Schurft: symptomen, oorzaak en behandeling

Schurft (scabiës) is een besmettelijke huidaandoening die wordt veroorzaakt door de schurftmijt. De belangrijkste klacht is heftige jeuk, vooral ’s nachts. Schurft gaat niet vanzelf over en moet worden behandeld met een speciale crème of tabletten. Lees in dit artikel hoe je schurft herkent, hoe je besmet raakt en wat je kunt doen om verdere besmetting te voorkomen.

Wat is schurft?

Schurft is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door de schurftmijt. Dit is een heel klein, spinachtig beestje dat je niet met het blote oog kunt zien. De mijt graaft oppervlakkige gangetjes in de huid en legt daar eitjes. Je afweersysteem reageert op de mijt en de resten daarvan. Daardoor ontstaat de typische jeuk en huiduitslag.

Een andere naam voor schurft is scabiës. Schurft heeft niets te maken met een slechte hygiëne. Iedereen kan het krijgen.

Is schurft besmettelijk?

Ja, schurft is besmettelijk. Besmetting vindt vooral plaats door langdurig of intensief huid-op-huidcontact. Denk bijvoorbeeld aan samen in bed liggen, seksueel contact of langdurig knuffelen. Ook het delen van kleding, handdoeken of beddengoed kan een rol spelen. Kort aanraken of handen schudden is meestal niet genoeg voor besmetting.

Wat zijn de symptomen van schurft?

De belangrijkste klacht is heftige jeuk, vooral ’s nachts of wanneer je het warm hebt. Daarnaast kunnen er verschillende huidafwijkingen ontstaan:

• Rode of bruine bultjes.
• Kleine blaasjes.
• Schilferende plekjes.
• Dunne rode of bruine gangetjes in de huid.
• Krabwondjes door de hevige jeuk.

De huidafwijkingen zitten vaak tussen de vingers en tenen, op de polsen, ellebogen, voeten, oksels en rond de geslachtsdelen. Bij jonge kinderen kunnen ook het gezicht en de hoofdhuid worden aangedaan.

Beginnende schurft: de eerste tekenen

Beginnende schurft is niet altijd gemakkelijk te herkennen. Vaak begint het met jeuk die vooral ’s avonds en ’s nachts erger wordt. Later kunnen rode of bruine bultjes, blaasjes of gangetjes ontstaan. Bij een eerste besmetting ontstaan de klachten meestal pas na ongeveer 4 tot 6 weken. Daardoor kan het lastig zijn om te bepalen waar en wanneer je besmet bent geraakt.

Hoe ziet schurft eruit? Gangetjes, blaasjes en bultjes

Schurft kan eruitzien als kleine rode of bruine bultjes en blaasjes. Soms zie je dunne, kronkelende gangetjes in de huid. Deze gangetjes zijn niet altijd goed zichtbaar.

De combinatie van hevige nachtelijke jeuk en huidafwijkingen op typische plekken kan wijzen op schurft. Bij twijfel kan de huisarts je huid beoordelen.

Hoe krijg je schurft?

Je krijgt schurft meestal door langdurig of intensief huidcontact met iemand die besmet is. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je samen in bed ligt, langdurig knuffelt of seksueel contact hebt. Ook huisgenoten hebben een verhoogd risico doordat ze veel contact met elkaar hebben.

Risicofactoren

Iedereen kan schurft krijgen. Het risico is vooral groter als je veel en langdurig lichamelijk contact hebt met iemand die besmet is. Dat kan bijvoorbeeld binnen een gezin, studentenhuis of zorgsituatie.

Schurft ontstaat niet doordat je jezelf onvoldoende wast. Een goede persoonlijke hygiëne voorkomt schurft daarom niet.

Incubatietijd: waarom je het vaak pas na weken merkt

De incubatietijd is de tijd tussen de besmetting en het ontstaan van klachten. Bij een eerste besmetting kan dit ongeveer 4 tot 6 weken duren. Heb je eerder schurft gehad en raak je opnieuw besmet? Dan kunnen de klachten veel sneller ontstaan.

Je kunt al besmettelijk zijn zonder klachten

Je kunt schurft al doorgeven voordat je zelf jeuk of huidafwijkingen hebt. Daarom moeten bepaalde nauwe contacten zich ook behandelen als ze nog geen klachten hebben.

