Hoe merk je dat je baarmoederhalskanker hebt?

Jaarlijks krijgen in Nederland ca. 750 vrouwen te horen dat ze baarmoederhalskanker hebben. Baarmoederhalskanker komt vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 45 jaar. Maar hoe merk je dat je baarmoederhalskanker hebt?

Wat is baarmoederhalskanker?

Bij baarmoederhalskanker, ook wel cervixcarcinoom genoemd, zit er een kwaadaardig gezwel aan de baarmoederhals. Meestal ontstaat deze vorm van kanker heel langzaam. Wanneer baarmoederhalskanker in een beginnend stadium wordt ontdekt, is de kans op genezing groot. Wordt het begin van baarmoederhalskanker niet in een vroeg stadium ontdekt, dan ontstaat er echte baarmoederhalskanker.
Baarmoederhalskanker is in 2 typen te onderscheiden:

1. Het plaveiselcelcarcinoom is kanker van de plaveiselcellen. Dit type kanker komt het meest voor. Bij 8 van de 10 vrouwen met baarmoederhalskanker.
2. Het adenocarcinoom is kanker van de cilindercellen. Dit type kanker komt bij 2 van de 10 vrouwen met baarmoederhalskanker voor. Deze vorm is een agressievere vorm van baarmoederhalskanker en heeft een slechtere prognose.

Oorzaken van baarmoederhalskanker?

HPV

Baarmoederhalskanker komt in 97% van alle gevallen, door een langdurige besmetting van het humaan papillomavirus (HPV). Besmetting met het HPV komt veel voor, maar in de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus zelf weer op. Dit lukt niet altijd. Het gevolg kan dan zijn dat er op lange termijn baarmoederhalskanker ontstaat. De kans daarop is klein, minder dan 1%. Dit proces verloopt heel langzaam, tussen het moment van besmetting (door seksueel contact) en het daadwerkelijk ontstaan van baarmoederhalskanker, zit meestal 10 tot meer dan 15 jaar. Er rekening mee houdend dat meisjes vanaf hun 15de jaar seksueel actief worden, komt baarmoederhalskanker dus vooral voor bij vrouwen vanaf 30 jaar.

De pil

Van de anticonceptiepil is tot nu toe niet bewezen dat deze direct baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Indirect is er wel meer kans, doordat de kans op een HPV-infectie toeneemt door vrijen zonder condoom.

Roken

Ook roken verhoogt de kans op baarmoederhalskanker enigszins. Onderzoekers vermoeden dat stoffen in tabaksrook, het ontstaan van de ziekte op tenminste twee manieren bevordert. In de eerste plaats stellen zij dat roken het vermogen van het lichaam om HPV op te ruimen vermindert. Daarnaast maakt roken dat gezonde cellen minder stabiel worden, ze kunnen dan gemakkelijker in kankercellen veranderen.

DES-hormoon

Dochters van vrouwen die tijdens de zwangerschap het DES-hormoon hebben gekregen, hebben meer kans op kanker in de baarmoederhals. DES was een medicijn waarvan werd beweerd dat het de kans op een miskraam zou verkleinen.

Preventie

Omdat het HPV-virus een erg belangrijke rol speelt bij het ontstaan van baarmoederhalskanker, is het voorkomen van deze infectie erg belangrijk wanneer we het over preventie hebben. Dit kan door: een goed afweersysteem te hebben, zo weinig mogelijk wisselende seksuele contacten te hebben en bij wisselende contacten condooms te gebruiken.

Er bestaat voor jonge meisjes een vaccinatie voor de preventie van baarmoederhalskanker. Deze vaccinatie moet gegeven worden voor dat een meisje seksueel actief wordt. Deze vaccinatie beschermt niet tegen alle stammen, maar tegen 4 van de meest voorkomende HPV-stammen, waardoor zo’n 60% van de HPV-infecties voorkomen kunnen worden. Deze vaccinatie is overigens niet zonder risico: er zijn ernstige, zij het zeldzame, bijwerkingen gemeld.

