel lues of harde sjanker genoemd, is een seksueel overdraagbare aandoening die wordt veroorzaakt door de bacterie Treponema pallidum. De bacterie nestelt zich in de slijmvliezen van de geslachtsdelen, anus of mond en verspreidt zich via onbeschermd seksueel contact.
Syfilis verloopt in fasen, waarbij de klachten per fase sterk kunnen verschillen. In de eerste twee fases is de infectie het besmettelijkst en het meest effectief te behandelen. Zonder behandeling kan de bacterie zich jarenlang onopgemerkt in het lichaam bevinden en uiteindelijk ernstige schade aanrichten aan vitale organen.
Syfilis behandelen: hoe eerder, hoe beter
Bij syfilis geldt: hoe eerder je begint met behandelen, hoe eenvoudiger en effectiever de behandeling is. In de eerste en tweede fase van de infectie, kort na de besmetting, is syfilis in de meeste gevallen volledig te genezen. In latere fases is de infectie zelf nog steeds te behandelen, maar kan de schade die het virus al heeft aangericht aan organen en zenuwstelsel niet meer ongedaan worden gemaakt. Die schade is permanent, ook nadat de bacterie uit het lichaam is verdwenen.
Syfilis behandeling met antibiotica
De behandeling van syfilis bestaat altijd uit antibiotica. Penicilline is het meest effectieve middel en er bestaat bij deze bacterie geen resistentie tegen. De behandeling van syfilis met antibiotica verloopt via injecties, zodat de werkzame stof direct in het bloed terechtkomt.
In de vroege fase van syfilis, ook wel primaire of secundaire syfilis genoemd, volstaat in de meeste gevallen een enkele injectie met benzathine-benzylpenicilline. Bij een infectie die al langer aanwezig is, of waarbij het tijdstip van besmetting niet bekend is, worden drie wekelijkse injecties gegeven, met telkens een week ertussen.
Ben je allergisch voor penicilline? Dan is doxycycline een alternatief. Dit middel wordt gedurende veertien tot achtentwintig dagen dagelijks in tabletvorm ingenomen, afhankelijk van het stadium van de infectie. Bij zwangerschap wordt extra zorgvuldig gekeken naar de juiste behandeling, omdat standaard alternatieven niet altijd geschikt zijn voor moeder en kind.
Wat te verwachten na de behandeling
Enkele uren na de eerste injectie kunnen tijdelijke klachten optreden, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en een tijdelijke verergering van de syfilissymptomen. Dit is een bekende reactie die de Jarisch-Herxheimer reactie wordt genoemd en ontstaat doordat de bacteriën afsterven en stoffen vrijlaten. De klachten zijn vervelend maar verdwijnen doorgaans binnen vierentwintig uur vanzelf.
Na de behandeling mag je minstens een week geen seksueel contact hebben, ook niet met een condoom. De bacterie kan in de eerste dagen na de behandeling nog besmettelijk zijn. Informeer ook je sekspartners van de afgelopen maanden, zodat zij zich kunnen laten testen en indien nodig ook behandeld worden.
Controle na syfilis behandelen
Na de behandeling van syfilis is regelmatige controle noodzakelijk. Zes en twaalf maanden na de behandeling wordt het bloed gecontroleerd om te bevestigen dat de infectie volledig is verdwenen. In het eerste jaar na de behandeling worden ook de huid, het zenuwstelsel en de bloedwaarden gevolgd.
Het is goed om te weten dat je na een succesvolle behandeling opnieuw besmet kunt raken. Syfilis laat geen blijvende immuniteit achter. Veilig vrijen met een condoom blijft daarom de beste manier om nieuwe besmetting te voorkomen.
Gevolgen van syfilis als de infectie onbehandeld blijft
De gevolgen van syfilis bij een onbehandelde infectie kunnen ernstig zijn. Na de eerste en tweede fase, waarbij de klachten vanzelf lijken te verdwijnen, treedt een sluimerfase in. In die fase zijn er geen klachten, maar de bacterie is nog steeds actief en verspreidt zich door het lichaam. Bij ongeveer een op de drie mensen die syfilis niet behandelen, ontwikkelt zich uiteindelijk de derde fase van de infectie. In die fase kunnen de volgende gevolgen van syfilis optreden:
- Ernstige schade aan het hart en de bloedvaten
- Schade aan de hersenen en het ruggenmerg, wat kan leiden tot verlammingsverschijnselen
- Problemen met het zicht en het gehoor
- Diepe, pijnlijke zweren op de huid
- Neurologische en psychiatrische klachten
Deze gevolgen kunnen onomkeerbaar zijn. Zelfs na een succesvolle behandeling in een laat stadium verdwijnt de schade aan de organen niet meer volledig. Dat maakt vroeg testen en behandelen zo belangrijk.
Wanneer naar de huisarts?
Vermoed je een syfilisbesmetting, heb je klachten zoals een pijnloze zweer op de geslachtsdelen of in de mond, of heb je onveilige seks gehad met iemand die mogelijk besmet is? Ga dan naar de huisarts of GGD voor een bloedtest. Syfilis is via een eenvoudige bloedtest vast te stellen en de behandeling is bij vroege ontdekking snel en effectief.
