Dit weekend is het weer zover, de start van de zomertijd en dan zetten we de klok weer een uur vooruit. Maar wist je dat de wisseling van wintertijd naar zomertijd niet zonder gevaren is?
De zomertijd
De zomertijd werd voor het eerst ingevoerd in Nederland van 1916 tot 1945. In 1977 vond de herintroductie plaats, omdat men dacht dat het energiebesparend was wanneer het ’s avonds langer licht blijft. De meeste mensen vinden het wel prettig om een uurtje langer licht te hebben. Maar dat uurtje korter slapen is helemaal niet zo goed voor onze gezondheid.
Nadelen van de wisseling van wintertijd naar zomertijd
Biologische klok in de war
Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Ludwig Maximilians Universität München hebben in een onderzoek aangetoond dat de zomertijd een langdurig en behoorlijk groot effect heeft op onze biologische klok. Aan het onderzoek deden meer dan 50.000 mensen uit de hele wereld mee. De basis van dit onderzoek was een online enquête. Met deze vragenlijst wilden de onderzoekers achterhalen wat de verdeling is tussen avondmensen en ochtendmensen. Bij het analyseren van de verzamelde data bleek echter verrassend dat het slaappatroon ernstig verstoord raakt tijdens de zomertijd.
Het menselijk lichaam heeft een eigen dagritme, ook wel de biologische klok genoemd. Dit circadiane ritme stuurt onder andere de slaap aan. Maar omdat dit ritme niet precies 24 uur duurt, moet dat telkens worden bijgesteld. En dat gebeurt voornamelijk door het licht. Tijdens de wintertijd (wat de normale tijd is) loopt ons interne ritme ongeveer gelijk met de licht/donker-cyclus. Maar tijdens de zomertijd is dit niet het geval: ons interne ritme past zich in die periode niet aan. Daardoor slapen we minder en neemt misschien wel de kwaliteit van onze slaap af in de zomermaanden. Vooral avondmensen blijken aanpassingsproblemen te hebben als de zomertijd ingesteld wordt. Avondmensen hebben al een ander ritme, voelen zich in de avond niet moe wanneer het eigenlijk tijd is om te gaan slapen en gaan dus veel te laat naar bed. Daardoor krijgen ze te weinig slaap en kunnen ze overdag concentratieproblemen hebben.
Men denkt ook dat de introductie van de zomertijd één van de factoren is die ervoor gezorgd hebben dat het menselijk gedrag, waaronder het voortplantingsgedrag, de afgelopen decennia minder seizoensgebonden is geworden. Onze biologische klok raakt door de zomertijd zo in de war dat wij niet meer goed in staat zijn om te bepalen in welk seizoen we zitten.
Verhoogde kans op verkeersongevallen
Uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit van Groningen blijkt dat in de week direct nadat de zomertijd is ingegaan er meer mensen overlijden. De reden hiervoor zou zijn dat de mensen in het verkeer meer last hebben met hun concentratie doordat ze niet goed uitgeslapen zijn. Uit een onderzoek in 2009 blijkt dat er meer ongelukken op de werkvloer plaatsvinden op de maandag na het ingaan van de zomertijd.
Meer hartinfarcten
Uit een Zweeds onderzoek blijkt dat het aantal hartinfarcten na ingang van de zomertijd toeneemt. Er treden zo’n vijf procent meer hartaanvallen op dan gemiddeld over de rest van het jaar. Vrouwen lopen daarbij iets meer risico dan mannen. Op de maandag na het ingaan van de zomertijd worden de meeste mensen getroffen door zo’n infarct. Maar ook daarna krijgen veel meer mensen zo’n infarct. Vooral op de dinsdag en woensdag is er nog een grote stijging van het aantal gevallen te zien. In de herfst, als de wintertijd weer ingaat, blijkt dat het aantal infarcten weer daalt. Vooral minder mannen worden dan getroffen. Volgens Dr. Imre Janszky komt dit waarschijnlijk door een korte onthouding van slaap en de verstoring van het biologische ritme.
Zomertijd dan maar afschaffen?
Hier zijn de meningen over verdeeld volgens de één moet de zomertijd worden afgeschaft omdat de wintertijd de oorspronkelijke tijd en het meest gunstig is. Door het afschaffen van de wintertijd zou het langer donker zijn in de ochtend. Maar juist dat ochtendlicht hebben mensen hard nodig.
De mens heeft van nature een klok die gemiddeld een eigen periode heeft die langer duurt dan 24 uur. Dat betekent dat alle ritmen in ons lichaam de neiging hebben uit de pas te gaan lopen met onze 24-uurs omgeving. We hebben dus de neiging om iedere dag iets later naar bed te gaan en iets later op te staan. De één heeft hier meer last van dan de ander. En licht stelt dat die klok weer gelijk gaat lopen. Wanneer we dat licht missen zouden we dus steeds meer uit de pas lopen. Dat maakt dat we moeilijker opstaan en moeilijker op tijd in slaap vallen.
Avondlicht maakt dat onze klok naar een later tijdstip wordt verschoven, het versterkt dus onze natuurlijke neiging om later in slaap te vallen en wakker te worden. In de zomer hebben we daar niet zo’n last van, omdat er voldoende ochtend licht is, echter in de winter zouden we daar extra problemen door krijgen.
Echter, onderzoeker Mayer Hillman stelt dat we juist de wintertijd moeten afschaffen. Uit zijn onderzoek blijkt weer dat dit beter zou zijn voor onze gezondheid omdat wij gedurende de zomertijd langer buiten te vinden zijn door het vele daglicht.
De vraag of de zomer- of wintertijd moet worden afgeschaft, daar zijn de meningen dus over verdeeld. Bijzonder is dat onze zon zo’n grote invloed op ons heeft. Deze bepaalt nog steeds hoe laat wij naar bed gaan. Dan zou de wintertijd, onze oorspronkelijke tijd, de juiste keuze zijn als één van de twee moet worden afgeschaft. Maar de zomertijd geeft ons die heerlijke lange dagen in de zomer.
Bronnen: nationalgeographic.nl, scientias.nl en volkskrant.nl
