Overdag scherp zien zonder bril of contactlenzen, terwijl je alleen ’s nachts speciale lenzen draagt? Dat is het principe achter nachtlenzen, ook wel orthokeratologie of ortho-k genoemd. Deze lenzen veranderen tijdens de slaap tijdelijk de vorm van het hoornvlies, waardoor je overdag vaak geen bril of contactlenzen meer nodig hebt. In dit artikel lees je hoe nachtlenzen werken, wat ze kosten, wat de voor- en nadelen zijn en voor wie ze geschikt kunnen zijn.
Wat zijn nachtlenzen?
Nachtlenzen zijn speciale harde contactlenzen die je draagt terwijl je slaapt. In tegenstelling tot gewone contactlenzen ben je overdag dus lensvrij: de lenzen doe je ’s avonds in en ’s ochtends weer uit.
Nachtlenzen worden vooral gebruikt om bijziendheid en lichte vormen van astigmatisme (een cilinderafwijking) te corrigeren. In sommige gevallen zijn ze ook geschikt voor lichte verziendheid.
De techniek bestaat al tientallen jaren en wordt tegenwoordig niet alleen gebruikt als alternatief voor een bril of contactlenzen overdag, maar ook om de toename van bijziendheid bij kinderen mogelijk af te remmen.
Hoe werken nachtlenzen?
Tijdens het slapen veranderen nachtlenzen heel geleidelijk de vorm van de buitenste laag van het hoornvlies, de doorzichtige voorkant van het oog. Het gaat om een zeer kleine en tijdelijke vormverandering. Hierdoor wordt het licht de volgende dag anders gebroken, waardoor het beeld weer scherp op het netvlies valt, net zoals een bril of gewone contactlenzen doen. Wanneer je de nachtlenzen ’s ochtends uitdoet, blijft deze vormverandering meestal de hele dag behouden. Daardoor kun je overdag scherp zien zonder bril of contactlenzen.
Stop je met het dragen van de lenzen? Dan neemt het hoornvlies geleidelijk weer zijn oorspronkelijke vorm aan. Het effect is dus tijdelijk en omkeerbaar.
Wat doen nachtlenzen voor je zicht?
Nachtlenzen zorgen er dus voor dat je overdag scherp kunt zien zonder bril of contactlenzen. Dat maakt ze aantrekkelijk voor mensen die veel sporten, zwemmen of om andere redenen liever geen zichtcorrectie overdag dragen, maar nog geen ooglaserbehandeling willen of daarvoor niet in aanmerking komen.
Bij kinderen worden nachtlenzen daarnaast soms gebruikt om de toename van bijziendheid mogelijk af te remmen. Onderzoek laat zien dat orthokeratologie de lengtegroei van de oogbol bij kinderen met bijziendheid kan afremmen. Daardoor lijkt de bijziendheid minder snel toe te nemen.
Nachtlenzen: voor- en nadelen
Zoals bij iedere vorm van zichtcorrectie hebben nachtlenzen zowel voordelen als nadelen.
Voordelen van nachtlenzen zijn onder andere:
- Overdag geen bril of contactlenzen nodig.
- Handig tijdens sporten, zwemmen en andere activiteiten.
- Het effect is omkeerbaar: stop je met de lenzen, dan herstelt het hoornvlies zich geleidelijk.
- Mogelijk afremmend effect op de toename van bijziendheid bij kinderen.
- Geen operatie nodig, zoals bij een ooglaserbehandeling.
Nadelen van nachtlenzen zijn onder andere:
- Je moet de lenzen vrijwel iedere nacht dragen om het effect te behouden.
- Er is vaak een korte gewenningsperiode nodig.
- Omdat de lenzen tijdens het slapen worden gedragen, is het risico op een hoornvliesinfectie iets groter dan bij gewone daglenzen. Een goede hygiëne is daarom extra belangrijk.
- Niet iedereen komt ervoor in aanmerking. De mogelijkheden hangen onder andere af van de sterkte van je ogen en de vorm van het hoornvlies.
- Regelmatige controles bij een contactlensspecialist zijn nodig, vooral in de eerste periode.
Wat kosten nachtlenzen?
Nachtlenzen zijn meestal duurder dan een gewone bril of standaard contactlenzen. Dat komt onder meer doordat de lenzen op maat worden gemaakt en er meerdere controles nodig zijn, vooral in de eerste maanden.
De kosten bestaan meestal uit de aanmeting, de lenzen zelf, controleafspraken en de benodigde onderhoudsmiddelen. Nachtlenzen worden doorgaans niet vergoed vanuit de basisverzekering. De uiteindelijke prijs verschilt per contactlensspecialist en is afhankelijk van je persoonlijke situatie.
Voor wie zijn nachtlenzen geschikt?
Niet iedereen komt in aanmerking voor nachtlenzen. Een contactlensspecialist beoordeelt onder andere de sterkte van je ogen, de vorm van het hoornvlies, de kwaliteit van de traanfilm en de algehele gezondheid van je ogen. Ook de hoogte van de sterkte speelt een rol: bij hogere sterktes zijn nachtlenzen niet altijd geschikt.
Twijfel je of nachtlenzen bij jou passen? Dan is een uitgebreid vooronderzoek bij een contactlensspecialist de beste manier om te beoordelen of deze vorm van zichtcorrectie geschikt is.
Bronnen: National Library of Medicine, Oogartsen.
