Buikaneurysma, een tikkende tijdbom

Je merkt er vaak niets van, maar als hij knapt, is dat in meer dan de helft van de gevallen dodelijk. Een buikaneurysme is een tikkende tijdbom. Ruim 75% van de patiënten heeft geen klachten en vaak wordt een aneurysma bij toeval ontdekt. Maar kun je bepaalde symptomen wel herkennen?

Wat is een aneurysma?

Een aneurysma is een plaatselijke verwijding of uitstulping van een slagader. De plek waar deze verwijding zit kan zijn in de buik, borstholte of hersenen. De verwijding ontstaat, doordat de wand van het bloedvat op die plek dun en teer is geworden en als gevolg daarvan gaat uitzetten.

De aorta heeft normaal een doorsnee van ongeveer 2 cm, een buis waar ca. 5 liter bloed per minuut doorheen kan. Een aneurysma van de buikaorta kan zich verwijden tot een doorsnee van 3 tot soms wel 10 cm. Die verwijding kan tientallen centimeters lang worden. Meestal ligt het aneurysma vóór de splitsing van de buikaorta naar de benen. Aneurysma’s van de aorta komen zowel in de borstkas voor als in de buik. Maar een aneurysma van de buikaorta komt het meeste voor.

Gevolgen

Een aneurysma kan jaren blijven zitten zonder dat iemand er iets van merkt. Echter, een aneurysma brengt wel gevaren met zich mee. Er zijn 2 belangrijke gevaren die op de loer liggen.

• Ruptuur
  Bij een groot aneurysma (zoals een verwijding vanaf 5 cm) kan de wand van het bloedvat zo slap worden dat het scheurt. Op dat moment praten we van een ruptuur. Het gevolg hiervan kan een grote bloeding zijn die levensgevaarlijk is.
• Embolie
  Als gevolg van een buikaneurysma is er extra ruimte ontstaan waardoor er veel bloed in de buikaorta zit. Hierdoor kan er een soort werveling van de bloedstroom ontstaan, waardoor er bloedstolsels kunnen ontstaan. In sommige gevallen kan er een stukje van zo’n stolsel losraken, waarna het met de bloedstroom meegevoerd wordt.

Wanneer het stolsel ergens anders in het lichaam een smaller bloedvat tegenkomt, dan kan het stolsel voor een verstopping zorgen. We praten dan van een embolie.

Symptomen van een buikaneurysma

Het verraderlijke van een buikaneurysma is, dat deze heel vaak géén klachten geeft. Vaak wordt een aneurysma per toeval door een dokter ontdekt tijdens een echo of een CT-scan. Een enkele keer hebben mensen last van:

• Een kloppende zwelling die te zien of te voelen is. Dat is vooral het geval bij magere mensen.
• Vage rugklachten of buikpijn doordat de verwijde aorta tegen de omliggende organen of zenuwen drukt. Het is vaak een waarschuwingssignaal dat het aneurysma kan gaan scheuren.

Wanneer iemand daadwerkelijk een buikaneurysma heeft, dan leidt dat onmiddellijk tot hevige buik- en rugpijn en bewustzijnsverlies. Door de grote hoeveelheid bloedverlies kan iemand al binnen enkele minuten overlijden.

Oorzaken van een buikaneurysma

De belangrijkste oorzaak van een aneurysma is dat de eiwitten die de vaatwanden soepel houden kapotgaan, als gevolg van een chronische ontsteking in de vaatwand van de slagader. Hierdoor wordt de vaatwand steeds stugger en zwakker waardoor deze gemakkelijk kan verwijden.

Een aneurysma kan in zeldzamere gevallen ook worden veroorzaakt door aangeboren bindweefselziekten (zoals de ziekte van Marfan), of door een infectie van de aorta.

Risicofactoren

Bij aneurysma’s spelen de volgende risicofactoren een rol:

• Roken
  De giftige stoffen uit tabaksrook kunnen beschadigingen aan de vaatwand veroorzaken waardoor de vaatwanden verzwakken.
• Hoge bloeddruk
  Een hoge bloeddruk vergroot de kans op scheuren van het aneurysma omdat er hierbij een grotere druk op de vaatwand komt staan. Hierdoor kan deze eerder beschadigd kan raken.
• Overgewicht
  Door overgewicht kan hoge bloeddruk ontstaan.
• Alcohol
  Het dagelijks drinken van 4 glazen alcohol of meer geeft een verhoogde kans op het ontstaan van een aneurysma van de buikaorta.
• Leeftijd
  Aneurysma’s komen vaker voor bij hogere leeftijden. Vanaf 65 jaar en ouder neemt de kans op overlijden aan een gescheurd aneurysma (ruptuur) toe.
• Geslacht
  Mannen hebben een grotere kans op het krijgen van een buikaneurysma dan vrouwen.
• Hart- en vaatziekten in de familie
  Familieleden van patiënten met een buikaneurysma hebben een verhoogde kans op een AAA. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen.

Diagnose van een aneurysma

Er zijn verschillende mogelijkheden om vast te stellen of iemand een aneurysma van de buikaorta heeft en hoe groot de verwijding is.

Echo-onderzoek
Hierbij worden de bloedvaten in beeld gebracht met behulp van geluidsgolven. Zo kan de arts zien of iemand daadwerkelijk een aneurysma heeft en hoe groot deze is.

CT-scan
Een CT-scan werkt met röntgenstraling. Voorafgaand aan de scan krijgt iemand contrastvloeistof ingespoten. Hierdoor is het stromende bloed in het lichaam beter te zien op de scan. Tijdens de scan worden er een aantal foto’s gemaakt waarop de plaats en doorsnee van de verwijding goed te zien zijn.

MRI-onderzoek
Hierbij wordt er gewerkt met een magneetveld in plaats van met röntgenstraling. Maar ook hier wordt er contrastvloeistof ingespoten. Daarna ga je de MRI in, wat een buisvormig apparaat is dat opnamen maakt van de bloedvaten en de eventuele aneurysma.

Bronnen: umcg.nl, medicinfo.cz.nl en hartstichting.nl