Het is gebleken dat steeds meer werkende Nederlanders druk ervaren. Momenteel heeft één op de zes werkenden last van burn-outklachten, en dat is een forse toename ten opzichte van voorgaande jaren. Wat zijn de symptomen van een burn-out?
Wat is een burn-out?
Er is geen eenduidige definitie van een burn-out die door alle medische professionals en wetenschappers wordt onderschreven. Echter, men is het er wel over eens dat een burn-out een vorm van overspannenheid is, waarbij je je uitgeput voelt. Zo uitgeput dat iemand geen energie kan vinden om thuis of op het werk te functioneren.
Soms worden de termen burn-out en overspannenheid door elkaar gebruikt. Er zit echter een groot verschil tussen bieden. Een burn-out ontstaat als gevolg van een langdurige overbelasting. Iemand heeft dan al langer dan 6 maanden allerlei fysieke en psychische klachten. In de meeste gevallen heeft overspannenheid een korte termijn oorzaak. Overspannenheid wordt dan ook als voorstadium voor een burn-out beschouwd.
Oorzaak van een burn-out
Een burn-out is een stress-gerelateerde aandoening. In veel gevallen wordt het beschouwd als een werkgerelateerd probleem, maar dit hoeft niet altijd de oorzaak te zijn. Het kan ontstaan als gevolg van langdurige, emotionele overbelasting en stress. Stress kan inderdaad werkgerelateerd zijn, maar kan ook ontstaan als gevolg van: financiële problemen, het hebben van te veel verplichtingen, een ernstig zieke in je omgeving of de combinatie van werk, gezin en/of een studie.
Bepaalde persoonlijke eigenschappen spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van overspannenheid of een burn-out. Denk hierbij aan:
- Het moeilijk vinden om over eigen gevoelens te praten.
- Het moeilijk vinden om hulp te vragen.
- Het lastig vinden om ‘nee’ te zeggen.
- Nogal negatief over eigen prestaties zijn.
- Perfectionistisch zijn.
- Lastig vinden om zaken uit handen te geven.
- Veel van jezelf eisen.
Daarnaast blijkt dat in bepaalde beroepsgroepen een burn-out in verhouding vaker voorkomt dan in andere. Voorbeelden hiervan zijn: het onderwijs, de zorg en de zakelijke dienstverlening. Tevens blijkt er een verband te zijn tussen opleiding en werkdruk. Hoe hoger iemand is opgeleid, des te groter de kans op werkstress.
Symptomen van een burn-out
Bij een burn-out heeft iemand zowel lichamelijke- als psychische klachten. Deze klachten zijn dusdanig dat ze iemand beperken in het dagelijks functioneren. Dus het is van invloed op het werk, thuis maar ook op het sociale leven van iemand.
Lichamelijke klachten:
- Extreme vermoeidheid.
- Slaapproblemen
- Vergeetachtigheid.
- Verminderde libido.
- Hoofd- en nekpijn.
- Verminderde weerstand.
- Verandering van eetlust (meer of minder eten).
- Maagpijn.
- Darmklachten.
- Duizeligheid.
- Hartkloppingen.
Psychische klachten:
- Emotionele reacties (huilbuien).
- Te lang en te veel piekeren.
- Niet meer kunnen genieten van dingen.
- Erg moeilijk kunnen ontspannen.
- Opgejaagd gevoel hebben.
- Prikkelbaar zijn.
- Moeite hebben met drukte om je heen.
- Nergens zin in hebben.
- Concentratieproblemen.
- Onzekerheid.
- Weinig zin hebben in sociale contacten.
