Eén op de vijf mensen krijgt dementie. Dat is bij vrouwen zelfs één op de drie. Nu blijkt uit onderzoek dat je zelf het risico op dementie kunt verkleinen. Wat kun je doen om dementie te voorkomen?
Het is zelfs zo dat wetenschappers denken dat 10 tot 20% van het aantal gevallen van dementie voorkomen kan worden. Over het merendeel van de oorzaken van dementie is nog veel onduidelijk, maar van een derde van de risicofactoren weten men inmiddels dat we die zelf kunnen beïnvloeden.
Wat is dementie?
Dementie is de naam voor een combinatie van symptomen (een syndroom), waarbij de hersenen alle informatie niet meer goed kunnen verwerken. Het is een verzamelnaam voor meer dan 50 verschillende ziektes, echter de voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Daarnaast komen de ziektes vasculaire dementie, fronto-temporale dementie (FTD) en Lewy body dementie ook veel voor.
Hoe kun je dementie voorkomen?
Er is geen manier die 100% garantie geeft dat iemand geen dementie krijgt. Maar je kunt zelf wel veel doen om het risico erop sterk verkleinen. Dus wat kun je zelf doen?
Volg een mediterraan dieet
In gebieden rond de Middellandse Zee komt alzheimer minder voor dan bij ons. Het heeft er dan ook erg veel van weg dat een mediterraan dieet daar iets mee te maken heeft. Het zou een bescherming bieden tegen dementie. Wat houdt dat mediterrane eten dan in? Het betekent: veel verse groenten, fruit, noten, peulvruchten, vis, gevogelte en olijfolie. Maar minder melkproducten, rood vlees en dierlijke vetten. Zorg dat wat je eet veel vezels bevat en vervang zout, waar mogelijk, door kruiden en mijdt zoveel mogelijk kant-en-klare producten.
Blijf leren
Op iedere leeftijd is het goed om je hersenen te activeren, door steeds nieuwe dingen te leren. Dat kan onder andere door een nieuwe taal te leren, maar ook door het uitoefenen van nieuwe hobby’s. Vooral hobby’s met complexere activiteiten zoals: schaken, bridgen of het bespelen van een muziekinstrument. Maar ook het regelmatig bezoeken van een museum of theater heeft een positief effect. Daarnaast is gebleken dat mensen die na het pensioen (vrijwilligers)werk doen, minder vaak dementie krijgen.
Beweeg dagelijks een half uurtje
Mensen die voldoende bewegen, krijgen minder vaak dementie. Bewegen is daarnaast natuurlijk ook een perfect middel om stress kwijt te raken en de lichamelijke en geestelijke gezondheid te verbeteren. Men gaat er momenteel vanuit dat beweging de doorbloeding van de hersenen en de productie van nieuwe zenuwcelverbindingen stimuleert. Mensen die hun hele leven actief zijn gebleven, krijgen op latere leeftijd minder vaak dementie. Omdat nog altijd niet duidelijk is hoe oorzaak en gevolg bij dementie samenhangen, wordt daar momenteel veel onderzoek naar gedaan. Vind je het moeilijk om te beginnen met bewegen? Begin dan met je lunch op te eten tijdens een wandeling, neem wat vaker de trap of de fiets. Maar ook het doen van klusjes voor een ander. De kinderboerderij, het buurthuis of het verzorgingshuis in de buurt kunnen vast wel wat hulp gebruiken. Maar ook tuinieren of het huishouden kunnen prima manieren zijn om in beweging te blijven.
Stoppen met roken
Roken vergroot de kans op de ziekte van Alzheimer met 45%. Roken tast de bloedvaten in de hersenen aan. Dat is een belangrijke oorzaak van dit verhoogde risico. Lange tijd werd gedacht dat rokers minder vaak dementie kregen. Echter, toen werd er nog geen rekening gehouden met andere oorzaken van overlijden. De kans op dementie neemt namelijk snel toe nadat iemand de 70 is gepasseerd. Maar dan een kwart van de rokers overlijdt al voor zijn 65e verjaardag als gevolg van hart- en vaatziekten of kanker. Men weet nu dat de overlevende rokers, die ook na hun 65e verjaardag blijven roken, zo’n 45% meer kans hebben op het krijgen van dementie. Dus stop met roken.
Zorg beter voor je hart en vaten
Hart- en vaatziekten zijn belangrijke risicofactoren voor dementie. Twintig jaar geleden is men in Zweden gestart, met de preventie en een verbeterde behandeling van hart- en vaatziekten. Het gevolg daarvan lijkt zich te uitten in het feit dat in Zweden de kans om dementie te krijgen sterk is afgenomen. Onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam stellen dat een hoge bloeddruk verantwoordelijk is voor 16% van alle dementiegevallen. Volgens hen zou 1/3 van de patiënten geen dementie hebben gekregen, wanneer ze bewuster hadden geleefd en hun bloeddruk in de gaten hadden gehouden. Het advies van het Erasmus MC is om weinig zout en drop te eten, voldoende te bewegen, gezond te eten en te stoppen met roken.
Vergroot je sociale contacten
Mensen met minder sociale contacten, lopen extra risico op dementie. Men weet nog niet exact hoe dat komt. Maar naar alle waarschijnlijkheid spelen een aantal factoren hier een rol. Zo zijn sociale contacten een goede manier om de hersenen te activeren. Daarnaast zijn mensen die zich eenzaam voelen ook extra vatbaar voor somberheid en depressiviteit.
Gebruik een hoorapparaat
Gehoorverlies kan leiden tot eenzaamheid, frustratie en depressie. Dat is zeker het geval bij mensen die niet door hebben dat ze minder goed horen of bij mensen die weigeren om een hoortoestel te gebruiken. Sinds kort is er een connectie gelegd tussen gehoorverlies en dementie. Het blijkt dat onze hersenen een groot deel van hun energie in het gehoor stoppen. Wanneer de hersenen bij gehoorverlies een onduidelijke boodschap binnen krijgen, zullen ze er alles aan doen om te proberen die boodschap te ontcijferen. De energie die hiervoor gebruikt wordt, gaat ten koste van andere hersenfuncties. Hierdoor zou er dus een groter risico zijn op dementie. In Nederland zijn er zo’n 1,6 miljoen Nederlanders slechthorend. Echter, minder dan de helft daarvan gebruikt een hoortoestel. Het erkennen van gehoorverlies en het aanmeten van goede hoortoestellen is dus erg belangrijk. Het helpt de hersenen sowieso, om minder energie te besteden aan horen en meer bezig te gaan met andere cognitieve functies.
Val af
Overgewicht levert niet alleen hart- en vaatproblemen op, zo stellen Amerikaanse wetenschappers van de Universiteit van Californië. Mensen van 60 jaar met een BMI hoger dan 30 hebben gemiddeld genomen 3 keer zoveel kans op het ontwikkelen van Alzheimer als gezonde leeftijdsgenoten. Wil jij je BMI berekenen? Doe dan onze BMI zelftest.
Bronnen: alzheimer-nederland.nl, doof.nl en medicalfacts.nl
