Heb je gehoord dat je kind een lui oog heeft? Of vraag je je af of een lui oog bij volwassenen nog te behandelen is? Een lui oog ontstaat tijdens de ontwikkeling van het gezichtsvermogen in de kinderjaren. Hoe eerder het wordt ontdekt en behandeld, hoe groter de kans op herstel. In dit artikel lees je wat een lui oog precies is, waardoor het ontstaat, hoe de behandeling bij kinderen verloopt en wat de mogelijkheden zijn als een lui oog pas op volwassen leeftijd wordt ontdekt.
Wat is een lui oog?
Bij een lui oog, in medische termen amblyopie genoemd, is de gezichtsscherpte van één oog tijdens de kinderjaren minder goed ontwikkeld. Dit komt doordat de hersenen het beeld van dat oog onvoldoende hebben gebruikt en de voorkeur geven aan het andere oog. Hierdoor blijft de ontwikkeling van het gezichtsvermogen van het luie oog achter. Een lui oog ontstaat dus in de kindertijd, maar kan ook bij volwassenen nog aanwezig zijn.
Een lui oog kan ontstaan terwijl het oog zelf gezond is, maar ook als gevolg van een onderliggende oogafwijking. Een bril is meestal onvoldoende om een lui oog te herstellen. Het probleem zit namelijk niet alleen in het oog, maar vooral in de manier waarop de hersenen het beeld van dat oog verwerken.
Waardoor ontstaat een lui oog?
Een lui oog kan verschillende oorzaken hebben:
- Scheelzien: als de ogen niet op hetzelfde punt gericht zijn, onderdrukken de hersenen het beeld van het schele oog om dubbelzien te voorkomen.
- Een verschil in brilsterkte tussen beide ogen: het oog dat een minder scherp beeld geeft, wordt door de hersenen minder gebruikt.
- Een hoge brilsterkte in beide ogen: hierdoor zien beide ogen tijdens de ontwikkeling langdurig onscherp.
- Een aangeboren staar, een hangend ooglid of een hoornvliesafwijking: hierdoor bereikt een onscherp of vervormd beeld de hersenen, waardoor de ontwikkeling van het zien wordt verstoord.
Een lui oog komt vaker voor in families waarin ook scheelzien of een grote brilafwijking voorkomt.
Lui oog bij een kind: hoe wordt het ontdekt en behandeld?
Kinderen met een lui oog merken daar zelf meestal weinig van. Ze kijken ongemerkt vooral met het goede oog en beseffen niet dat ze met het andere oog minder goed zien. Daarom worden de ogen van jonge kinderen regelmatig gecontroleerd binnen de jeugdgezondheidszorg, onder andere op het consultatiebureau.
De behandeling bestaat meestal uit het afplakken van het goede oog met een pleister. Daardoor wordt het luie oog gestimuleerd om beter te leren zien. Soms worden in plaats van een pleister oogdruppels gebruikt die het goede oog tijdelijk wazig maken. Heeft het kind daarnaast een brilafwijking? Dan krijgt het ook een bril om het zicht zo goed mogelijk te corrigeren.
Hoe jonger een lui oog wordt ontdekt en behandeld, hoe groter de kans op herstel. Ook bij oudere kinderen kan behandeling soms nog verbetering geven, maar het effect is meestal kleiner dan bij jonge kinderen.
Lui oog bij volwassenen: wat betekent dit?
Ook volwassenen kunnen een lui oog hebben. In dat geval is het gezichtsvermogen van één oog tijdens de kinderjaren onvoldoende ontwikkeld en is dit destijds niet of niet op tijd behandeld. De verminderde gezichtsscherpte blijft daardoor meestal blijvend bestaan, omdat de ontwikkeling van het zien na de kinderjaren grotendeels is afgerond.
Operatie bij een lui oog: is dat mogelijk?
Voor het verbeteren van de gezichtsscherpte van een lui oog bestaat bij volwassenen geen behandeling meer, ook geen operatie. De hersenen kunnen het luie oog dan niet meer op dezelfde manier leren gebruiken als tijdens de kinderjaren.
Wel kan een operatie zinvol zijn als een lui oog samengaat met scheelzien. De oogarts kan dan de stand van de ogen corrigeren door de oogspieren aan te passen. Zo’n operatie zorgt ervoor dat de ogen rechter komen te staan, maar verbetert de gezichtsscherpte van het luie oog niet.
Waarom vroege opsporing zo belangrijk is
Omdat een lui oog op volwassen leeftijd meestal niet meer kan worden hersteld, is vroege opsporing belangrijk. Hoe eerder de behandeling begint, hoe groter de kans dat het gezichtsvermogen zich goed ontwikkelt.
Vermoed je dat je kind minder goed ziet met één oog, scheel kijkt of moeite heeft om scherp te zien? Bespreek dit dan met het consultatiebureau, de huisarts of een oogarts. Zo kan tijdig worden onderzocht of er sprake is van een lui oog en kan de behandeling zo nodig op tijd starten.
