De diagnose alvleesklierkanker wordt ieder jaar bij 2500 Nederlanders gesteld. Het komt dus niet zo vaak voor, maar helaas wordt alvleesklierkanker vaak in een laat stadium gediagnosticeerd. Meestal zijn er dan al uitzaaiingen in de rest van het lichaam, of is de tumor doorgegroeid in andere weefsels. Kun je de vroege symptomen van alvleesklierkanker herkennen?
De alvleesklier
De alvleesklier is een langgerekt trosvormige klier, die een belangrijke rol speelt bij de spijsvertering. De medische naam voor alvleesklier is pancreas en deze heeft twee functies. De eerste is de productie van pancreassap. Dit bevat enzymen, die helpen bij de vertering van eiwitten in het spijsverteringsstelsel. Daarnaast zorgen de basische stoffen uit het sap ervoor, dat de zure maaginhoud geneutraliseerd wordt wanneer dit de darm binnenkomt. Hierdoor is de pH van de darminhoud een stuk hoger dan de inhoud van de maag. Dit betekent dat de darminhoud minder zuur is.
Daarnaast produceert de alvleesklier twee hormonen, die belangrijk zijn voor de stofwisseling van suikers en koolhydraten, namelijk glucagon en insuline. Deze hormonen regelen je glucosespiegel (bloedsuikerspiegel). Glucagon en insuline worden geproduceerd in de eilandjes van Langerhans.
Wat is alvleesklierkanker?
Bij alvleesklierkanker zit er een kwaadaardig gezwel (een tumor) bij de alvleesklier. Er bestaan verschillende soorten alvleesklierkanker, afhankelijk van het type weefsel waaruit de tumor ontstaat. De meest voorkomende soort alvleesklierkanker is kanker die ontstaat in de afvoerkanaaltjes van de alvleesklier. Dit noemt men een adenocarcinoom. Een adenocarcinoom is een kwaadaardige tumor die gevormd wordt uit klierweefsel. In 2/3 deel van de gevallen ontstaat deze tumor in de kop van de alvleesklier. Dit wordt een pancreaskopcarcinoom genoemd.
In en rondom de kop van de alvleesklier kunnen ook tumoren ontstaan die niet afkomstig zijn van het alvleesklierweefsel zelf. Een tumor kan bijvoorbeeld ontstaan in het weefsel van de papil van Vater, het bovenste deel van de dunne darm (de twaalfvingerige darm) of van het onderste deel van de galweg. De naam van deze tumoren is dan afhankelijk van het soort weefsel waaruit de tumor oorspronkelijk is ontstaan. Zo onderscheidt men een tumor van de alvleesklier, een tumor van de papil van Vater, een galwegtumor of een dunne darmtumor. We spreken van een periampullaire tumor, wanneer er met weefselonderzoek niet precies kan worden bepaald, uit welk type weefsel een tumor is ontstaan.
Oorzaken alvleesklierkanker
De oorzaak van alvleesklierkanker is helaas (nog) onbekend. Van roken is wel bekend dat dit het risico op alvleesklierkanker verhoogt. Naast roken zijn er nog een aantal factoren waarvan men het sterke vermoeden heeft dat ze het risico op alvleesklierkanker verhogen. Factoren die het risico op alvleesklierkanker verhogen zijn:
- Overmatig consumeren van dierlijke vetten
- Overmatig alcohol gebruik
- Chronische alvleesklierontsteking
- Erfelijkheid speelt in 5% van de gevallen een rol
Symptomen alvleesklierkanker
Meestal is de tumor al enige tijd in de alvleesklier aanwezig, voordat iemand bepaalde klachten krijgt. Vaak ontstaan de klachten dan ook pas nadat de tumor is doorgegroeid in een ander orgaan, of in de zenuwbanen rondom de alvleesklier. Het soort klachten is afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor. De meest voorkomende klachten zijn:
- Verminderde eetlust
- Misselijkheid
- Zeurende pijn in de buik
- Zeurende pijn in de rug
- Een verstoord ontlastingspatroon zoals verstopping of vettige ontlasting
- Onverklaarbaar gewichtsverlies
- Opgeblazen gevoel
- Ongewoon veel boeren
- Problemen met slikken
Wanneer de tumor de galwegen dichtdrukt kan er geelzucht optreden. De ontlasting is hierbij vaak lichtgekleurd en de urine is erg donker.
In een later stadium kan; jeuk, braken, ernstige vermoeidheid en vetdiarree ontstaan. Zeer ernstige verschijnselen die kunnen optreden zijn; darmbloedingen, darmafsluiting en vochtophoping in de buik.
Bovengenoemde klachten betekenen niet direct dat je alvleesklierkanker hebt. Ze kunnen ook worden veroorzaakt door een andere aandoening. Echter, wanneer je deze klachten langer dan drie weken hebt, dan is het verstandig om even langs de huisarts te gaan. Deze kan je, indien nodig, doorverwijzen naar een specialist.
Behandeling
Alvleesklierkanker kan op verschillende manieren behandeld worden. De keuze is afhankelijk van de situatie, maar de meest toegepaste behandelingen zijn:
- Operatie
Wanneer de tumor kan worden verwijderd, dan zal men door middel van een operatie verwijderen. De exacte omvang van de operatie is afhankelijk van de tumor. - Chemotherapie
Dit is een behandeling met celdodende of celdelingremmende medicijnen. Soms wordt chemotherapie toegepast voor of na een operatie. - Bestraling
Bestraling is een plaatselijke behandeling waarbij de tumor wordt bestraald met radioactieve stralen. Bij deze behandeling blijven gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard. - Coeliacus-block
Om erge pijn te bestrijden kan er gekozen worden voor een coeliacus block. Bij deze behandeling wordt met behulp van alcohol, maar dit kan ook een andere stof zijn, de zenuwknoop aangeprikt en lamgelegd. - Plaatsen van een buisje
Wanneer de tumor de galwegen dichtdrukt kan een chirurg een buisje (stent) in de galweg plaatsen. Dit zorgt ervoor dat de galwegen niet langer verstopt zijn. Klachten zoals jeuk en geelzucht kunnen dan verdwijnen.
Bronnen: Kennisplatform Pancreatitis, kanker.nl en KWF
