Bij een volledige verwijdering van de prostaat, ook wel een radicale prostatectomie genoemd, haalt de uroloog de hele prostaat en de zaadblaasjes weg. Dit gebeurt meestal wanneer prostaatkanker alleen in of rond de prostaat zit en een operatie mogelijk is. De ingreep duurt ongeveer twee tot drie uur. Daarna blijven de meeste mannen meestal enkele dagen in het ziekenhuis. In dit artikel lees je hoe de operatie verloopt, wat je tijdens het herstel kunt verwachten en welke gevolgen kunnen optreden.
Kan je een prostaat verwijderen?
Ja, de prostaat kan volledig worden verwijderd. Bij prostaatkanker wordt dit een radicale prostatectomie genoemd. De uroloog verwijdert daarbij de prostaat en de zaadblaasjes. Soms worden ook lymfeklieren in de buurt van de prostaat weggehaald.
De prostaat ligt rondom de plasbuis. Daarom moet bij de operatie ook een stukje van de plasbuis worden verwijderd. Daarna wordt de blaas weer aangesloten op het overgebleven deel van de plasbuis. De weggehaalde prostaat en eventuele lymfeklieren worden in het laboratorium onderzocht.
Een operatie is vooral een mogelijkheid wanneer de prostaatkanker niet is uitgezaaid. Of een operatie geschikt is, hangt onder andere af van je gezondheid, conditie en de kenmerken van de tumor.
Hoe lang duurt een operatie om de prostaat te verwijderen?
Een operatie waarbij de prostaat wordt verwijderd, duurt ongeveer twee tot drie uur. De precieze duur verschilt per persoon en hangt bijvoorbeeld af van de manier waarop wordt geopereerd en of er ook lymfeklieren worden verwijderd.
De meeste operaties worden uitgevoerd als kijkoperatie. Hierbij maakt de uroloog enkele kleine sneetjes in de buik. Vaak wordt een operatierobot gebruikt. Soms is een open operatie nodig, waarbij een grotere snee in de onderbuik wordt gemaakt.
Na de operatie krijg je een urinekatheter. Deze zorgt ervoor dat de urine uit de blaas kan lopen terwijl de nieuwe verbinding tussen de blaas en plasbuis geneest. De katheter blijft meestal enkele dagen zitten. De meeste mannen kunnen na ongeveer twee of drie dagen naar huis.
Hoe verloopt het herstel na het verwijderen van de prostaat?
Het herstel verschilt per persoon. Direct na de operatie kun je last hebben van pijn, vermoeidheid en urineverlies. Vooral het herstel van de controle over de blaas en van de erectie kan langere tijd duren.
Na een kijkoperatie herstellen mannen vaak sneller dan na een open operatie. Ook kunnen de operatiewonden kleiner zijn en is er meestal minder bloedverlies.
Herstel van urineverlies
Veel mannen hebben na het verwijderen van de prostaat tijdelijk moeite om hun urine op te houden. Direct nadat de katheter is verwijderd, kan het urineverlies het sterkst zijn. In de weken en maanden daarna verbetert dit bij veel mannen geleidelijk. Soms blijft er echter sprake van urineverlies.
Bekkenbodemoefeningen kunnen helpen om de spieren die de urine ophouden sterker te maken. Een bekkenbodemfysiotherapeut kan uitleggen hoe je deze oefeningen goed uitvoert. Soms wordt hiermee al vóór de operatie begonnen.
Wat zijn de gevolgen van het verwijderen van de prostaat?
De verwijdering van de prostaat kan gevolgen hebben voor het plassen en het seksleven. De belangrijkste mogelijke gevolgen zijn:
- Tijdelijk of blijvend urineverlies
- Moeite met het krijgen of behouden van een erectie
- Een orgasme zonder zaadlozing
- Minder vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid
- Lymfoedeem als tijdens de operatie ook lymfeklieren zijn verwijderd
Niet iedereen krijgt deze klachten. De kans erop hangt onder andere af van de persoonlijke situatie, de kenmerken van de tumor en de operatietechniek.
Hoe is een erectie na het verwijderen van de prostaat?
Aan beide kanten van de prostaat lopen zenuwen en bloedvaten die belangrijk zijn voor een erectie. Tijdens de operatie probeert de uroloog deze zoveel mogelijk te sparen als dat veilig kan. Als de tumor dicht bij deze zenuwen zit, kan het nodig zijn om ze gedeeltelijk of helemaal te verwijderen.
Daardoor kan het na de operatie moeilijker zijn om een erectie te krijgen of te behouden. Ook wanneer de zenuwen gespaard blijven, kan het maanden duren voordat de erecties terugkomen. Soms blijven erectieproblemen bestaan.
Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij erectieproblemen na de operatie. Zo kunnen medicijnen of een vacuümpomp worden gebruikt. Bespreek met je uroloog welke behandeling in jouw situatie geschikt is.
Kun je nog klaarkomen na het verwijderen van de prostaat?
Ja, een orgasme blijft meestal mogelijk. Wel komt er na de operatie geen sperma meer naar buiten. De prostaat en zaadblaasjes, die een deel van het zaadvocht maken, zijn immers verwijderd. Dit wordt een droog orgasme genoemd.
Na de operatie kun je niet meer op natuurlijke wijze een kind verwekken. Bespreek een eventuele kinderwens daarom vóór de behandeling met je arts.
Wanneer neem je contact op na de operatie?
Na de operatie krijg je instructies van het ziekenhuis over wanneer je contact moet opnemen. Neem in ieder geval contact op met het ziekenhuis bij koorts van 38 graden of hoger, veel bloedverlies, hevige pijn, een verstopte katheter of problemen met plassen nadat de katheter is verwijderd. Ook wanneer urineverlies of erectieproblemen je blijven hinderen, kun je dit met je uroloog bespreken. Er zijn behandelingen en hulpmiddelen die kunnen helpen.
Praat mee op ons forum
Ben je benieuwd naar ervaringen van anderen? Lees dan het topic over seks na een prostaatverwijdering. Heb je nog vragen over het verwijderen van de prostaat of het herstel na de operatie? Stel je vraag op het forum over prostaatkanker van Dokter.nl. Een huisarts leest mee en beantwoordt je vraag. Ook andere forumleden kunnen hun ervaringen met je delen.
