Onze tong hebben we nodig om te proeven, kauwen, zuigen, slikken en natuurlijk zoenen. Een gezonde tong is roze, vochtig en zonder tongbeslag. Maar wanneer je iets ziet dat afwijkend is qua vorm of qua kleur dan kan dat iets over je gezondheid vertellen.
Wat zegt je tong over je gezondheid?
Zwarte of harige tong
Een zwarte tong of een harige tong, heet ook wel lingua villosa nigra. Bij een gezonde tong slijten je filliforme tongpapillen. Bij een zwarte tong is er een verstoord afslijtingspatroon, waardoor de papillen ongestoord langer kunnen worden. Ook worden de papillen dikker, omdat het slijm van je tong erin opdroogt. De bruine of zwarte verkleuring van je tong die komt dan weer doordat de tonghaartjes een grotere retentieplaats hebben waaraan bijvoorbeeld koffie, nicotine, etensresten en bacteriën (die niet meer worden afgebroken omdat de tongpapillen daarvoor te lang zijn), zich aan kunnen vastklampen. Ook kan het gebruik van antibiotica voor een zwarte of een harige tong zorgen. Antibiotica doodt namelijk ook de goede bacteriën in de mond.
Ondanks het feit dat een harige tong meestal niet pijnlijk is, klagen sommige mensen wel over branderigheid, een slechte adem of tintelingen. Het is vrij gemakkelijk te genezen door de tonghygiëne te verbeteren. Wanneer er een schimmelinfectie is aangetroffen, wordt er soms een antibioticakuur voorgeschreven.
Landkaarttong
Een landkaarttong (lingua geografica) bestaat uit kleine, pijnloze ontstekingen die zich over de hele tong verspreiden en zich lijken te verplaatsen. Sommige delen zijn wit en ruw, terwijl andere delen juist rood en glad zijn. Geschat wordt dat 1 op de 150 mensen een landkaarttong heeft. Zowel kinderen als volwassenen kunnen er last van krijgen. Meestal blijft een landkaarttong gedurende het hele leven aanwezig, maar er kunnen lange periodes zijn waarbij de afwijking helemaal niet zichtbaar is. De oorzaak van een landkaarttong is onbekend, hoewel stress, hormonale veranderingen en allergieën een rol lijken te spelen.
Rode tong
Een pijnlijke, rode en gezwollen tong kan veroorzaakt worden door een ontsteking. Gezwollen, pijnlijke smaakpapillen (ook wel een aardbeientong genoemd), komen voor bij roodvonk. Als eerste aanwijzing voor roodvonk kan de tong eerst vuurrood worden (vandaar de naam aardbeitong), en vervolgens frambozenrood.
Roodheid van de tong kan ook een aanwijzing zijn voor kwaadaardige bloedarmoede (pernicieuze anemie), of een vitaminetekort. Een gladde, rode tong en pijnlijke mond kunnen wijzen op pellagra, een vorm van ondervoeding die door een niacinetekort (vitamine B3) wordt veroorzaakt.
Paarse tong
Een paarsrode kleur van de tong kan wijzen op een longaandoening. Raadpleeg dus altijd je huisarts wanneer je hier last van hebt. Ook een paarsrode tong kan worden veroorzaakt door kwaadaardige bloedarmoede of vitaminetekort.
Witte tong
Een witte aanslag op de tong komt regelmatig voor bij mensen: die een verminderde weerstand hebben, die veel roken en mensen die hun gebit niet goed verzorgen. Daarnaast kan de witte aanslag ontstaan bij het gebruik van antibiotica. Bacteriën in de mond hopen zich op de tong op, verstoren de balans en veroorzaken vervolgens de slechte adem. Dit kan voorkomen worden door 2 keer per dag de tanden en de tong te reinigen.
Een veelvoorkomende infectie die tongklachten veroorzaakt, is spruw (candidiasis), waarbij de tong door een wit beslag wordt bedekt als gevolg van een overmatige schimmelgroei. Dit kan eenvoudig worden behandeld met een schimmeldodend middel.
Zweren en bultjes
Zweren op de tong kunnen worden veroorzaakt door: een herpes-simplex-infectie van de mond, aften, tuberculose, bacteriële infecties of een vroeg stadium van syfilis. Ook allergieën of andere ziekten van het afweersysteem kunnen zweren veroorzaken.
Kleine bultjes aan beide zijkanten van de tong kunnen meestal geen kwaad, maar een bultje aan slechts één kant kan kwaadaardig zijn. Klachten van de tong worden in maar zeldzame gevallen veroorzaakt door een kwaadaardige tumor. Wanneer je last hebt van een zwelling of zweertje op je tong dat niet binnen 3 weken verdwenen is, is het verstandig om naar je huisarts te gaan.
Tips om tongaandoeningen te voorkomen
- Zorg voor een goede mondhygiëne. Poets 2 maal daags en vergeet hierbij niet je tong. Daarnaast zou je een antibacteriële mondspoeling kunnen gebruiken en bezoek minimaal 1 keer per jaar de tandarts.
- Zorg goed voor jezelf door gezond te eten, regelmatig te bewegen en voldoende te slapen. Hiermee zorg je ervoor dat je weerstand op peil blijft.
- Rook niet en drink alcohol met mate.
- Soms zijn klachten aan de tong het gevolg van irritatie door bepaalde voedingsstoffen, vooral door zure stoffen of door een bepaalde tandpasta. Heb je last van een pijnlijke tong, probeer dan eens een ander merk tandpasta en vermijd zure voedingsmiddelen en dranken.
Wanneer naar de arts?
Breng altijd een bezoek aan de huisarts of tandarts als je tong pijnlijk, gezwollen of stijf is en dit langer dan drie dagen aanhoudt. Ga ook langs je huisarts wanneer er vreemde bobbels of zweren ontstaan. Hij of zij kan onderzoeken wat de oorzaak van de pijnlijke tong is en een behandeling starten. Zo nodig verwijst de huisarts je voor verder onderzoek door naar een KNO-arts.
Bronnen: MLDS.nl, allesoverhetgebit.nl
