Contacteczeem is een ontstekingsreactie van de huid die ontstaat na direct contact met een bepaalde stof. Deze vorm van eczeem wordt ook wel contactdermatitis of contactallergie genoemd en komt veel voor bij volwassenen. Er zijn twee hoofdvormen: allergisch en irritatief contacteczeem. De klachten kunnen acuut ontstaan, maar ook chronisch worden als de prikkel blijft bestaan. Bij allergisch contacteczeem op handen of andere plekken ontstaat de reactie pas nadat je lichaam een allergie heeft opgebouwd voor een specifieke stof. Bij irritatief contacteczeem gaat het vooral om een beschadiging door herhaald contact met een irriterende stof, zoals zeep of schoonmaakmiddelen.
Wat zijn oorzaken voor contacteczeem?
De oorzaak van contacteczeem verschilt per type. Bij de allergische vorm reageert het afweersysteem op een bepaalde stof, het zogenaamde allergeen. Voorbeelden zijn geurstoffen in cosmetica, conserveermiddelen, metalen zoals nikkel, of rubber in handschoenen. De reactie kan optreden nadat je langere tijd zonder klachten in aanraking bent geweest met die stof.
Bij de irritatieve vorm wordt de huid beschadigd door herhaald contact met irriterende stoffen. Denk aan water, zeep, shampoo, urine, ontlasting of schoonmaakmiddelen. Vooral bij mensen met een gevoelige huid of mensen die beroepsmatig veel met deze stoffen werken, kan dit leiden tot klachten.
Symptomen van contacteczeem
Contacteczeem herken je aan rode plekken, jeuk, schilfering of blaasjes op de huid. Bij de acute vorm kunnen er vochtige blaasjes en jeukende bultjes ontstaan, terwijl de chronische variant vaak gepaard gaat met een droge, verdikte huid, kloofjes en soms pijn. Vooral allergisch contacteczeem op handen is lastig, omdat de handen constant in contact staan met stoffen uit je omgeving. Ook het gezicht is een kwetsbare plek: contactallergie in het gezicht kan ontstaan door cosmetica, zonnebrand of parfum, en veroorzaakt vaak rode, jeukende plekken rond de ogen, mond of wangen. Deze zichtbare klachten kunnen extra vervelend zijn vanwege het cosmetische effect en het ongemak dat ze met zich meebrengen.
Hoe ziet contactallergie eruit?
Contactallergie kan zich uiten in roodheid, zwelling, jeuk, kleine blaasjes of schilfering van de huid. De huidreactie ontstaat meestal op de plek waar je huid in contact is geweest met het allergeen. Bij chronisch contact kan de huid verdikken en barsten. Contactallergie kan ook pas uren of zelfs dagen na blootstelling optreden, wat het soms lastig maakt om de oorzaak te achterhalen.
Hoe lang blijft contacteczeem?
De duur van contacteczeem hangt af van hoe snel je de prikkel of stof kunt vermijden. Als je het contact met de veroorzaker stopt en je de huid goed verzorgt, kan het eczeem binnen een paar weken verdwijnen. In chronische gevallen of als de prikkel aanhoudt, kunnen klachten veel langer blijven. Vooral bij allergisch contacteczeem is het belangrijk om het allergeen levenslang te vermijden, omdat de allergie meestal blijvend is.
Soorten contactallergie
Contactallergie kan worden ingedeeld naar het soort stof dat de reactie veroorzaakt. Veel voorkomende contactallergieën zijn:
- Metaalallergie (bijv. nikkel)
- Cosmetica-allergie (geurstoffen, conserveringsmiddelen)
- Medicatie in crèmes of pleisters
- Rubberallergie
- Plantenallergie
- Fotoallergie (in combinatie met zonlicht)
Behandeling van contacteczeem
De behandeling van contacteczeem bestaat uit meerdere stappen. Het belangrijkste is het vermijden van de veroorzakende stof, gecombineerd met huidverzorging en indien nodig medicatie. Hoe moet je contactallergie verder behandelen? Hieronder vind je de mogelijkheden.
Verzachtende zalven en crèmes
Een goede basisverzorging van de huid is essentieel. Gebruik vette zalven of crèmes zonder parfum of conserveermiddelen om de huid te beschermen en uitdroging te voorkomen. Deze producten verminderen jeuk en helpen de huid herstellen.
Medicinale zalven
Bij hevige klachten kan de arts een hormoonzalf voorschrijven die de ontstekingsreactie onderdrukt. Deze worden vaak in kuurvorm gebruikt om opflakkeringen te behandelen.
Tabletten
Wanneer lokale behandeling onvoldoende helpt, kunnen antihistaminica tegen de jeuk of ontstekingsremmende medicijnen in tabletvorm worden voorgeschreven. Ook antibiotica kunnen nodig zijn als er sprake is van een bacteriële infectie.
Lichttherapie
Bij chronische of hardnekkige eczeem kan UV-lichtbehandeling worden ingezet. Deze therapie remt ontstekingen en vermindert jeuk.
Training en ondersteuning
Bij terugkerende klachten zijn er trainingen in omgaan met jeuk en ontspanningsoefeningen die kunnen helpen bij krabbeheersing.
Wat kun je zelf doen tegen contacteczeem?
De belangrijkste stap is het vermijden van de stof die jouw contacteczeem veroorzaakt. Let goed op de ingrediënten van verzorgingsproducten, crèmes of schoonmaakmiddelen. Termen als ‘hypoallergeen’ of ‘dermatologisch getest’ bieden geen garantie dat je er geen eczeem van krijgt. Gebruik lauw water, vermijd langdurig contact met water en draag handschoenen tijdens huishoudelijke taken. Smeer je huid dagelijks in met een vette, parfumvrije crème, zeker na het wassen. Als je contacteczeem werkgerelateerd is, bespreek dit dan met een bedrijfsarts of je huisarts. Samen kunnen jullie naar oplossingen zoeken die passen bij jouw situatie.
Dokter.nl helpt bij jouw eczeem
Op Dokter.nl, de grootste gezondheidscommunity van Nederland, vind je informatie, tips en ervaringsverhalen van anderen met contacteczeem. Stel je vragen op het forum, lees herkenbare verhalen en krijg steun van mensen die weten hoe het voelt. Zo sta je er niet alleen voor.