Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is een zeldzame, maar ernstige complicatie waarbij een bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder nestelt. In Nederland gaat het om ongeveer 3.500 vrouwen per jaar. Hoe gevaarlijk is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap? Hoe voelt het? En hoe kom je erachter? In dit artikel lees je alles wat je moet weten.
Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?
Bij een gewone zwangerschap nestelt de bevruchte eicel zich in de baarmoeder, waarin de eicel veilig kan groeien en zich ontwikkelen. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gaat dat mis en hecht de eicel zich ergens anders in het lichaam. In verreweg de meeste gevallen is dat in een van de eileiders. Vandaar de alternatieve naam: eileider-zwangerschap. In zeldzame gevallen nestelt de eicel zich in een eierstok, de baarmoederhals of de buikholte.
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan nooit uitgroeien tot een gezonde zwangerschap. De eileider is niet gemaakt om een groeiend embryo te dragen. Als er niet tijdig wordt ingegrepen, kan de eileider scheuren, wat een levensbedreigende inwendige bloeding veroorzaakt.
Hoe ontstaat een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontstaat wanneer de bevruchte eicel de baarmoeder niet kan bereiken. Dat komt meestal door schade aan of vernauwing van de eileiders, waardoor de eicel vast komt te zitten. Factoren die het risico verhogen zijn:
- Een eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Een doorgemaakte eierstokontsteking of eileiderontsteking, vaak als gevolg van een onbehandelde soa
- Verklevingen in de eileiders door eerdere operaties of endometriose
- Een spiraal, dat een lichte ontsteking in de baarmoeder kan veroorzaken die kan opstijgen naar de eileider
- Vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF
- Zwangerschap op latere leeftijd
- Roken
Symptomen van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap
In de eerste weken van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zijn er vaak nauwelijks klachten. De zwangerschapstest is positief en er kunnen gewone eerste trimester klachten optreden, zoals misselijkheid en het uitblijven van de menstruatie. De symptomen die specifiek op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kunnen wijzen, ontstaan meestal tussen week 5 en week 14:
- Eenzijdige, scherpe pijn links of rechts in de onderbuik, die kan komen en gaan en erger wordt bij bewegen
- Vaginaal bloedverlies dat donkerder is dan een normale menstruatie
- Pijn in de schouder, veroorzaakt door bloed dat onder het middenrif drukt
- Duizeligheid, flauwvallen of een gevoel van shock bij een barsting
Hoe voelt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap voelt in de vroege fase ongeveer hetzelfde als een normale zwangerschap. Veel vrouwen merken in het begin niets bijzonders. Pas als de eileider begint uit te zetten onder druk van het groeiende embryo, treedt er pijn op. Die pijn begint vaak als een zeurend gevoel aan één kant van de onderbuik en kan toenemen in hevigheid.
Als de eileider scheurt, is de pijn plotseling en hevig. Daarbij kan flauwvallen, bleekheid en een snelle hartslag optreden door inwendig bloedverlies. Dit is een medische noodsituatie.
Hoe kom je achter een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?
De diagnose wordt gesteld via een combinatie van een bloedtest en een echo. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap stijgt het zwangerschapshormoon HCG langzamer dan bij een gezonde zwangerschap. Op een echo is de baarmoeder leeg terwijl de HCG-waarde wel verhoogd is. Soms is het embryo zichtbaar buiten de baarmoeder.
Verloskundigen en gynaecologen zijn alert op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap bij vrouwen met buikpijn en bloedverlies in de vroege zwangerschap, zeker als er risicofactoren aanwezig zijn.
Is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gevaarlijk?
Ja, een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is gevaarlijk als die niet tijdig wordt ontdekt. Een gescheurde eileider veroorzaakt een inwendige bloeding die snel levensbedreigend kan worden. Buitenbaarmoederlijke zwangerschappen zijn een belangrijke oorzaak van sterfte bij vrouwen in het eerste trimester van de zwangerschap. Hoe eerder de diagnose wordt gesteld, hoe kleiner het risico op complicaties.
Behandeling
De behandeling hangt af van hoe ver je in de zwangerschap bent en hoe de HCG-waarde zich ontwikkelt. Bij een lage en dalende HCG-waarde kan het lichaam de zwangerschap soms zelf afbreken. In andere gevallen wordt medicatie gegeven om het zwangerschapsweefsel af te breken. Bij een barsting of ernstige klachten is een spoedoperatie noodzakelijk.
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is ook emotioneel een ingrijpende ervaring. Naast de medische behandeling is het belangrijk om ook aandacht te besteden aan de verwerking. Bespreek dit met de huisarts of verloskundige, die je indien nodig kan doorverwijzen naar passende begeleiding.