Behandeling van een burn-out
Een actieve aanpak zorgt voor een sneller herstel. Hierbij kan de hulp van de huisarts, bedrijfsarts of een psycholoog worden ingeroepen. Echter, de eerste stap naar herstel is tot rust komen, inzien dat je overspannen bent en accepteren dat het even niet meer gaat. Er zijn meerdere mogelijkheden om een burn-out te behandelen. Enkele daarvan zijn:
Cognitieve gedragstherapie
Deze therapie gaat uit van het idee dat de manier waarop iemand denkt, invloed heeft op hoe iemand zich voelt. Bepaalde denkpatronen en het bijbehorend gedrag dat tot de burn-out geleid kunnen hebben worden opgespoord. Dan is het doel om deze denkpatronen en gedragingen te herkennen en ze te veranderen.
Daarbij leert iemand vaardigheden aan, die in een situatie waar je veel stress van krijgt, helpen. Denk hierbij aan het vergroten van assertiviteit, verbeteren van timemanagement of verbeteren van conflicthantering.
Behandeling betekent dus ook iemand bereid moet zijn om de eigen gedachten en gedrag te onderzoeken en waar nodig te veranderen. Doorgaans leidt inzicht in de oorzaken van een burn-out ertoe dat iemand ander werk gaat doen of een baan vindt die beter past.
Trainen van de hartcoherentie
Hartcoherentie richt zich op het verminderen van stress door je in eerste instantie bewust te worden van de kenmerken van stress. De aandacht wordt gericht op de hartstreek en er word je een regelmatige ademhaling aangeleerd. Daarbij helpt het om positieve emoties op te roepen. Vervolgens leer je om deze techniek toe te passen in stressvolle omstandigheden.
Kan je een burn-out voorkomen?
Een burn-out is een complex geheel, waar je niet zo één twee drie uitkomt. Het voorkomen ervan is nog altijd het beste. Ondanks het feit dat er geen vast stappenplan bestaat waarmee je kunt voorkomen dat je een burn-out krijgt, zijn er toch een aantal punten waar je op kunt letten:
- Leer jezelf kennen
Het is belangrijk dat je weet wat je wel en wat je niet wilt. Wanneer je dat echt goed weet, dan is het makkelijker om voor jezelf grenzen te stellen en je leven zó in te richten dat het plezier geeft. - Luister naar je lichaam
Iedereen is anders. Misschien kan je vriend of vriendin wel vier afspraken in het weekend aan, maar dat hoeft niet te betekenen dat jij dat ook aan kan. Misschien wil je partner pas na 12 uur slapen, maar wanneer jij om tien uur moe bent, dan is het verstandig om naar je lichaam te luisteren. Doe je dat niet, dan is dat vragen om moeilijkheden. Luisteren naar die subtiele signalen van je lichaam. Dat zorgt ervoor dat je je energie behoudt en het voorkomt dat je oververmoeidheid raakt en andere klachten krijgt. - Voorkom stress
Een beetje stress hebben we allemaal wel, het houdt ons scherp. Maar wanneer je langdurig aan stress wordt blootgesteld, dan is dat ongezond. Wanneer er aan de stress wat te doen is, doe dat dan ook. Maak keuzes ook al zijn ze nog zo moeilijk. Het gaat tenslotte om jouw leven. - Ontspan en geniet
Probeer te zorgen voor goede werk-privébalans, door voldoende te ontspannen. Probeer die dingen te doen wat je leuk vindt om te doen. Je zal zien dat het je zelfvertrouwen geeft en een boost, waardoor je lekker in je vel gaat zitten. Focus je niet op wat je niet hebt in het leven, maar richt je aandacht op wat er wil in je leven is. - Leef gezond
Genoeg slapen, gezond eten en voldoende bewegen zijn de drie pijlers voor een gezonde levensstijl. - Vraag om hulp
Hulp vragen is geen teken van zwakte, maar een teken van moed. Dus vraag om hulp en voorkom dat je situatie erger wordt en het andere gebieden van je leven negatief beïnvloedt.
Bronnen: zorgkaartnederland.nl, lentis.nl, ggzgroep.nl, volksgezondheidenzorg.info en wijzijnmind.nl
