Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes in je mond. Ze zijn meestal onschuldig en verdwijnen vanzelf binnen één tot twee weken. Maar waardoor ontstaan ze en kun je voorkomen dat ze terugkomen? In dit artikel lees je wat aften veroorzaakt, wat je zelf kunt doen en wanneer je naar de huisarts moet.
Wat zijn aften?
Aften, ook wel mondzweertjes genoemd, zijn kleine, oppervlakkige zweertjes met een grijswitte of gele kern en een rode rand. Ze zitten meestal aan de binnenkant van je lippen en wangen of op je tong. Kleine aften zijn ongeveer 3 tot 4 millimeter groot en genezen meestal binnen één tot twee weken. Grotere aften zijn zeldzamer, kunnen meer pijn doen en hebben soms langer nodig om te genezen.
Aften kunnen vooral hinderlijk zijn bij eten, drinken en praten. Ze zijn niet besmettelijk. Er bestaat geen geneesmiddel dat een aft direct laat verdwijnen. De behandeling is vooral gericht op het verminderen van de pijn.
Wat zijn de oorzaken van aften?
De precieze oorzaak van aften is niet bekend. Wel zijn er verschillende factoren die het ontstaan ervan kunnen uitlokken. Dat verschilt per persoon. Zo kan beschadiging van het mondslijmvlies een rol spelen. Je kunt bijvoorbeeld een aft krijgen nadat je per ongeluk op de binnenkant van je wang hebt gebeten, je mond hebt verwond met hard voedsel of te stevig hebt gepoetst.
Ook stress en vermoeidheid worden regelmatig in verband gebracht met aften. Sommige mensen merken dat ze vaker zweertjes krijgen in een drukke periode of wanneer ze slecht slapen. Daarnaast kunnen hormonale veranderingen invloed hebben. Ook bepaalde voedingsmiddelen, zoals zure of pittige producten, kunnen bij sommige mensen klachten uitlokken.
Bij mensen die regelmatig aften krijgen, kan soms sprake zijn van een tekort aan vitamine B12, foliumzuur of ijzer. Ook gevoeligheid voor ingrediënten in tandpasta, zoals natriumlaurylsulfaat (SLS), kan een rol spelen. Vaak is er niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Erfelijke aanleg kan eveneens meespelen.
Kun je aften voorkomen?
Je kunt aften niet altijd voorkomen, maar je kunt wel proberen het mondslijmvlies zo min mogelijk te irriteren. Poets daarom voorzichtig met een zachte tandenborstel. Een tandpasta zonder natriumlaurylsulfaat (SLS) kan prettig zijn als je merkt dat je mondslijmvlies gevoelig reageert op gewone tandpasta.
Let ook op je voeding. Merk je dat je na het eten van bepaalde producten vaker aften krijgt? Probeer deze dan tijdelijk te vermijden. Zuur, pittig, hard of scherp voedsel kan het mondslijmvlies irriteren. Gevarieerd eten is daarnaast belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Een tekort aan vitamine B12, foliumzuur of ijzer kan namelijk samenhangen met terugkerende aften. Neem niet zomaar supplementen, maar bespreek een mogelijk tekort met je huisarts.
Ook voldoende slaap en ontspanning kunnen helpen. Krijg je regelmatig aften? Houd dan bij wanneer ze ontstaan en of je een verband ziet met bijvoorbeeld stress, voeding of wondjes in je mond. Zo ontdek je mogelijk welke factoren bij jou een rol spelen.
Wat kun je doen tegen aften?
Omdat aften meestal vanzelf genezen, bestaat de behandeling vooral uit pijnbestrijding. Paracetamol kan helpen als je veel last hebt. Houd je aan de aanbevolen dosering. Voor kinderen moet de dosering worden afgestemd op leeftijd en gewicht. Vraag bij twijfel advies aan je huisarts of apotheker, bijvoorbeeld als je zwanger bent of bepaalde aandoeningen hebt.
Mondgels of sprays met lidocaïne kunnen de pijn tijdelijk verlichten. Deze middelen verdoven het mondslijmvlies, waardoor eten en drinken minder pijnlijk kan zijn. Je kunt ook je mond spoelen met een zoutoplossing. Los hiervoor één theelepel zout op in een glas lauw water. Dit kan de mond prettig laten aanvoelen, maar zorgt er niet voor dat de aft sneller geneest. Gebruik daarnaast een zachte tandenborstel en vermijd mondspoelingen die alcohol bevatten, omdat deze het mondslijmvlies kunnen irriteren.
Verder kun je tijdelijk kiezen voor zachte, lauwe maaltijden. Vermijd producten die de pijn verergeren, zoals citrusvruchten, frisdrank, chips en pittig eten.
Wanneer naar de huisarts of tandarts?
Aften zijn meestal onschuldig. Neem wel contact op met je huisarts of tandarts als een aft na twee tot drie weken nog niet is genezen, als je een grote of opvallend pijnlijke aft hebt of als je regelmatig nieuwe aften krijgt. Ook bij koorts, gezwollen lymfeklieren of andere klachten is het verstandig om advies te vragen. Dat geldt zeker als je door de pijn moeilijk kunt eten of drinken, of als je daarnaast onverklaarbare maag- of darmklachten hebt.
Bij terugkerende aften kan de huisarts zo nodig onderzoeken of er bijvoorbeeld sprake is van een tekort aan bepaalde voedingsstoffen of een onderliggende aandoening.
Veelgestelde vragen over aften
Gaan aften vanzelf over?
Ja, kleine aften genezen meestal vanzelf binnen één tot twee weken. Grotere aften kunnen langer blijven bestaan.
Helpt paracetamol tegen aften?
Paracetamol kan de pijn verminderen, maar geneest de aft niet.
Zijn aften besmettelijk?
Nee, gewone aften zijn niet besmettelijk. Je kunt ze dus niet aan iemand anders overdragen door te zoenen of uit hetzelfde glas te drinken.
Waarom krijg ik steeds opnieuw aften?
Terugkerende aften kunnen samenhangen met verschillende factoren, zoals beschadiging van het mondslijmvlies, stress of tekorten aan bepaalde voedingsstoffen. Soms is er geen duidelijke oorzaak.
Praat mee op ons forum
Heb jij regelmatig last van aften en weet je niet goed waardoor ze ontstaan? Deel je ervaringen of stel je vraag op het forum over mond en lippen van Dokter.nl. Een huisarts leest mee en beantwoordt je vraag. Ook anderen kunnen hun ervaringen met je delen.
Bronnen: Thuisarts (aften, pijn in mijn mond), Apotheek.nl.