Wat zijn de symptomen?

In het beginstadium van deze ziekte, zijn er enkel veranderingen aan de cellen van de baarmoederhals en nog geen duidelijke klachten te onderscheiden. Maar in een verder stadium, merken vrouwen dat ze vaak last hebben van ongewoon bloedverlies. Deze bloedingen zijn dan:

• Tijdens of vlak na de seks.
• Tussen twee menstruaties door.
• Vaginaal bloedverlies na de overgang (bijvoorbeeld als je al meer dan een jaar niet ongesteld bent geweest)

Het hoeft geen duidelijke bloeding te zijn. Als er maar een beetje bloedverlies is, zie je dat aan een bruinige afscheiding. Wanneer je ongewoon bloedverlies hebt dan is het verstandig om even langs je huisarts te gaan. Of wanneer je last hebt van:

• Waterige en vies ruikende afscheiding uit de vagina.
• Pijn in het bekken.

Het is zo dat veel vrouwen in bepaalde periodes van hun leven last van veel of ongewone afscheiding hebben. Dat hoeft dan niet direct te betekenen dat iemand baarmoederhalskanker heeft. Het is wel belangrijk dat je ermee naar je huisarts gaat.

Steeds grotere genezingskans

Door het Nederlandse bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, worden eventuele afwijkingen, in veel gevallen, in een vroeg stadium opgespoord. Bij 95% van alle uitstrijkjes die voor dit bevolkingsonderzoek worden gemaakt, worden er geen onregelmatigheden geconstateerd. Wanneer er wel iets wordt gevonden, dan betekent dat niet dat er niets aan te doen is. De kans op genezing is de afgelopen 30 jaar namelijk enorm gestegen. Maar ook hier geldt dat hoe eerder je er bij bent, des te beter het is.

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Het bevolkingsonderzoek is vernieuwd. Vrouwen tussen de 30 en 60 jaar, krijgen nog steeds een uitnodiging om een uitstrijkje te laten maken bij de huisarts. Het uitstrijkje zal onderzocht worden op het Humaan Papillomavirus. Deze HPV-screening wordt de primaire screening. Pas als besmetting wordt geconstateerd, zullen de cellen in het uitstrijkje verder worden gecontroleerd, op eventuele kwaadaardige afwijkingen. Wanneer er kwaadaardige afwijkingen worden geconstateerd krijg je een snelle doorverwijzing naar de gynaecoloog voor een lichamelijk onderzoek.

Wanneer er in het uitstrijkje wel HPV wordt gevonden, maar geen afwijkende cellen, dan wordt na een half jaar nog een uitstrijkje gemaakt.
Wanneer je HPV-negatief bent en een normaal celbeeld hebt, dan is het vrijwel uitgesloten dat je in de komende 10 tot 15 jaar baarmoederhalskanker zult krijgen. Deze vrouwen hoeven daarom in de toekomst minder vaak een uitstrijkje te laten maken.

Het nieuwe bevolkingsonderzoek houdt nog een verandering in. Vrouwen die moeite hebben met het laten maken van een uitstrijkje, kunnen een zelfafnametest aanvragen en thuis bij zichzelf materiaal afnemen. Dit stuur je op, waarna het wordt getest op HPV. Bij 5% van de vrouwen is de test positief. Zij worden alsnog opgeroepen voor een uitstrijkje. Het zelf afgenomen materiaal bevat namelijk te weinig cellen, om verder te kunnen beoordelen op afwijkingen.

Heb jij een zorgvraag?

Heb jij een zorgvraag over baarmoederhalskanker? En wil je snel en deskundig advies? Bij de online ZorgZus kun je snel terecht met al je vragen. Gespecialiseerde verpleegkundigen bieden je online professionele hulp, begeleiding & advies.

De Online ZorgZus is een zusterorganisatie van Dokter.nl.

Bronnen: Radboud umc, kanker.nl