Het eerste signaal dat iemand een cholesteatoom heeft, is vaak gehoorverlies. Maar omdat dit geleidelijk gaat, wordt deze aandoening vaak laat opgemerkt. Hierdoor kan het gehoor onherstelbaar beschadigen. Wat zijn alle symptomen van een cholesteatoom, en kun je het voorkomen?
Wat is een cholesteatoom?
In een gezond oor staat het trommelvlies mooi gespannen tussen de gehoorgang en het middenoor, waar de gehoorbeentjes (hamer, aambeeld en stijgbeugel) zich bevinden. Het middenoor staat via de buis van Eustachius in verbinding met de neus-keelholte. De huid van de gehoorgang wordt steeds vernieuwd, dode huidresten worden vervangen door nieuwe huid. Het oor beschikt over een zelfreinigend mechanisme en de dode huidresten worden door de gehoorgang afgevoerd. Het verdwijnt met het droge oorsmeer uit ons oor.
Echter, wanneer er sprake is van een cholesteatoom, dan stapelen de dode huidresten zich op en worden ze niet verwijderd. Dit alles gaat gepaard met een ontsteking van het omliggende weefsel. De ontstekingscellen produceren schadelijke stoffen, welke vervolgens het botweefsel aan kunnen tasten.
Meestal komt cholesteatoom slechts aan één kant voor, maar het kan ook in allebei de oren optreden.
Hoe ontstaat een cholesteatoom?
De dode huidresten kunnen ophopen, doordat een deel van het trommelvlies zich intrekt of ingroeit. Hierdoor wordt de buitenste huidlaag van het trommelvlies als het ware gevangengehouden in een holte in het middenoor. Daardoor wordt die afvoer belemmerd en blijft (een deel van) de dode huidresten in het middenoor achter. Het gevolg kan een cholesteatoom zijn.
Waarom een deel van dat trommelvlies zich intrekt of ingroeit, is nog niet helemaal bekend. Het kan aangeboren zijn, maar in de meeste gevallen ontstaat het tijdens de kinderjaren. Wanneer het verworven is, dan gaat men ervan uit dat een slecht werkende buis van Eustachius zorgt voor een verminderde beluchting van het middenoor. Ook de kwaliteit van het slijmvlies in het middenoor zou een rol spelen.
Risicofactoren voor het ontstaan van een cholesteatoom
- Herhaalde middenoorontstekingen
Eén van de belangrijkste risicofactoren zijn herhaalde of langdurige middenoorontstekingen. Meer dan 70% van de verworven cholesteatomen ontstaan bij kinderen met herhaalde middenoorontstekingen. - Gaatje in het trommelvlies
Een gaatje in het trommelvlies, als gevolg van een middenoorontsteking of een externe beschadiging, is een bekende risicofactor. - Ooroperatie
Ook een ooroperatie, waarbij trommelvliesbuisjes geplaatst worden, kan het risico vergroten op het ontstaan van een cholesteatoom. - Erfelijke aanleg
Men denkt dat ook erfelijkheid een rol kan spelen. Een cholesteatoom komt namelijk vaak bij meerdere mensen in één familie voor. - Aangeboren afwijkingen
Ook komt een cholesteatoom vaker voor bij bepaalde aangeboren afwijkingen, zoals:
– Gespleten verhemelte.
– Syndroom van Down.
– Syndroom van Turner.
Wanneer naar de huisarts?
Het is erg belangrijk om cholesteatoom in een vroeg stadium te herkennen. Zo verminder je de kans op blijvend gehoorverlies. Bij de volgende signalen adviseren wij, om naar je huisarts te gaan:
- Bij herhaalde of langdurige middenoorontstekingen.
- Wanneer je last hebt van een loopoor.
- Wanneer je een druk in je oor voelt.
- Pijn in of achter je oor.
- Wanneer je merkt dat je minder goed kunt horen, zeker bij een in het verleden geopereerd of beschadigd oor.
Gevolgen van cholesteatoom
Gehoorverlies
Gehoorverlies is vaak het eerste en belangrijkste symptoom. Meestal zijn het de gehoorbeentjes die als eerste beschadigd raken. Hierdoor ontstaat er een acuut gehoorverlies. Wanneer er geen behandeling plaatsvindt, dan kan in een later stadium ook het slakkenhuis worden afgetast. Een onherstelbare beschadiging van het binnenoor, kan leiden tot perceptiegehoorverlies.
Evenwichtsstoornissen
Het binnenoor bestaat ook uit het evenwichtsorgaan. Wanneer deze wordt aangetast, dan kan dat leiden tot evenwichtsstoornissen, soms in combinatie met duizeligheid (vertigo).
Smaakverlies
In het oor loopt een kleine zenuw die een deel van onze smaak verzorgt. Ook deze zenuw kan worden aangetast door het cholesteatoom, waardoor smaakverlies heel langzaam kan optreden.
Gezichtsverlamming
Ook de aangezichtszenuw kan worden aangetast. Deze zenuw zorgt voor de gelaatsexpressie in ons gezicht. Ook het sluiten van de ogen en mond wordt geregeld door deze zenuw. Aantasting van deze zenuw kan aangezichtsverlamming veroorzaken.
Hersenaandoening
Uiteindelijk kan de ontsteking doorgroeien naar de hersenen. Dat kan leiden tot zeer ernstige complicaties, zoals hersenvliesontsteking (meningitis), hersenontsteking (encefalitis) en hersenabces. Deze ernstige complicaties komen in Nederland bijna niet meer voor.
Hoe wordt een cholesteatoom behandeld?
In een vroeg stadium kan antibiotica worden gegeven om infecties te behandelen of te voorkomen. Voor genezing is meestal een schoonmakende ooroperatie nodig. Deze operatie heeft een aantal doelen:
- Verwijderen van het cholesteatoom
Het cholesteatoom moet in zijn geheel worden verwijderd. Wanneer er nog een stukje achterblijft, dan zal dit na verloop van tijd weer aangroeien en opnieuw problemen kunnen veroorzaken. Cholesteatoom heeft namelijk de neiging om zich weer opnieuw te ontwikkelen. Wanneer dat gebeurt, dan spreken men van een residu cholesteatoom. - Verbeteren van de hygiëne van het oor
Het oor moet droog, zelfreinigend en waterbestendig worden. Zodat iemand gewoon weer kan zwemmen en douchen zonder bang te zijn voor een ontsteking en/of loopoor. - Reconstructie van de gehoorbeenketen
Soms is het nodig om de beschadigde beentjes te herstellen of om een prothese te gebruiken. Het herstellen van het gehoor is soms moeilijk te realiseren, omdat het bereiken hiervan niet uitsluitend afhangt van de operatie.
Bronnen: kno.nl en havenziekenhuis.nl
