Wel of geen borstvoeding geven is een persoonlijke keuze. Borstvoeding heeft voordelen voor zowel je baby als jezelf, maar het geven ervan kan ook lastig of belastend zijn. Soms kun je bovendien door medische redenen, medicatie of andere omstandigheden geen borstvoeding geven. Daarom is het goed om de voordelen en nadelen van borstvoeding op een rij te zetten en zelf een weloverwogen keuze te maken.
Wat zijn de voordelen van borstvoeding?
Borstvoeding bevat voedingsstoffen en beschermende stoffen die aansluiten bij de behoeften van je baby. Zo bevat moedermelk onder andere vetten, eiwitten, koolhydraten, vitamines, mineralen en verschillende stoffen die bijdragen aan de afweer. De samenstelling verandert bovendien naarmate je baby ouder wordt. De eerste melk, het colostrum, bevat bijvoorbeeld relatief veel stoffen die je baby tegen ziekten helpen beschermen.
Een van de belangrijkste voordelen van borstvoeding is de bescherming tegen bepaalde infecties. Baby’s die borstvoeding krijgen hebben bijvoorbeeld minder kans op maagdarminfecties, middenoorontsteking en luchtweginfecties. Ook zijn er aanwijzingen voor gezondheidsvoordelen op langere termijn, zoals een kleinere kans op overgewicht.
Wat zit er in borstvoeding?
Moedermelk bestaat uit een complexe combinatie van voedingsstoffen en beschermende stoffen. De samenstelling verandert voortdurend en is onder andere afhankelijk van de leeftijd van je baby. In de eerste dagen bevat colostrum relatief veel afweerstoffen en eiwitten. Daarna verandert de samenstelling van de moedermelk geleidelijk naarmate je baby ouder wordt.
Ook bevat borstvoeding onder andere omega-3-vetzuren zoals DHA, die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van de hersenen en het gezichtsvermogen. Daarnaast bevat moedermelk stoffen zoals lactoferrine, lysozym en antistoffen die een rol spelen bij de bescherming tegen infecties.
Wat zijn de voordelen van borstvoeding voor de moeder?
De voordelen van borstvoeding zijn er niet alleen voor je baby. Vrouwen die borstvoeding geven hebben waarschijnlijk een kleinere kans op bepaalde gezondheidsproblemen, waaronder borstkanker en diabetes type 2. Er zijn ook aanwijzingen voor een lagere kans op hart- en vaatziekten.
Borstvoeding kan daarnaast bijdragen aan gewichtsverlies na de zwangerschap, al verschilt dit per persoon. Het geven van borstvoeding kost het lichaam namelijk extra energie. Het is niet verstandig om borstvoeding vooral te zien als een manier om snel af te vallen.
Een ander praktisch voordeel is dat moedermelk altijd beschikbaar is en niet eerst klaargemaakt en opgewarmd hoeft te worden. Dat kan vooral ’s nachts of onderweg gemakkelijk zijn.
Zijn er voordelen van borstvoeding per maand?
De voordelen van borstvoeding zijn niet eenvoudig per maand in een vast schema te verdelen. Wel geldt dat iedere periode waarin je borstvoeding geeft kan bijdragen aan de totale gezondheidsvoordelen. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om baby’s de eerste zes maanden uitsluitend borstvoeding te geven en daarna borstvoeding te blijven geven naast aanvullende voeding, zolang dat voor ouder en kind passend is.
Dit betekent niet dat je na een bepaalde maand moet doorgaan om voldoende voordeel te hebben. Ook korter borstvoeding geven kan waardevol zijn. Hoe lang je doorgaat, is uiteindelijk een persoonlijke keuze.
Zijn er ook nadelen van borstvoeding?
Naast de voordelen zijn er ook nadelen van borstvoeding. Het kan bijvoorbeeld lichamelijk zwaar zijn. In de eerste periode kun je last krijgen van stuwing, pijnlijke tepels of tepelkloven. Ook kan een verstopte melkkanaal of borstontsteking ontstaan. Goed aanleggen en hulp vragen bij problemen kan deze klachten helpen voorkomen of verminderen.
