Diarree is vervelend en soms ongemakkelijk. De aandrang om naar het toilet te gaan komt meestal plotseling, en het ‘ophouden’ is vaak moeilijk. Waar kun je eigenlijk allemaal diarree van krijgen? Wat zijn oorzaken van diarree?
Wat is diarree?
Diarree is een op het oog onschuldige, maar vervelende aandoening waarbij de darmen te weinig water uit de ontlasting onttrekken. Bij een normale stoelgang, wordt de voedselbrij langzaam door de darmen geloodst en wordt er vocht aan onttrokken. Echter, wanneer de darmen niet goed werken, onttrekken ze te weinig vocht waardoor je diarree krijgt. Het tegenovergestelde van diarree is verstopping, in dat geval onttrekken de darmen te veel water aan de voedselbrij.
Acute- en chronische diarree
We maken onderscheid in acute- en chronische diarree. Wanneer je last hebt van acute diarree, dan gaan de klachten meestal binnen 7 dagen vanzelf over. Chronische diarree houdt lang aan of treedt herhaaldelijk op. Misschien niet elke dag, maar anders dan acute diarree komt deze vorm van diarree steeds weer terug en lijkt nooit echt over te gaan.
Bij deze langdurige diarree bestaat het gevaar dat je uitdroogt of te veel zout verliest. Vooral jonge kinderen, maar ook bejaarden, moeten bij diarree oppassen voor uitdrogingsverschijnselen, omdat zij zeer gevoelig zijn voor vochtverlies. Deze gevaarlijke situatie kan worden voorkomen, door je te houden aan de stelregel; drink één glas vocht per ontlasting. Bij zeer ernstige diarree kan het gebruik van een ORS-preparaat aangeraden worden. Een goede maat om te kijken of je voldoende vocht binnenkrijgt, is kijken of je urine helder en kleurloos is.
Oorzaken van acute diarree
Besmetting met virussen, bacteriën of parasieten
Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën en in veel mindere mate door parasieten. Virussen en bacteriën komen via de mond in het lichaam terecht en veroorzaken daar een ontsteking van de darmwand. Door de ontsteking kan de darmwand minder vocht opnemen en wordt de ontlasting dun. De meest bekende virussen zijn: Adenovirus, Rotavirus of Norovirus. De meest bekende bacteriën zijn: Yersinia, Campylobacter en Salmonella.
Bacteriën kunnen op het voedsel zelf gif (toxinen) aanmaken, dit is bijvoorbeeld het geval bij de E-coli-bacterie. Vooral vis, schaal- en schelpdieren zijn beruchte veroorzakers van diarree. Wanneer schepijs uit een standje niet goed bewaard wordt, kan dat ook diarree veroorzaken. Ook kan het kraanwater in het buitenland, besmet zijn waardoor je diarree kunt krijgen.
Stress
Diarree kan het gevolg zijn van stress. Stresshormonen beïnvloeden de productie van maagzuur en de samentrekkende bewegingen van de darmen (peristaltiek), die voedselresten voortstuwen. Ook wanneer je bang of zenuwachtig bent, kan dit de darmen te snel laten werken. Normaal gesproken duurt het 24 tot 48 uur, voordat de ontlasting door de hele dikke darm heen is. In de dikke darm worden water en zouten aan de ontlasting onttrokken en de ontlasting wordt ingedikt. Als de ontlasting sneller dan normaal door de dikke darm heen gaat, krijg je dunne ontlasting of zelfs diarree.
Menstruatie
Wetenschappelijke literatuur leert ons dat 1 op 4 vrouwen last heeft van acute diarree tijdens hun menstruatie. Men denkt dat de hormonale veranderingen tijdens de menstruatie zorgen voor een verhoogde darmperistaltiek (= darmbewegingen).
Voeding
Een dunnere ontlasting (en dan niet een waterdunne diarree), is vaak het gevolg van een verkeerd voedingspatroon. Vezels zorgen voor een goede darmwerking en ze werken als een soort spons in de ontlasting. Bij diarree nemen vezels vocht op, het gevolg is dat je ontlasting steviger wordt.
Maar ook door een overschot aan laxerende zoetstoffen zoals sorbitol of xylitol, bijvoorbeeld door veel frisdrank te drinken of kauwgom te kauwen, kun je een dunne ontlasting krijgen. Te veel vitamine C heeft hetzelfde effect.
Voedselintolerantie
Wanneer iemand bepaalde voedingsmiddelen niet kan verdragen, noemen we dat voedselintolerantie. Een bekend voorbeeld is lactose-intolerantie. Daarbij zorgt vooral melk voor darmklachten, zoals diarree, buikkrampen en buikpijn. In melkproducten zit melksuiker (lactose). Bij een lactose-intolerantie, kan de dunne darm geen lactose verteren omdat het verteringsenzym ‘lactase’ onvoldoende aanwezig is. De lactose wordt dan pas in de dikke darm afgebroken, door de daar aanwezige darmbacteriën. Hierdoor ontstaan gasvorming en zurig ruikende diarree.
Een ander bekend voorbeeld van voedselintolerantie is coeliakie. Dit is een allergie voor gluten. Voedsel dat gluten bevat, veroorzaakt een ontsteking en beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Hierdoor kan diarree ontstaan.
Medicijnen
Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking diarree hebben. Tijdens, of na een antibioticakuur, krijgen veel mensen last van diarree. Antibiotica vernietigen namelijk alle bacteriën, ook de nuttige. Hierdoor wordt de balans in de darmen verstoord en kan iemand last krijgen van diarree. Maar ook sommige pijnstillers en maagzuurremmers kunnen diarree veroorzaken.
Aandoeningen
Darmen kunnen chronisch ontstoken zijn. Bij een ontsteking die alleen in de dikke darm zit, spreken we van colitis ulcerosa. Bij de ziekte van Crohn zit de ontsteking vaak in de overgang van de dikke naar de dunne darm. Diarree is één van de symptomen.
Een prikkelbare of spastische darm, reageert extra gevoelig en trekt onregelmatig samen, waardoor je soms last kan hebben van diarree en soms juist van obstipatie. Diarree kan ook voorkomen bij aandoeningen van de galblaas, lever of alvleesklier.
Wanneer naar de huisarts?
Meestal is het niet nodig om met diarree naar je huisarts te gaan. Maar wanneer je last blijft houden van een waterige ontlasting, buikkrampen en/of koorts dan is het verstandig even naar je huisarts te gaan.
Bij acute diarree is het niet verstandig om diarreeremmers te gebruiken. Wanneer je een diarreeremmer gebruikt dan kan de bacterie of parasiet zich in het darmslijmvlies gaan nes-telen. De veroorzaker van acute diarree moet juist via je ontlasting je darmen verlaten.
Bronnen: mlds.nl en gezondheid.nl