Het gaat dan om mensen met wie je in de afgelopen 6 weken langer dan 15 minuten huidcontact hebt gehad. Ook mensen met wie je kleding, handdoeken of beddengoed hebt gedeeld, kunnen behandeld moeten worden.

Hoe wordt schurft behandeld?

Schurft gaat niet vanzelf over. De behandeling bestaat uit een speciale crème of gel, of uit tabletten. In Nederland worden onder andere permetrine en ivermectine gebruikt. Welke behandeling geschikt is, hangt af van je situatie. Het is belangrijk dat nauwe contacten zich op hetzelfde moment behandelen. Anders kun je elkaar opnieuw besmetten.

Crème of tabletten: hoe werkt het?

Permetrine wordt op de huid aangebracht. Ivermectine wordt als tablet ingenomen. Bij beide behandelingen is het belangrijk dat je de instructies van de arts of apotheek goed volgt. De behandeling moet na 7 dagen worden herhaald. Dit geldt ook voor de bijbehorende hygiënemaatregelen.

Smeerinstructie

Gebruik je permetrinecrème, smeer deze dan zorgvuldig over het hele lichaam vanaf de kin tot en met de voeten. Vergeet onder andere je oksels, bilnaad, uitwendige geslachtsdelen en de huid tussen je vingers en tenen niet. Bij baby’s en jonge kinderen moeten ook het gezicht en de behaarde hoofdhuid worden ingesmeerd. Vermijd de ogen en mond.

Laat de crème 12 uur intrekken. Was de crème daarna af en trek schone kleding aan. Na 7 dagen herhaal je de behandeling volgens dezelfde instructies.

Hygiënemaatregelen: wat moet wel, wat hoeft niet?

Naast de behandeling is het belangrijk om kleding, handdoeken en beddengoed goed te behandelen. Was spullen die je in de afgelopen 3 dagen hebt gebruikt op 60 graden. Spullen die niet gewassen kunnen worden, kun je 3 dagen afgesloten bewaren.

Je hoeft niet je hele huis grondig te ontsmetten of allerlei spullen weg te gooien. De belangrijkste maatregelen zijn het behandelen van de huid, het gelijktijdig behandelen van nauwe contacten en het wassen of tijdelijk afsluiten van gebruikte stoffen spullen.

Hoe gaat het verder na de behandeling?

De schurftmijt is na een effectieve behandeling gedood, maar je huid kan nog een tijd blijven reageren. De jeuk en huidafwijkingen verdwijnen daarom niet altijd direct.

Post-scabiësjeuk: waarom de jeuk nog weken kan aanhouden

Na de behandeling kan de jeuk eerst zelfs erger worden. Dit komt doordat je afweersysteem nog reageert op resten van de mijten. De jeuk neemt daarna meestal geleidelijk af en kan ongeveer 6 weken aanhouden.

Nieuwe jeukende plekjes of opnieuw toenemende jeuk kunnen wel wijzen op een nieuwe besmetting of een behandeling die niet goed heeft gewerkt. Neem in dat geval contact op met je huisarts in plaats van zelf opnieuw te behandelen.

Wanneer ben je niet meer besmettelijk?

Na een effectieve behandeling ben je ongeveer 12 uur later niet meer besmettelijk. Het is wel belangrijk dat de behandeling goed is uitgevoerd en dat nauwe contacten op het juiste moment worden behandeld.

Wanneer ga je met schurft naar de huisarts?

Heb je heftige jeuk, vooral ’s nachts, en zie je bultjes, blaasjes of mogelijke gangetjes? Laat je huid dan beoordelen door de huisarts. Neem ook contact op met de huisarts als je na de behandeling nieuwe plekjes krijgt, de jeuk na 2 weken weer erger wordt of na 4 weken nog niet is verdwenen.

Praat mee op ons forum

Heb je nog vragen over schurft? Stel je vraag op het forum over de huid van Dokter.nl. Een huisarts leest mee en beantwoordt je vraag. Ook andere bezoekers kunnen hun ervaringen met je delen. Je kunt ook ervaringen lezen in het topic schurft blijft terugkomen.