Borstvoeding vraagt daarnaast tijd en energie. Een jonge baby wil vaak drinken en de eerste weken kan dat meerdere keren per dag en nacht zijn. Dat kan vermoeiend zijn, zeker als je weinig slaap krijgt.
Ook kan onzekerheid een nadeel zijn. Je kunt niet precies zien hoeveel melk je baby aan de borst drinkt. Sommige ouders maken zich daardoor zorgen dat hun baby onvoldoende binnenkrijgt. Als je baby goed groeit en voldoende natte luiers heeft, zijn dat belangrijke signalen dat de voeding voldoende is. Bij twijfel kun je advies vragen aan bijvoorbeeld het consultatiebureau of een lactatiekundige.
Wel of geen borstvoeding: wanneer kies je voor flesvoeding?
Niet iedereen kan of wil borstvoeding geven. Soms is borstvoeding door een medische reden of medicatie niet mogelijk. Ook kunnen pijn, eerdere negatieve ervaringen, werk of andere persoonlijke omstandigheden een rol spelen. Je hoeft je keuze niet alleen op medische voordelen te baseren.
Als je geen borstvoeding wilt of kunt geven, is flesvoeding een alternatief. Volledige zuigelingenvoeding is zo samengesteld dat het de voedingsstoffen bevat die je baby nodig heeft. Je kunt er ook voor kiezen om borstvoeding en flesvoeding te combineren. Welke keuze je maakt, hangt af van wat bij jou, je baby en jullie situatie past.
Kan borstvoeding het IQ van je kind verhogen?
Onderzoek uit Brazilië uit 2015 vond een verband tussen de duur van borstvoeding en het IQ, opleidingsniveau en inkomen op volwassen leeftijd. De onderzoekers volgden bijna 3500 deelnemers tot hun dertigste. De deelnemers die langer borstvoeding hadden gekregen, hadden gemiddeld hogere IQ-scores en meer jaren onderwijs.
Dat betekent echter niet dat borstvoeding bewezen het IQ verhoogt. Het ging om een observationeel onderzoek, waardoor andere factoren mogelijk ook een rol spelen. Er is daarnaast discussie over de invloed van bijvoorbeeld genetische en sociale factoren.
Het onderzoek is daarom interessant, maar je kunt op basis hiervan niet zeggen dat een kind door borstvoeding automatisch slimmer wordt.
Hoe maak je een bewuste keuze over borstvoeding?
Er is niet één keuze die voor iedere moeder of ieder gezin goed is. Borstvoeding heeft duidelijke voordelen voor de gezondheid van moeder en kind, maar het kan ook lichamelijk en praktisch belastend zijn. Soms is borstvoeding bovendien geen mogelijkheid.
Als je borstvoeding wilt geven, dan kan het helpen om je tijdens de zwangerschap al te verdiepen in het geven van borstvoeding en mogelijke problemen. Vraag bij klachten of onzekerheid hulp aan je verloskundige, kraamverzorgende, het consultatiebureau of een lactatiekundige.
Wil of kun je geen borstvoeding geven? Ook dan kun je je baby goed voeden. Het belangrijkste is dat je een keuze maakt die past bij jou, je baby en jullie omstandigheden.
Wanneer vraag je hulp bij het geven van borstvoeding?
Heb je veel pijn tijdens het voeden, twijfel je of je baby genoeg drinkt of lukt het aanleggen niet goed? Vraag dan om hulp. Je hoeft problemen met borstvoeding niet alleen op te lossen. Een lactatiekundige, verloskundige, kraamverzorgende of het consultatiebureau kan met je meekijken.
Twijfel je over wel of geen borstvoeding geven? Op het forum over baby’s kun je ervaringen van andere ouders lezen of zelf een vraag stellen.
Bronnen: Voedingscentrum, Voedingscentrum, Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), The Lancet Global Health.
